PrSM mới vượt qua giai đoạn nguyên mẫu, và quân đội Mỹ vẫn chưa đưa loại tên lửa này vào hệ thống trang bị chính thức, cũng chưa công bố danh mục kỹ thuật, các thông số như tầm bắn tối đa, độ chính xác, lượng thuốc nổ mang theo…
PrSM được dùng thế nào trong chiến tranh với Iran?
Ngày 28/2, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan phụ trách các hoạt động quân sự ở Trung Đông, công bố một số loại vũ khí sử dụng trong 24 giờ đầu của cuộc chiến với Iran, trong đó có PrSM được phóng từ hệ thống HIMARS trong môi trường sa mạc.
CENTCOM cho biết, PrSM nằm trong loạt vũ khí được phóng từ ngoài tầm với của hệ thống phòng thủ Iran. Sau khi khai hỏa, các phương tiện thường nhanh chóng di chuyển sang vị trí khác để tránh bị phản công, rồi nạp lại đạn.
Chưa rõ Mỹ đã phóng PrSM từ đâu trong cuộc chiến, dù các hệ thống HIMARS từng phóng tên lửa đạn đạo tầm ngắn từ Bahrain vào Iran. Một đơn vị HIMARS của Vệ binh Quốc gia bang Wisconsin hiện cũng đang được triển khai tại Kuwait.
Theo The New York Times, một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo PrSM của Mỹ tại thành phố Lamerd của Iran đã đánh trúng một nhà thi đấu của trường học, khiến 21 người thiệt mạng. Phân tích từ ảnh, video và hình ảnh vệ tinh cho thấy cuộc không kích ngày 28/2, vốn nhắm vào một căn cứ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cũng đã ảnh hưởng đến một trường học gần đó.
Vụ việc này có nhiều điểm tương đồng với thảm kịch tại thành phố Minaeh, nơi một tên lửa BGM-109 Tomahawk đã đánh trúng một trường học nằm cạnh căn cứ hải quân của IRGC, khiến 180 người thiệt mạng, trong đó có 175 trẻ em.
Các phân tích dựa trên hình ảnh vệ tinh, camera an ninh và dữ liệu thử nghiệm vũ khí cho thấy vụ không kích đã gây ra thiệt hại kiểu phân mảnh trên không (airburst), phù hợp với một hệ thống vũ khí tương đối mới vẫn đang trong quá trình đánh giá tác chiến.
Giới chức Mỹ thừa nhận đã biết về các báo cáo liên quan đến vụ việc, nhưng chưa xác nhận chi tiết. Các nguồn tin quân sự được trích dẫn cho biết những loại vũ khí như vậy đôi khi được triển khai trong các khu vực xung đột thực tế để thử nghiệm trong điều kiện chiến đấu.
Quan chức Iran thông báo, khu vực bị nhắm mục tiêu bao gồm các cơ sở dân sự như nhà thi đấu thể thao phục vụ học sinh và vận động viên. Các cuộc điều tra chi tiết về vụ tấn công vẫn đang được tiến hành, News.az đưa tin ngày 31/3.
Nếu Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung còn tồn tại, PrSM sẽ bị cấm
Hệ thống PrSM ra mắt chỉ bốn tháng sau khi Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF) chấm dứt hiệu lực vào năm 2019. Nếu INF còn tồn tại, loại tên lửa này sẽ bị cấm, vì hiệp ước cấm Mỹ và Nga triển khai tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình phóng từ mặt đất có tầm bắn từ 500-5.500 km.
Chưa đầy một năm trước, PrSM hoàn tất thử nghiệm nguyên mẫu và được đưa vào sản xuất hàng loạt. Nó sẽ thay thế tên lửa đạn đạo tầm ngắn dành cho Lục quân Mỹ (ATACMS) được phát triển từ thập niên 1980, có tầm bắn khoảng 306 km. PrSM có thể bay xa hơn gấp đôi.
Tập đoàn Lockheed Martin sản xuất PrSM tại nhà máy ở thành phố Camden, bang Arkansas. Theo thông cáo báo chí, cơ sở này có diện tích khoảng 10.700 mét vuông và sử dụng 400 nhân viên.
Ngày 10/3, người phát ngôn của Lockheed Martin chuyển câu hỏi về số lượng PrSM cho quân đội Mỹ, nhưng phía quân đội từ chối cung cấp dữ liệu về số lượng tên lửa trong kho hoặc tốc độ sản xuất.
Tháng 9/2022, Lầu Năm Góc công bố mua 54 tên lửa với giá 77,4 triệu USD, tương đương khoảng 1,4 triệu USD mỗi quả. Trong ngân sách tài khóa 2023, quân đội yêu cầu thêm 472 triệu USD để mua 120 tên lửa nữa.
Lockheed Martin cho biết đã bàn giao các tên lửa đầu tiên vào tháng 12/2023. Vài tháng sau, tập đoàn này nhận thêm 219 triệu USD từ Bộ Chiến tranh Mỹ, và đến tháng 3/2025, tiếp tục được cấp thêm 5 tỷ USD.
Nguyên mẫu PrSM được phóng lần đầu tại bãi thử White Sands ở bang New Mexico vào tháng 12/2019. Kể từ đó, thêm 12 lần thử nghiệm đã diễn ra tại New Mexico và California. Lần thử gần nhất được công bố vào ngày 12/3.
PrSM được đặt trong các hộp chứa gọi là pod, mỗi pod chứa hai quả. Hệ thống M270 (thời Chiến tranh Lạnh), dựa trên xe chiến đấu bộ binh Bradley, có thể mang hai pod (tổng cộng 4 tên lửa). Hệ thống M142 HIMARS nhẹ hơn, dạng xe tải 6 bánh, chỉ mang được một pod mỗi lần.
Tầm quan trọng của PrSM đối với Lầu Năm Góc
Dựa trên giá trị các hợp đồng giữa Bộ Chiến tranh Mỹ và Lockheed Martin, có thể thấy loại tên lửa này rất quan trọng trong kế hoạch quân sự tương lai của Lầu Năm Góc. Gần đây, Lầu Năm Góc thông báo đạt thỏa thuận với Lockheed Martin nhằm tăng tốc sản xuất PrSM “trong điều kiện thời chiến”. Cùng ngày, tập đoàn cho biết thỏa thuận này cùng hợp đồng 5 tỷ USD trước đó sẽ giúp tăng năng lực sản xuất PrSM lên gấp bốn lần.
Lockheed Martin dự định phát triển bốn biến thể khác nhau của PrSM, giúp tăng tầm bắn tối đa và cuối cùng có thể cho phép tên lửa tấn công các mục tiêu di động, bao gồm tàu thuyền trên biển.
PrSM (Precision Strike Missile) là thế hệ tên lửa chiến thuật mới của Lục quân Mỹ, được phát triển để thay thế ATACMS với năng lực vượt trội về tầm bắn, độ chính xác và tính linh hoạt.
Sức mạnh của PrSM
PrSM mạnh không chỉ vì sức nổ, mà vì kết hợp giữa tầm xa + độ chính xác + tốc độ + khả năng sống sót của bệ phóng. Đây là vũ khí then chốt trong chiến tranh hiện đại, đặc biệt trong các kịch bản “đánh tầm xa chính xác”.
-Tầm bắn rất xa
PrSM được thiết kế có tầm bắn trên 500 km, và nhiều nguồn cho rằng các biến thể sau có thể đạt 700-1.000 km hoặc hơn. Điều này cho phép tấn công mục tiêu sâu trong lãnh thổ đối phương mà vẫn đứng ngoài phần lớn hệ thống phòng không.
-Độ chính xác cao
Tên lửa sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp GPS, cho sai số rất thấp (CEP chỉ vài mét). Nhờ đó, nó có thể tiêu diệt mục tiêu “điểm” như trận địa radar, bệ phóng tên lửa, sân bay… thay vì chỉ đánh diện rộng. (CEP - sai số vòng tròn xác suất là một khái niệm trong quân sự dùng để đo độ chính xác của vũ khí, đặc biệt là tên lửa, pháo hoặc bom. Hiểu đơn giản, CEP là bán kính của vòng tròn quanh mục tiêu mà trong đó 50% số đạn sẽ rơi vào. Ví dụ, CEP = 10 m nghĩa là 50% số lần bắn sẽ trúng trong phạm vi cách mục tiêu không quá 10 mét; CEP càng nhỏ thì độ chính xác càng cao).
-Khả năng xuyên phá và sát thương lớn
PrSM mang đầu đạn nổ mạnh đủ sức phá hủy các mục tiêu kiên cố như kho chứa, công trình quân sự hoặc đường băng. Trong tương lai có thể tích hợp nhiều loại đầu đạn khác nhau.
-Tốc độ cao, khó đánh chặn
Là tên lửa đạn đạo, PrSM bay với tốc độ rất lớn (siêu thanh), quỹ đạo cao và thời gian bay ngắn, khiến hệ thống phòng thủ đối phương khó phản ứng kịp.
-Khả năng “đánh ngoài tầm phòng thủ”
PrSM có thể được phóng từ ngoài phạm vi các hệ thống phòng không của đối phương, giúp bệ phóng an toàn hơn.
-Tính cơ động và triển khai nhanh
Tên lửa được phóng từ các hệ thống như HIMARS hoặc M270. Xe cơ động cao, bắn rồi rời vị trí nhanh; khó bị phát hiện và phản công.
-Nâng cấp trong tương lai
Các phiên bản tiếp theo của PrSM được định hướng: Tấn công mục tiêu di động (ví dụ tàu chiến), tăng tầm bắn đáng kể, tích hợp cảm biến hiện đại hơn.