Trong thế giới cảm xúc của con người, sự đố kỵ là một cảm xúc phức tạp và thường bị hiểu lầm là người nhỏ nhen, xấu tính mới ghen tỵ với người khác. Nhưng thật ra nó cũng chỉ là một loại cảm xúc, phàm là con người, ai cũng có thể cảm thấy ghen tỵ hoặc đố kỵ đôi lúc. Tuy nhiên, cảm xúc này sẽ trở nên tiêu cực và gây ra sự khó chịu hoặc xáo trộn nội tâm nếu không hiểu đúng.
Chắc có lẽ ai trong chúng ta đã từng trải qua cảm giác đố kỵ, cảm nhận sự cay đắng của việc so sánh và cạnh tranh với người khác. Nhưng bạn đã bao giờ dừng lại để suy ngẫm về bản chất thực sự của sự đố kỵ chưa, đặc biệt là khi biết chúng ta thường không ghen tỵ với những người mình ngưỡng mộ, mà là với những người mình lỡ đánh giá thấp.
Bản chất của sự đố kỵ nằm ở khuynh hướng bẩm sinh của con người, là luôn cảm thấy không phục với thành tựu của những người mà chúng ta cho là tầm thường, thậm chí người thân bạn bè. Hiện tượng này bắt nguồn từ nỗi sợ hãi sâu sắc về việc bị bỏ lại phía sau, hoặc bị lu mờ bởi người khác, mà người đó cũng không có gì đặc biệt.
Khi chúng ta chứng kiến một người liên tục bị đánh giá thấp nhận được sự công nhận hoặc khen ngợi, điều đó có thể kích hoạt cảm giác bất an, dẫn đến cảm giác đố kỵ. Thế mới nói thất bại của bản thân dĩ nhiên đáng sợ, nhưng thành công của bạn bè còn khiến người ta đau lòng hơn.
Sự nghịch lý của tâm lý đố kỵ cũng đã làm nổi bật khát vọng ẩn sâu trong lòng mỗi người. Đó là khát khao về sự công nhận và khẳng định bản thân. Nếu hướng đến sự tích cực, chúng ta có thể lấy đó làm động lực để làm tốt hơn, cạnh tranh công bằng để đạt được sự chú ý. Nhưng nếu làm theo bản năng và để cảm xúc tiêu cực điều khiển, người ta thường dìm hàng hoặc cố tình không công nhận khả năng của người khác. Điều đó phản ánh sự bất an và dễ tổn thương của chính họ. Cứ như thể họ cho phép người xa lạ giàu có, nhưng không thể chịu nổi khi người bên cạnh thăng tiến.
Nguồn gốc của tâm lý này chính là bắt nguồn từ cảm giác thiếu tự tin và nghi ngờ bản thân. Bằng cách so sánh bản thân với những người bị đánh giá thấp, chúng ta vô tình làm nổi bật nỗi sợ thất bại hoặc sự tầm thường của chính mình. Vòng luẩn quẩn của sự so sánh và đố kỵ này có thể duy trì những cảm xúc tiêu cực và cản trở sự phát triển cá nhân của chúng ta. Nỗi đau khổ của hầu hết mọi người không phải vì họ tầm thường hay nghèo khó, mà vì nhìn thấy người xung quanh thành công hơn mình, từ đó cảm thấy đau đớn không ngừng. Xung đột nội tâm này nói lên rất nhiều điều về giá trị bản thân và nhu cầu được công nhận từ bên ngoài để khẳng định giá trị của mình.
Khi hiểu và thừa nhận cảm giác ghen tị của mình đối với những người kề cạnh, hoặc bị mình đánh giá thấp, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về những bất an và hạn chế của bản thân. Việc tự nhận thức và nuôi dưỡng tư duy biết ơn và chấp nhận bản thân có thể giúp chúng ta vượt qua sự phức tạp của lòng đố kỵ.
