Tính đến năm 2026, cả nước có 95.198 giảng viên đại học, trong đó 36,3% có trình độ tiến sĩ. Tuy nhiên, tỷ lệ này chênh lệch khá lớn giữa các trường, từ hơn 20% đến 70%.
Đội ngũ tiến sĩ tăng hơn 8.000 người sau 4 năm
Đáng chú ý, số giảng viên có trình độ tiến sĩ và mang học hàm GS, PGS đều tăng. Năm 2022, cả nước có 760 GS, TS; đến năm 2026 con số này tăng lên 872 người, tăng 112 người. Số PGS, TS tăng từ 5.331 lên 6.833 người, thêm hơn 1.500 người sau 4 năm. Trong khi đó, đội ngũ tiến sĩ tăng mạnh từ 21.170 người năm 2022 lên 29.454 người năm 2026, tức tăng hơn 8.200 người, tương đương khoảng 39%.
Số giảng viên có trình độ thạc sĩ cũng tăng, từ 51.302 người lên 55.116 người. Ngược lại, nhóm giảng viên trình độ đại học giảm đáng kể, từ 6.175 người năm 2022 xuống còn 2.923 người năm 2026. Như vậy, cơ cấu đội ngũ giảng viên đang dịch chuyển theo hướng tăng tỷ trọng nhân lực có trình độ sau đại học, đặc biệt là tiến sĩ.
Số liệu giai đoạn 2023-2024 đến 2025-2026 cũng cho thấy tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ tiếp tục tăng. Cụ thể, tỷ lệ này từ 32,6% năm học 2023-2024 lên 34,4% năm 2024-2025 và 36,3% năm 2025-2026. Như vậy, sau hai năm, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ tăng 3,7 điểm phần trăm.
Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng về số lượng và trình độ giảng viên, số người học trên một giảng viên cơ hữu cũng tăng. Chỉ số này từ 24,3 người học/giảng viên năm học 2023-2024 lên 29,6 người năm 2024-2025 và 30,1 người năm 2025-2026. Điều này cho thấy quy mô người học đang tăng nhanh hơn tốc độ bổ sung giảng viên cơ hữu, đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng quy mô đội ngũ, đồng thời bảo đảm chất lượng và tỷ lệ giảng viên có trình độ cao trong các cơ sở giáo dục đại học.
Bộ GD-ĐT nhìn nhận, chất lượng đội ngũ giảng viên đại học tiếp tục được cải thiện, thể hiện rõ qua tỷ lệ giảng viên cơ hữu có trình độ tiến sĩ. Cùng với việc nâng tỷ lệ tiến sĩ, cơ cấu đội ngũ giảng viên cũng được mở rộng theo hướng linh hoạt hơn, không chỉ dựa vào biên chế truyền thống mà còn có giảng viên đồng cơ hữu, giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu, giảng viên thỉnh giảng và các chuyên gia.
Số người học trên mỗi giảng viên ngày càng tăng
Tuy nhiên, Bộ GD-ĐT cho rằng việc tăng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ cần đi cùng năng suất và năng lực thực chất. Hiệu quả làm việc được xem xét thông qua quy đổi toàn thời gian, hoạt động hướng dẫn sau đại học, công bố khoa học và các sản phẩm chuyển giao.
Cơ chế tự chủ đại học được đánh giá tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục đại học chủ động tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng giảng viên có trình độ tiến sĩ phù hợp với nhu cầu từng ngành. Theo Thông tư 34/2026/TT-BGDĐT, việc xác định quy mô tuyển sinh gắn với số lượng, trình độ giảng viên và các điều kiện bảo đảm chất lượng. Qua đó, quy mô tuyển sinh cũng đặt ra yêu cầu các trường phải tiếp tục phát triển đội ngũ.
Đề án nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý theo Quyết định 89/QĐ-TTg tiếp tục được triển khai. Đặc biệt, Thông tư 50/2026/TT-BGDĐT ngày 30/6/2026 hướng dẫn đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ cho giảng viên, tạo thêm cơ sở để các trường tổ chức đào tạo trong năm học mới.
Bộ GD-ĐT yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học ưu tiên đào tạo, tuyển dụng tiến sĩ ở những ngành còn thiếu, gắn phát triển đội ngũ với nhu cầu đào tạo và năng lực nghiên cứu. Bên cạnh trình độ học thuật, các trường cũng chú trọng bồi dưỡng kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động…
