Sau hai tháng học tiếng Pháp tại Vichy, kế hoạch thực tập ban đầu tại Viện Quốc gia Nghiên cứu Tin học và Tự động hóa Pháp (INRIA) không thực hiện được vì nơi này không còn chỗ. Qua sự thu xếp của chuyên gia Alain Teissonnière, TS Nguyễn Chí Công được nhận vào Trung tâm Nghiên cứu Triển khai của Công ty Điện lực Pháp (EDF).
Tại đây, từ kinh nghiệm chế tạo VT80, ông tiếp tục nghiên cứu bộ vi xử lý Intel 8085 và xây dựng một hệ phát triển cho loại chip này. Công việc sau đó được đưa vào một dự án tự động hóa thiết bị điều khiển lưới điện cao áp.
Học từ phòng thí nghiệm đến sản phẩm
Tại EDF, TS Nguyễn Chí Công
Ông Rata - Giám đốc Trung tâm, đề nghị sử dụng hệ phát triển FT8085 do TS Nguyễn Chí Công xây dựng cho phần trung tâm của các thiết bị trong dự án. Công việc gồm thiết kế các bảng mạch điện tử, trong khi bốn kỹ sư EDF phụ trách các tủ điều khiển lưới điện và một số đối tác thực hiện phần mềm ứng dụng bằng phương pháp dịch chéo trên máy tính lớn.
Trong thời gian thực tập, TS Nguyễn Chí Công còn tìm hiểu quy trình từ nghiên cứu, chế tạo mẫu đến đưa sản phẩm vào ứng dụng. Đây là phần thực tế mà việc nghiên cứu máy tính tại Việt Nam khi đó chưa có nhiều điều kiện để tiếp cận.
Sau khi hoàn thành công việc, ông bắt đầu tìm mua những vật tư còn thiếu và nhân bản các mạch in để đưa về Việt Nam cùng hệ phát triển. Khi đó, trong nước chưa có điều kiện chế tạo mạch in nhiều lớp với lỗ thông và tiếp điểm mạ vàng.
Cùng thời gian này, một số cán bộ khác của Viện Khoa học Tính toán và Điều khiển cũng sang Pháp thực tập. TS Trần Văn Tiễu
Việc tìm kiếm tài liệu và linh kiện không dễ dàng, TS Nguyễn Chí Công và ông Vũ Duy Mẫn từng sang Đông Berlin tìm tài liệu về công nghệ máy tính nhưng chỉ có thể sao chụp được một số tài liệu thư mục về lý thuyết lập trình của Mỹ. Song song với việc học tập, các thực tập sinh tìm kiếm những vật tư cần thiết cho kế hoạch phát triển các thế hệ máy VT8X khi trở về nước.
Chuyến đi Pháp, vì thế, cung cấp cho nhóm nghiên cứu thêm một phần quan trọng: Hệ thống kiến thức và vật tư để tiếp tục công việc trong nước. Trong những năm sau đó, sự phối hợp với phía Pháp tiếp tục được duy trì. Theo hồi ức của TS Nguyễn Chí Công
Từ VT81 đến máy tính trong nhà máy
Năm 1979, sau khi trở về nước, nhóm nghiên cứu tiếp tục chế tạo VT81. So với VT80, chiếc máy mới có bàn phím và màn hình. Màn hình đầu tiên được tận dụng từ một chiếc ti vi đen trắng nhãn hiệu Neptune, do Việt Nam lắp ráp theo thiết kế của Ba Lan. TS Nguyễn Chí Công
Việc chế tạo VT81 thuận lợi hơn VT80, do nhóm đã có mạch in, hệ phát triển và các linh kiện mới. Tuy nhiên, ngành cơ khí trong nước chưa chế tạo được vỏ máy với độ chính xác cần thiết nên phần này vẫn phải thực hiện bằng phương pháp thủ công.
Cuối năm 1979, Phòng Kỹ thuật Vi xử lý được thành lập, do TS Nguyễn Gia Hiểu và TS Nguyễn Chí Công
Một chiếc VT81 khác được làm thành hệ phát triển cho Học viện Kỹ thuật Quân sự
Năm 1980, nhóm nghiên cứu gửi thông báo về kết quả nghiên cứu tới một hội thảo tin học quốc tế ở Sofia. Cùng thời gian này, các hoạt động hợp tác khoa học với phương Tây tiếp tục được thúc đẩy. Mùa Hè năm 1979, Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước đã mời Chủ tịch và Tổng Thư ký Ủy ban vì sự Hợp tác Khoa học và Kỹ thuật với Việt Nam (CCSTV), Henri Van Regemorter và Alain Teissonnière, sang trao đổi về chuyển giao công nghệ phương Tây, trong đó có vi tin học.
Từ năm 1979, GS Phan Đình Diệu
Cuối năm 1981, ông Vương Hữu Trường - Giám đốc Nhà máy may Sinco tại TP. HCM ra Hà Nội mời Viện Khoa học Tính toán và Điều khiển hỗ trợ ứng dụng máy tính vào quản lý. TS Nguyễn Chí Công
Nhóm làm việc trực tiếp với cán bộ của Sinco để phân tích yêu cầu quản lý và xây dựng phần mềm. Sau nhiều tháng, phần mềm ĐT82 quản lý vật tư được viết bằng ngôn ngữ Basic Đồi Thông
Cũng trong thời gian này, nhóm nghiên cứu làm việc với Nhà máy Thuốc lá Vĩnh Hội và một số trường, viện. Một nhiệm vụ khác được đặt ra là tìm cách sản xuất hàng loạt máy VT8X. TS Nguyễn Chí Công
Sau Tết năm 1982, TS Nguyễn Chí Công
Cùng với các ứng dụng tại Sinco và Xí nghiệp Điện tử Tân Bình, máy tính VT82 còn được đưa vào phục vụ một số nhiệm vụ quản lý, sản xuất khác. Theo tư liệu của TS Nguyễn Chí Công
Từ VT80 đến VT85, công việc của nhóm nghiên cứu đã chuyển dần từ chế tạo một hệ thống máy tính phục vụ nghiên cứu sang xây dựng thiết bị, phần mềm và tìm kiếm các bài toán sử dụng trong thực tế. Những chiếc máy được làm tại Viện Khoa học Tính toán và Điều khiển vẫn chủ yếu được sản xuất với số lượng nhỏ do điều kiện tài chính và tác động của cấm vận. Tuy vậy, qua từng thế hệ máy, nhóm đã tích lũy thêm kinh nghiệm về phần cứng, phần mềm, thiết kế mạch, đào tạo cán bộ và triển khai ứng dụng.
Nhìn lại giai đoạn này, TS Nguyễn Chí Công
Hiện nay, TS Nguyễn Chí Công
Nhìn lại chặng đường từ chiếc VT80 được lắp ráp thủ công tại Núi Cung đến những thế hệ máy tính được đưa vào các cơ quan, nhà máy, TS Nguyễn Chí Công
Với ông, những chiếc máy tính của thời kỳ ấy có thể đã lạc hậu từ lâu, nhưng quá trình nghiên cứu, chế tạo và đưa chúng vào ứng dụng là một phần của lịch sử phát triển tin học Việt Nam. Đó cũng là câu chuyện về một thế hệ nhà khoa học đã bắt đầu công việc của mình từ những linh kiện đơn lẻ, trong một căn phòng nhỏ, rồi từng bước đưa máy tính ra khỏi phòng thí nghiệm để phục vụ sản xuất và quản lý.
Xem Bài 1 tại đây:
