Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nêu thực tế việc trong một đại học có nhiều trường đại học thành viên nhưng cùng đào tạo những chuyên ngành tương tự sẽ tạo ra sự lãng phí lớn.
Một trong bảy nhiệm vụ trọng tâm mà Chính phủ đặt ra cho khối giáo dục đại học ở năm học 2026-2027 và đang được xã hội quan tâm nhất hiện nay là vấn đề sắp xếp mạng lưới cơ sở đại học trên cả nước.
Bộ GD&ĐT quản lý nhiều cơ sở đại học nhất
Theo thống kê của Bộ GD&ĐT về mạng lưới cơ sở giáo dục đại học, cả nước hiện có 226 cơ sở giáo dục đại học. Toàn hệ thống hiện có khoảng 2,78 triệu người học, trong đó khoảng 2,53 triệu sinh viên đại học, 140.000 học viên cao học và 16.200 nghiên cứu sinh.
Trong cơ cấu quản lý các cơ sở đào tạo, Bộ GD&ĐT quản lý 41 cơ sở, nhiều nhất trong số các bộ, ngành và địa phương. Tiếp đến là các cơ sở thuộc UBND tỉnh, thành phố với 26 cơ sở. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý 13 cơ sở; Bộ Y tế 11 cơ sở; Bộ Công Thương 10 cơ sở; Bộ Xây dựng 8 cơ sở; Bộ Công an 8 cơ sở; Bộ Nông nghiệp và Môi trường 6 cơ sở; Bộ Tài chính 4 cơ sở. Bộ Tư pháp, Bộ Nội vụ và Bộ Khoa học và Công nghệ mỗi bộ có 1 cơ sở. Ngoài ra, hệ thống còn có các cơ sở thuộc Bộ Quốc phòng, các cơ quan Trung ương khác và 68 cơ sở giáo dục đại học ngoài công lập.
Không nhập trường một cách cơ học
Phát biểu tại Hội nghị Giáo dục đại học năm 2026 mới được Bộ GD&ĐT tổ chức tại TP. HCM, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã có những chỉ đạo cụ thể liên quan đến việc sắp xếp trường học. Ông cho rằng việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học phải được thực hiện trên cơ sở chất lượng, sứ mạng, nhu cầu phát triển của ngành, vùng, địa phương, khả năng liên kết và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Phó Thủ tướng cho biết, thời gian qua Chính phủ và Thủ tướng đã chỉ đạo sắp xếp mạng lưới giáo dục ở các cấp học. Đối với giáo dục mầm non và phổ thông, cả nước đã cơ bản hoàn thành việc sắp xếp và giảm trên 50% cơ sở; giáo dục nghề nghiệp cũng giảm ít nhất 30%. Trong quá trình thực hiện, với những cơ sở mang tính đặc thù thì tiếp tục được giữ lại tại các bộ; những cơ sở không mang tính đặc thù được chuyển về địa phương hoặc chuyển từ bộ chuyên ngành về Bộ GD&ĐT.
Đối với giáo dục đại học, Phó Thủ tướng cho biết việc sắp xếp đang được tiến hành và tinh thần chỉ đạo chung là giảm ít nhất 20% đầu mối. Vì vậy, các cơ sở giáo dục đại học cần chuẩn bị thái độ nghiêm túc để thực hiện chỉ đạo của Trung ương.
Tuy nhiên, theo Phó Thủ tướng, mục tiêu của việc sắp xếp không chỉ là làm gọn đầu mối hay đơn thuần tính toán số lượng cơ sở giảm được. Quan trọng hơn là đổi mới phương pháp quản trị giáo dục đại học, nâng cao chất lượng đào tạo, tập trung đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực; đồng thời khắc phục tình trạng phân tán, trùng lặp và đầu tư dàn trải.
Phó Thủ tướng dẫn ví dụ, trong một đại học có nhiều trường đại học thành viên nhưng nếu các trường cùng đào tạo những chuyên ngành tương tự, mỗi nơi lại phải tự đầu tư đội ngũ và nguồn lực cho một ngành thì tình trạng vốn đã yếu, đã thiếu lại càng yếu và thiếu hơn, gây lãng phí nguồn lực. Vì vậy, cần tính toán lại để tập trung nguồn lực phù hợp.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, sắp xếp không phải là nhập một cách cơ học, nhưng cũng không thể duy trì kéo dài những cơ sở yếu kém, chất lượng thấp. Thay vào đó, cần tập trung đầu tư cho một số cơ sở có tiềm năng, đầu tư đủ mạnh để hình thành những đại học tinh hoa, các lĩnh vực trọng điểm và nhóm nghiên cứu có khả năng dẫn dắt, cạnh tranh quốc tế; đồng thời tạo cơ chế cạnh tranh, đánh giá, sàng lọc và nâng cao chất lượng toàn hệ thống.
Đối với các cơ sở giáo dục đại học, Phó Thủ tướng đề nghị từng trường phải chủ động xác định rõ sứ mạng, thế mạnh và vị trí của mình trong hệ thống giáo dục đại học; tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có lợi thế, không chạy theo việc mở rộng quy mô và ngành nghề một cách dàn trải dẫn đến lãng phí.
