Trong buổi “Gặp gỡ tác giả văn học trẻ đương đại” diễn ra tại Trường đại học Văn hóa Hà Nội, các bạn sinh viên của Khoa Viết văn và Báo chí đã có dịp lắng nghe những chia sẻ của hai tác giả trẻ: Nhà văn Nhật Phi - từng giành giải Nhất cuộc thi Văn học tuổi 20 lần thứ 5 (năm 2014) và nhà văn Thu Hà - tác giả đoạt giải Ba Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ Nhất, cùng với sự dẫn dắt của TS. Mai Anh Tuấn - Trưởng bộ môn Viết văn, Khoa Viết văn và Báo chí, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội - về những câu chuyện “bếp núc” phía sau tác phẩm.
Từng có thời gian văn học Việt Nam có lớp tác giả 7x, 8x để lại nhiều dấu ấn như Nguyễn Ngọc Tư, Phạm Duy Nghĩa, Đỗ Bích Thúy… Nhưng trong khoảng 10 năm qua, làn sóng văn học trẻ có sự chững lại, hiếm có nhân tố nào đặc biệt nổi trội.
Bên cạnh đó, cách giải trí trong thời đại hiện nay có sự thay đổi, người trẻ sẵn sàng dành hàng giờ để lướt mạng xã hội, xem các sản phẩm giải trí ngắn hơn là đọc sách đã tạo ra thách thức đến từ bối cảnh còn mạnh mẽ hơn cả thách thức đến từ tài năng đối với thế hệ tác giả mới.
Khi văn học bị cạnh tranh, thậm chí là lép vế so với các nền tảng giải trí, sự quan tâm tới văn chương, mong muốn tìm đọc các tác phẩm văn học cũng ít đi. Nhưng chính “thế khó” này khiến các tác giả trẻ cần đổi mới trong cách tiếp cận người đọc.
Nhà văn Thu Hà khuyên: “Khi viết, bạn đừng giới hạn việc viết của mình chỉ trong văn bản. Từ ý tưởng ban đầu, hãy nghĩ đến việc chuyển đổi nội dung thành những video ngắn, làm hoạt hình, làm phim ngắn, dùng AI,… để có thể truyền tải câu chuyện của mình hấp dẫn hơn và đưa lên các nền tảng mạng xã hội. Bất kể thể loại bạn sử dụng là gì, miễn là có nhiều độc giả, và bạn có thể chia sẻ câu chuyện của mình, vậy là đã thành công rồi!”
Ở mỗi thời kỳ, đề tài trong văn chương đều có màu sắc riêng của thời đại. Nếu như thế hệ tác giả 7x - 8x, văn chương mang những mảng màu của đô thị, về sự đổ vỡ, về khoảng cách thế hệ, về sự cô đơn, nổi loạn của tuổi trẻ…, thì với đời sống đương đại, đâu là “điểm nhấn” về mặt đề tài để các tác giả khai thác?
Trả lời câu hỏi này, nhà văn Thu Hà chỉ ra chủ đề về “thế hệ nằm thẳng” - khi người trẻ không còn muốn phấn đấu một cách quyết liệt, chỉ làm việc vừa đủ để sống qua ngày - là một chủ đề cần được quan sát nhiều hơn. Mảng đề tài này khi được đưa vào văn chương sẽ giúp các thế hệ đi trước hiểu hơn về sự lựa chọn “không còn muốn cố gắng” của Gen Z.
Còn với nhà văn Nhật Phi, khi con người tiếp xúc với công nghệ, với nền tảng mới sẽ có những chấn thương - khủng hoảng mới, mâu thuẫn giữa con người với mạng xã hội, mâu thuẫn với cộng đồng mạng… trở thành đề tài mới mẻ, có sự khác biệt rõ nét so với văn chương của thế hệ trước.
Với những chủ đề trên, các đề tài đánh trúng vào “nỗi đau mới” của thời đại, với những gì mà Gen Z, Gen Alpha đang đối mặt. Đây cũng là những gợi ý để các cây bút trẻ có thể tiếp tục quan sát, khai thác trong tác phẩm của riêng mình.
Trong buổi giao lưu, NXB Kim Đồng cũng giới thiệu về Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai đang diễn ra. Giải thưởng Văn học Kim Đồng (2025-2027) có hai hệ thống giải thưởng: Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho thiếu nhi và Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho người trẻ, với tổng giá trị giải thưởng là 720 triệu đồng. Hạn cuối nhận bài là ngày 31/12/2026.
