Tầm khoảng 17 giờ hàng ngày, trên phố Trần Quốc Vượng (Cầu Giấy), dài chưa đến 1km, những sạp rau, thịt, thực phẩm dọc ven đường tấp nập người mua bán. Người dựng xe vội bên đường, người đứng ngay trên xe để chọn đồ, tất cả đều đang chuẩn bị cho bữa tối. Đây là nhịp sinh hoạt quen thuộc của khu trọ sinh viên.
Khu vực này nằm giữa “vòng vây” các trường đại học lớn như Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trường Đại học Thương mại, Trường Đại học Giao thông Vận tải, … Hàng trăm sinh viên thuê trọ quanh đây và chợ cóc từ lâu trở thành điểm đến mỗi sáng sớm và chiều muộn.
“Chiều nào cũng vậy, đã thành thói quen, mình đều ra chợ mua đồ nấu ăn, mọi thứ đều tiện mà rẻ, phù hợp với túi tiền và khẩu phần ăn của mình.” Dương Mai Linh, sinh viên năm 3, Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội, chia sẻ. “Nếu chợ bị xóa, mình sẽ chuyển sang mua ở các siêu thị gần đây. Tuy nhiên, trong siêu thị phải theo giá niêm yết, nhiều khi phải mua theo suất chung, nên sẽ khó hơn với sinh viên như mình.”
Không chỉ là câu chuyện “đắt hay rẻ”, việc xóa chợ cóc còn làm thay đổi cách sinh viên cân đối thời gian và nhịp sinh hoạt hằng ngày.
Lê Thị Lan Anh (Trường Đại học Sư phạm Hà Nội) cho biết, mỗi tháng cô chỉ dành khoảng 2 triệu đồng cho ăn uống, chủ yếu từ tiền đi làm thêm gia sư.
“Bình thường mình đi học về là vòng vào chợ luôn, rất tiện. Nếu chợ bị dẹp, mình phải đi sang chợ Nghĩa Tân hoặc Mỹ Đình, xa hơn khá nhiều,” Lan Anh nói. “Nếu phải đi xa hơn sẽ mất thời gian, mà thời điểm mình tan học vào giờ cao điểm nên rất tắc đường, đi lại khá mệt mỏi. Nhiều hôm vội quá, mình chỉ vào tạp hóa mua tạm đồ ăn như mì tôm cho qua bữa để kịp giờ dạy tối.”
Với sinh viên, “tiện” không chỉ là khoảng cách địa lý, mà còn là khả năng xoay xở giữa lịch học, làm thêm và sinh hoạt.
Chợ cóc cho phép họ mua mớ rau nhỏ, vài lạng thịt, thậm chí có thể mặc cả để “bớt chút tiền” hay các cô bán hàng sẽ “cho thêm chút vì còn là sinh viên”. Những điều rất nhỏ đó lại giúp một bữa ăn trở nên vừa túi tiền hơn.
Khi chuyển sang siêu thị, mọi thứ lại khác đi: giá niêm yết, đóng gói sẵn, khó chia nhỏ. Điều này vô hình trung khiến chi phí đội lên, nhất là với nhóm sinh viên thu nhập thấp.
Lương Thu Hương, sinh viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, thường xuyên mua đồ ở siêu thị, cho biết: “Mình quen mua ở siêu thị vì dễ lựa chọn, hàng hóa đa dạng và có niêm yết giá rõ ràng, cũng yên tâm hơn về nguồn gốc xuất xứ."
“Nếu chợ cóc bị dẹp thì sẽ khá bất tiện với nhiều bạn sinh viên. Ở chợ có thể mua linh hoạt từng ít một, đôi khi còn mặc cả hoặc được người bán cho thêm, nên chi phí thường dễ chịu hơn so với siêu thị,” cô chia sẻ.
Mỗi lần đi siêu thị, Hương chi khoảng 300.000 - 400.000 đồng. Tổng chi phí ăn uống của cô khoảng 3,5 triệu đồng/tháng - cao hơn mặt bằng chung của nhiều sinh viên.
Sự khác biệt trong lựa chọn mua sắm cho thấy, khi chợ cóc dần bị xóa bỏ, sinh viên buộc phải điều chỉnh thói quen tiêu dùng, kéo theo những thay đổi rõ rệt về chi phí và nhịp sinh hoạt.
Chủ trương xóa chợ cóc không mới, là bài toán từng được đặt ra từ nhiều năm nay. Theo Kế hoạch số 373/KH-UBND, nhiều điểm chợ cóc trên địa bàn khu vực quận Cầu Giấy (cũ) như phố Trần Quốc Vượng, ngõ 90 Hoa Bằng, ngõ 37 Trần Quốc Hoàn, ngõ 72 Dịch Vọng… đều nằm trong diện cần xử lý, xóa bỏ.
Xóa chợ cóc không chỉ nhằm chấm dứt tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, trả lại diện mạo khang trang cho các tuyến phố, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, an toàn thực phẩm và môi trường, mà còn là bước đi cần thiết trong quá trình xây dựng đô thị văn minh, hiện đại.
Nhưng ở những khu vực đặc thù như Trần Quốc Vượng, nơi sinh viên chiếm số đông, câu chuyện không chỉ dừng ở trật tự đô thị. Đó còn là về chi phí sống, về thói quen tiêu dùng và cả sự thích nghi của người trẻ với những thay đổi chính sách.
