Từ vụ 42 người ngộ độc clo: Cảnh báo điều đáng sợ khi hít phải khí clo

Phóng viên Tiền Phong đã có cuộc trao đổi với bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam.

Khi hít phải khí clo, cơ thể sẽ chịu những tác động gì thưa bác sĩ?

Người tiếp xúc có thể bị cay mắt, chảy nước mắt, rát mũi họng, ho sặc. Khi đường thở bị kích ứng mạnh hoặc phế quản co thắt, người bệnh có thể xuất hiện tức ngực, khò khè và khó thở.

Mức độ tổn thương phụ thuộc vào nồng độ khí clo, thời gian tiếp xúc, khoảng cách với nguồn phát tán và tình trạng sức khỏe của từng người.

Điều đáng lo ngại là tổn thương không phải lúc nào cũng biểu hiện đầy đủ ngay sau khi tiếp xúc. Có người ban đầu chỉ ho, rát họng hoặc cay mắt nhưng vài giờ sau mới xuất hiện khó thở tăng dần. Trong một số trường hợp, phù phổi có thể xuất hiện muộn trong vòng 24 giờ.

Vì vậy, việc triệu chứng ban đầu giảm nhẹ không đồng nghĩa người bệnh đã an toàn. Những người có biểu hiện nghi ngờ phơi nhiễm cần được đánh giá y tế phù hợp, đặc biệt nếu từng tiếp xúc với khí clo trong không gian kín hoặc gần nguồn rò rỉ.

Những đối tượng nào có nguy cơ gặp biến chứng nặng hơn khi hít phải khí clo?

Trẻ nhỏ, người mắc hen phế quản, bệnh phổi mạn tính hoặc bệnh tim cần được đặc biệt chú ý. Ở trẻ nhỏ, đường thở có kích thước hẹp hơn nên tình trạng sưng nề niêm mạc có thể ảnh hưởng đáng kể đến hô hấp.

Với người mắc bệnh hô hấp từ trước, tình trạng kích ứng và co thắt phế quản có thể khiến các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, không phải tất cả những người tiếp xúc với khí clo đều bị tổn thương phổi nặng. Nhiều trường hợp phơi nhiễm nhẹ có thể hồi phục hoàn toàn sau khi ngừng tiếp xúc và được xử trí phù hợp.

Sau giai đoạn cấp tính, một số người vẫn có thể ho, khò khè hoặc dễ tức ngực khi tiếp xúc với khói thuốc, bụi và không khí lạnh. Đây có thể là biểu hiện đường thở tăng nhạy cảm sau tổn thương hóa chất. Nếu triệu chứng kéo dài, người bệnh cần khám chuyên khoa hô hấp và có thể được chỉ định đo chức năng phổi.

Người dân không nên tự mua thuốc điều trị hen hoặc sử dụng corticoid kéo dài chỉ vì thấy triệu chứng tương tự người khác. Việc điều trị phải dựa trên đánh giá lâm sàng và chỉ định của bác sĩ.

Hậu quả nghiêm trọng nhất của ngộ độc khí clo là gì? Có thể xác định thời gian hoặc nồng độ phơi nhiễm nào sẽ dẫn đến tổn thương nặng không, thưa bác sĩ?

Hậu quả nghiêm trọng nhất là suy hô hấp, thậm chí tử vong. Người bệnh có thể bị phù nề đường thở, co thắt phế quản dữ dội, phù phổi hoặc tổn thương phổi cấp. Khi tình trạng thiếu oxy trở nên nghiêm trọng, não, tim và các cơ quan khác cũng có thể bị ảnh hưởng. Một số trường hợp cần đặt nội khí quản, thở máy và điều trị hồi sức tích cực.

Ngoài đường hô hấp, mắt cũng có thể bị tổn thương do hóa chất, bao gồm tổn thương giác mạc và ảnh hưởng thị lực nếu phơi nhiễm nặng. Tuy nhiên, cay mắt không đồng nghĩa chắc chắn sẽ dẫn đến mù lòa. Người bị đau mắt nhiều, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ cần được khám để xác định mức độ tổn thương.

Về nồng độ và thời gian tiếp xúc, không có một mốc chung để khẳng định cứ hít phải khí clo trong một khoảng thời gian nhất định thì sẽ an toàn hoặc chắc chắn bị ngộ độc nặng. Người đứng gần nguồn rò rỉ trong phòng kín có thể tiếp xúc với lượng khí lớn hơn nhiều so với người ở xa, trong khu vực thông thoáng. Nồng độ rất cao có thể gây tổn thương nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn.

Đặc biệt, không thể dựa vào mùi để xác định chính xác nồng độ clo trong không khí. Khi xuất hiện cay mắt, ho sặc hoặc khó thở tại khu vực nghi có khí độc, người dân cần lập tức rời khỏi nguồn phơi nhiễm, không cố ở lại làm nốt công việc hoặc chờ triệu chứng nặng hơn mới tìm cách xử lý.

Những dấu hiệu nào cảnh báo ngộ độc khí clo? Khi nghi ngờ bản thân hoặc người xung quanh phơi nhiễm, người dân cần làm gì đầu tiên?

Các dấu hiệu thường gặp gồm cay đỏ mắt, chảy nước mắt, rát mũi họng, ho đột ngột, tức ngực, khò khè và khó thở. Một số người có thể buồn nôn, nôn hoặc đau đầu. Nếu nhiều người cùng xuất hiện các triệu chứng kích ứng sau khi có mùi hóa chất bất thường, cần nghĩ đến khả năng phơi nhiễm khí độc và nhanh chóng tìm cách bảo đảm an toàn.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng thì chưa thể khẳng định tác nhân gây độc là clo.

Những dấu hiệu như khó thở tăng nhanh, khàn tiếng rõ, thở rít, môi tím, lơ mơ, ngất hoặc ho ra đờm bọt hồng là cảnh báo nguy hiểm. Khi đó, cần gọi cấp cứu 115 từ vị trí an toàn. Không nên chờ xem triệu chứng có tự hết hay không, đồng thời hạn chế để người đang khó thở tự đi lại hoặc gắng sức.

Nguyên tắc quan trọng nhất là ngừng phơi nhiễm. Nếu khí độc phát sinh trong phòng hoặc tòa nhà, cần nhanh chóng rời khỏi khu vực và đến nơi có không khí sạch. Không đứng lại tìm nguyên nhân, cúi sát để ngửi thử hoặc quay vào lấy đồ đạc.

Trong trường hợp nguồn rò rỉ ở ngoài trời, không phải lúc nào chạy ra đường cũng an toàn hơn. Người dân có thể được yêu cầu đóng kín cửa, tắt hệ thống đưa không khí ngoài trời vào và trú tại chỗ; nếu có lệnh sơ tán, cần thực hiện theo hướng dẫn của lực lượng chức năng, tránh khu vực có khí và những vị trí trũng thấp.

Một điều đặc biệt cần nhấn mạnh là không tự ý lao vào cứu người trong vùng nghi có khí độc khi không có thiết bị bảo hộ phù hợp. Khẩu trang vải, khẩu trang y tế, khăn ướt và khẩu trang N95 thông thường đều không bảo vệ được người sử dụng trước khí clo.

Nếu mắt bị cay rát, cần rửa ngay bằng nước sạch, dòng chảy nhẹ và liên tục ít nhất 15 phút. Có thể sử dụng nước muối sinh lý nếu sẵn có, nhưng không nên trì hoãn việc rửa mắt để đi tìm mua. Người đeo kính áp tròng cần tháo kính nếu có thể thực hiện dễ dàng. Không dụi mắt, tự nhỏ thuốc hoặc dùng hóa chất khác để trung hòa.

Nếu quần áo hoặc da bị nhiễm hóa chất dạng lỏng, cần cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn, rửa vùng da tiếp xúc bằng nhiều nước và xà phòng dịu nhẹ, tránh chà xát mạnh. Người chỉ hít phải khí, không bị kích ứng mắt, da và không dính hóa chất thường không cần tắm khử nhiễm toàn thân.

Tuy nhiên, không được trì hoãn việc gọi cấp cứu hoặc hỗ trợ hô hấp cho người khó thở chỉ để hoàn tất quy trình làm sạch.

Bệnh nhân 37 tuổi bị bỏng giác mạc sau khi tiếp xúc với khí clo đang điều trị tại BV Bạch Mai.

Hiện đã có thuốc đặc trị ngộ độc clo chưa, thưa bác sĩ?

Hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho ngộ độc khí clo. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ hô hấp, cung cấp oxy khi cần và sử dụng thuốc giãn phế quản nếu người bệnh bị co thắt đường thở.

Sau sơ cứu, việc có cần nhập viện hay không phụ thuộc vào mức độ phơi nhiễm, triệu chứng và kết quả đánh giá của nhân viên y tế. hợp.

Ngay cả khi đã được khám và cho về, người bệnh vẫn cần theo dõi diễn biến. Nếu ho tăng, tức ngực, khò khè hoặc khó thở xuất hiện trở lại, cần đến cơ sở y tế ngay. Trong thời gian hồi phục, nên nghỉ ngơi, tránh gắng sức, khói thuốc và hơi hóa chất; gia đình cần chú ý theo dõi trẻ nhỏ và những người có bệnh nền.

Từ những nguy cơ trên, bác sĩ có khuyến cáo gì để phòng tránh ngộ độc khí clo?

Tại các cơ sở thu mua phế liệu, bình kín hoặc bình khí không rõ nguồn gốc phải được coi là vật tiềm ẩn nguy cơ. Tuyệt đối không tự tháo van, đục, cắt, hàn hoặc xả thử để kiểm tra bên trong còn hóa chất hay không. Bình đã cũ không có nghĩa là đã hết nguy hiểm; việc xác định và xử lý phải do đơn vị chuyên môn thực hiện.

Trong gia đình, nguyên tắc quan trọng nhất là không trộn lẫn các chất tẩy rửa. Nước Javel khi trộn với chất có tính axit, chẳng hạn một số sản phẩm tẩy bồn cầu, có thể giải phóng khí clo. Khi trộn với sản phẩm chứa amoniac, Javel có thể tạo ra khí chloramine, cũng gây kích ứng và tổn thương đường hô hấp.

Người dân cần đọc kỹ nhãn sản phẩm, sử dụng đúng hướng dẫn và bảo đảm thông thoáng khi vệ sinh nhà cửa. Nếu bất ngờ xuất hiện cay mắt, ho sặc hoặc tức ngực trong lúc vệ sinh, cần dừng công việc và rời khỏi khu vực.

Đối với người sống gần nơi xảy ra sự cố hóa chất, cần theo dõi thông báo chính thức của cơ quan chức năng, không tụ tập xem, quay phim hoặc tự ý quay lại khu vực nguy hiểm để lấy đồ. Việc trú trong nhà hay sơ tán phải căn cứ vào tình hình thực tế và hướng dẫn của lực lượng chức năng.

Cảm ơn bác sĩ!