Những ngày qua, câu chuyện về nữ du khách người Anh tử vong khi du lịch tại Hà Giang và nghĩa cử hiến tạng của gia đình đã thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận, gợi ra nhiều suy ngẫm về hành trình khám phá vùng cao.
VTV và các báo trong và ngoài nước đưa tin: Cô gái 19 tuổi, trong chuyến “gap year” trước khi vào Đại học Durham, đến Việt Nam, chọn Hà Giang làm điểm dừng chân. Nhưng hành trình dừng lại đột ngột.
Trong lúc di chuyển, chiếc xe máy chở em mất lái, em văng xuống đường và bị xe tải tông phải. Em được đưa về cấp cứu tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, nhưng không qua khỏi. Trong nỗi đau ấy, cha mẹ em bay từ Anh sang quyết định hiến tạng con gái.
“Chúng tôi biết con vẫn đang sống tiếp trong cơ thể người khác, nên có sự an ủi rất lớn”, người mẹ nói.
Nguy hiểm rình rập
Trên Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang), tháng 10, 11 hằng năm là mùa hoa tam giác mạch. Những bản Lô Lô Chải, Cột cờ Lũng Cú, hẻm Tu Sản, sông Nho Quế kín du khách. Cao nguyên đá tai mèo xám xịt bỗng mềm lại trong màu hoa hồng tím. Nhưng đó cũng là lúc sương mù dày đặc, đường đá trơn trượt, các cung như đèo Mã Pì Lèng ken đặc xe cộ.
Chỉ một cú phanh gấp hay lấn làn, tai nạn có thể xảy ra. Ở Hoàng Su Phì, nơi mùa nước đổ và mùa lúa chín đẹp lại “khó” ở đường đất trơn khi mưa, dốc cao, sóng điện thoại chập chờn.
Ở Sa Pa (Lào Cai), mùa nào cũng đông. Dịp cao điểm Tết Âm lịch vừa qua, chỉ trong 7 ngày tỉnh thống kê đã có hơn 173.000 lượt khách đổ về. Hạ tầng giao thông vốn nhỏ hẹp bị “nén” lại. Những con dốc, khúc cua vốn đã khó nay càng áp lực. Vụ xe khách chở khoảng 20 du khách lao xuống taluy âm sâu 5-7m tại khu vực Thiền viện Trúc Lâm, khiến 10 người bị thương, là một cảnh báo rõ ràng.
Mù Cang Chải, mùa lúa chín (tháng 9, 10) vàng rực ruộng bậc thang. Nhưng để đến được đó, phải vượt qua đèo Khau Phạ với những con dốc dài, cua tay áo liên tục, sương mù bất chợt. Những lái xe ở phố lần đầu chinh phục các cung đường này không phải chuyện đơn giản.
Sang Mộc Châu, cảnh sắc dịu dàng hơn với hoa mận, hoa cải, đồi chè đầu Xuân. Nhưng những cung đường dài, mưa trơn trượt, sương mù xuống nhanh về đêm vẫn tiềm ẩn nguy cơ, nhất là với người chủ quan.
Những điểm du lịch nổi tiếng càng đẹp càng phải đánh đổi bằng lộ trình khó. Đường đèo không có chỗ cho sai sót. Ngày 27/12/2025, vụ tai nạn ở xã Phìn Hồ (Lào Cai) khiến 9 người trong đoàn thiện nguyện tử vong là bài học “xương máu”. Thực tế, tai nạn không đến từ kỹ thuật quá phức tạp, mà từ những lỗi cơ bản: phanh gấp khi xuống dốc, lấn làn ở khúc cua.
Du lịch vùng cao không chỉ là đi và ngắm. Những trải nghiệm như dù lượn, trekking, săn mây… phát triển nhanh nhưng cũng kéo theo những khoảng trống về an toàn.
Ngày 21/2 tại Tuyên Quang, trong lúc bay tập, một người điều khiển dù lượn gắn động cơ bay ở độ cao khoảng 20m bị hụt ga, vướng dây cáp viễn thông và va chạm với ô tô đang di chuyển. May mắn không có thiệt hại về người, nhưng mức độ nghiêm trọng.
Cũng liên quan đến dù lượn, xã Tả Van (Lào Cai), chính quyền địa phương đã yêu cầu tạm dừng hoạt động dù lượn gắn động cơ để kiểm tra sau khi có phản ánh về tiếng ồn và ảnh hưởng đến đời sống.
Siết quy định an toàn
Trao đổi với phóng viên, ông Vũ Đại Dương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai nhận định, giao thông vùng cao luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 là cao điểm mùa du lịch trong năm. Khách du lịch đi xe cá nhân sẽ tăng đột biến nhờ lợi thế di chuyển gần và cảnh quan hấp dẫn.
Dù hạ tầng tại Sa Pa đang được mở rộng và nâng cấp để đáp ứng lượng xe lớn, du khách vẫn cần đặc biệt lưu ý tại các điểm đang thi công hoặc địa hình khó khăn. Trên Quốc lộ 4D, một số đoạn đang thực hiện gạt đá có thể gây ùn tắc cục bộ.
Thực tế cho thấy, các cung đường đèo lên Lũng Cú, Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang), Sa Pa hay Mù Cang Chải (Lào Cai), Mộc Châu (Sơn La) những điểm đến thu hút đông khách theo mùa, đều tiềm ẩn rủi ro tương tự. Đèo có thể đẹp, hùng vĩ, nhưng cũng là phép thử với kỹ năng và ý thức của người cầm lái. Một sai sót nhỏ có thể dẫn đến hậu quả lớn, nhất là trong bối cảnh lượng du khách tăng cao vào các dịp cao điểm du lịch.
Theo ông Dương, sau một số sự cố đáng tiếc tại các khu vực đang xây dựng như điểm tham quan Thiền viện Trúc Lâm hay vụ tai nạn trên các cung đường khó như ở Phìn Hồ, Hiệp hội khuyến cáo các đơn vị lữ hành và du khách không nên sử dụng xe trên 16 chỗ tại những đoạn đường hẹp, dốc.
“Tài xế cần phải là người quen đường, sử dụng xe đời mới và tuyệt đối không nên ‘cố’ di chuyển vào những địa hình quá phức tạp để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho du khách”, ông Dương nhấn mạnh.
Ông Lại Quốc Tĩnh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Tuyên Quang cho hay, tuyến đường tại Hà Giang (cũ) cũng như toàn tỉnh Tuyên Quang đã được chính quyền quan tâm nâng cấp hàng năm. Các cung đường đã đẹp và an toàn hơn rất nhiều nhờ việc cắt cua, mở rộng đường cong và hầu hết đã được thảm nhựa (Asphalt) phẳng phiu.
Đối với trải nghiệm du lịch mạo hiểm tại khu vực Cao nguyên đá Đồng Văn và cung đường Hạnh phúc, ông Tĩnh khẳng định lực lượng chức năng luôn yêu cầu các đơn vị lữ hành tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn, đội mũ bảo hiểm, đi đúng tuyến.
Đối với trải nghiệm du lịch mạo hiểm tại khu vực Cao nguyên đá Đồng Văn và cung đường Hạnh phúc, ông Tĩnh khẳng định lực lượng chức năng luôn yêu cầu các đơn vị lữ hành tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn, đội mũ bảo hiểm, đi đúng tuyến. Tài xế phần lớn là người địa phương, có kinh nghiệm dày dạn, am hiểu địa hình và được giáo dục đầy đủ để hạn chế tối đa rủi ro.
Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Tuyên Quang cảnh báo về hoạt động dù lượn tự phát. Chỉ những phi công được đào tạo bài bản, thuộc các đơn vị có giấy phép và ký hợp đồng biểu diễn trong dịp lễ hội mới được phép bay. Hoạt động bay thử, bay kinh doanh dịch vụ khi chưa được cấp phép điểm bay, điểm đỗ đều là vi phạm pháp luật.