Xây dựng cơ chế hỗ trợ khởi nghiệp “một cửa”
Anh Trần Nhân Kiệt - CEO & Founder start-up BINKS, Cố vấn khởi nghiệp Cuộc thi SV Start-up (Bộ GD&ĐT)
Dưới góc nhìn của một sinh viên, đồng thời là founder của một start-up, theo tôi, điều các bạn trẻ thiếu nhất là một “đường băng” đủ thật, đủ mạnh để các ý tưởng khởi nghiệp không chỉ dừng lại trong khuôn khổ một cuộc thi, một slide thuyết trình hay tấm giấy chứng nhận.
Trong những năm qua, các chương trình như: Đề án "Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025" hay Cuộc thi SV-Startup… đã tạo hiệu ứng rất tích cực, thu hút hàng trăm cơ sở đào tạo và ươm mầm cho các dự án, ý tưởng khởi nghiệp sinh viên.
Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang ngày càng hoàn thiện và có những bước tăng trưởng vượt bậc. Điều này cho thấy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là một dòng chảy thật, không phải phong trào nhất thời. Nhưng để sinh viên bước vào dòng chảy đó, theo tôi, tổ chức Đoàn cần chuyển vai trò từ đơn vị phát động sang đơn vị đồng hành.
Tôi kiến nghị Trung ương Đoàn xây dựng cơ chế hỗ trợ khởi nghiệp “một cửa”: Một đầu mối tiếp nhận, một bộ hồ sơ tối giản, một lộ trình rõ từ ý tưởng – thử nghiệm – kiểm định – thương mại hóa.
Nhiều bạn trẻ nản chí không phải vì quá trình nghiên cứu và phát triển sản phẩm khó khăn mà vì quy trình hỗ trợ còn rườm rà: Nhiều biểu mẫu, nhiều vòng xác nhận, nhiều báo cáo nhưng lại thiếu mentor chuyên sâu, thiếu kinh phí thử nghiệm nhỏ và thiếu nơi cho sản phẩm được dùng thật.
Đoàn Thanh niên nên có quỹ “micro-grant” (chương trình tài trợ nhỏ) cho đoàn viên, thanh niên, sinh viên. Giá trị có thể không lớn nhưng giải ngân nhanh, phục vụ những việc rất thực tế như: làm mẫu thử, kiểm định an toàn, đăng ký sở hữu trí tuệ, chạy “pilot” (quá trình thử nghiệm có kiểm soát) trong trường học hoặc cộng đồng.
Với những dự án như BINKS, một địa điểm thử nghiệm, một trường học cho dùng thử, một chuyên gia góp ý về tiêu chuẩn sản phẩm đôi khi giá trị hơn rất nhiều so với một buổi truyền cảm hứng.
Điều cuối cùng, tổ chức Đoàn nên đo hiệu quả của các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp cho đoàn viên, thanh niên, sinh viên bằng số dự án sống được sau 6 – 12 tháng, số sản phẩm có khách hàng, số sinh viên tạo được việc làm, chứ không chỉ bằng số cuộc thi hay số lượng người tham gia.
Tôi kỳ vọng trong việc hỗ trợ, thúc đẩy các hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tổ chức Đoàn giảm hình thức, giảm thủ tục và tăng trách nhiệm đồng hành thực chất để thật sự trở thành bệ đỡ cho thế hệ trẻ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.
“Sandbox” khuyến khích sinh viên khởi nghiệp
Chị Phạm Thị Khánh Vân - Chủ tịch Mạng lưới khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Đà Nẵng (HUB Network Đà Nẵng)
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, thế hệ trẻ phải lấy tư duy đổi mới sáng tạo làm vũ khí để xây dựng đất nước trong kỷ nguyên số. Nhưng để đoàn viên, thanh niên, sinh viên dám khởi nghiệp thật chứ không phải chỉ lên sân khấu trình bày ý tưởng, theo tôi, tổ chức Đoàn cần thay đổi cách đồng hành.
Hướng tới Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII, từ thực tiễn điều hành Hub Network tại Đà Nẵng - nơi kết nối hơn 15 CLB sinh viên và trực tiếp triển khai các chương trình ươm tạo start-up thực chiến cùng doanh nghiệp, tôi mong muốn đề xuất ba kiến nghị cụ thể với mục tiêu đo lường được rõ ràng.
Thứ nhất là hiện thực hóa ý tưởng, chuyển từ "tổ chức phong trào" sang "kiến tạo hệ sinh thái thực chiến". Mục tiêu cụ thể là chuyển hóa các dự án sinh viên từ ý tưởng sang mô hình kinh doanh thử nghiệm (MVP) trong năm đầu tiên.
Hiện, phần lớn các cuộc thi khởi nghiệp do Đoàn tổ chức vẫn dừng lại ở vòng ý tưởng. Đoàn viên có khát vọng nhưng thiếu "bài toán thật", thiếu nguồn lực để hiện thực hóa ý tưởng.
Tổ chức Đoàn cần chủ động kết nối đoàn viên, thanh niên, sinh viên với doanh nghiệp để họ nhận được đề bài thực tế, biến mỗi dự án thành sản phẩm ứng dụng được ngay, không chỉ là những báo cáo đẹp trên giấy.
Thứ hai là kết nối nguồn lực thực tế, cần xây dựng mạng lưới nhà đầu tư, doanh nghiệp địa phương và chuyên gia sẵn sàng rót vốn hoặc cố vấn thực chiến cho sinh viên.
Tổ chức Đoàn là đơn vị duy nhất có đủ uy tín và độ phủ toàn quốc để kết nối các bên, điều mà không quỹ đầu tư, tổ chức khởi nghiệp nào làm được. Sự hiện diện của Đoàn Thanh niên sẽ tạo niềm tin để các nhà đầu tư dám "xuống tiền" cho những ý tưởng trẻ.
Thứ ba là xây dựng hệ sinh thái "Zero-to-One", tạo ra môi trường để sinh viên có thể bắt đầu khởi nghiệp ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường với chi phí tối thiểu và rủi ro được kiểm soát.
Cụ thể, tôi đề xuất cho phép sinh viên tích lũy tín chỉ khi tham gia dự án khởi nghiệp thực chiến, tạo cơ chế "sandbox" thử nghiệm sản phẩm và đưa tiêu chí hỗ trợ đổi mới sáng tạo vào đánh giá thi đua của Đoàn các cấp, đặc biệt trong bối cảnh Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị vừa được ban hành.
Đoàn Thanh niên sở hữu thứ không quỹ đầu tư, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp nào có được, đó là niềm tin và sự hiện diện trong từng trường học, từng xã phường trên cả nước.
Nếu chúng ta có thể biến nguồn lực đó thành bệ đỡ thực chiến với những mục tiêu đo lường được, thế hệ trẻ Việt Nam hoàn toàn có thể khởi nghiệp và vươn ra thế giới.
Trang bị kỹ năng “số” cho thanh niên nông thôn
Chị Mai Thị Thu Sương – Giải thưởng Lương Định Của năm 2025
Là thanh niên khởi nghiệp nông thôn khởi nghiệp, tôi thấu hiểu những khó khăn kể từ khi bắt đầu ý tưởng, học hỏi mô hình, tìm kiếm nguồn vốn đến hiện thực hóa ý tưởng, khởi sự kinh doanh, tìm kiếm thị trường.
Để tổ chức Đoàn thực sự trở thành bệ đỡ cho thanh niên khởi nghiệp, đặc biệt là thanh niên nông thôn, tôi mong muốn Đoàn tiếp tục tăng cường các hoạt động hỗ trợ đoàn viên, thanh niên về kiến thức, kỹ năng quản trị và chuyển đổi số trong sản xuất, kinh doanh.
Đồng thời, các Đoàn xã, phường cần trở thành kênh kết nối hiệu quả, tạo điều kiện để thanh niên được tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, các chương trình kết nối tiêu thụ sản phẩm và quảng bá thương hiệu.
Bên cạnh đó, cần tổ chức nhiều hơn các diễn đàn, lớp tập huấn, chương trình tham quan học tập các mô hình khởi nghiệp thành công để thanh niên nông thôn có cơ hội giao lưu, học hỏi kinh nghiệm thực tiễn cũng như kết nối các mô hình kinh doanh.
Đoàn Thanh niên phải thực sự trở thành cầu nối giữa đoàn viên thanh niên với doanh nghiệp, hợp tác xã, các chuyên gia và cơ quan quản lý nhà nước nhằm hỗ trợ, ươm mầm cho ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo, mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.
Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, tổ chức Đoàn cũng cần trang bị các công cụ "số", hỗ trợ thanh niên nông thôn đưa sản phẩm khởi nghiệp, sản phẩm OCOP… lên các sàn thương mại điện tử, kết nối đầu ra ổn định thông qua các nền tảng số và hỗ trợ tham gia hội chợ, triển lãm các chương trình xúc tiến thương mại trong và ngoài tỉnh.
Nếu làm được những điều đó, Đoàn Thanh niên sẽ trở thành người bạn đồng hành của đoàn viên thanh niên nông thôn trong quá trình khởi nghiệp, tạo động lực để thanh niên mạnh dạn hiện thực hóa ý tưởng, làm giàu chính đáng trên quê hương và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
