Quyết định của các đồng minh châu Âu được đưa ra khi Washington ngày càng căng thẳng với các đối tác chủ chốt về cuộc chiến ở Trung Đông. Đầu tháng này, ông Trump gọi các đồng minh NATO lâu năm là "những kẻ hèn nhát" vì thiếu sự hỗ trợ dành cho Mỹ.
Mới đây, Tổng thống Trump cáo buộc Pháp chặn các máy bay chở vật tư quân sự cho Israel bay qua lãnh thổ của mình. Ông viết trên Truth Social rằng Pháp đã "RẤT VÔ ÍCH".
Văn phòng Tổng thống Pháp cho biết rất ngạc nhiên trước bài đăng này, và nói rằng quyết định của Paris phù hợp với chính sách nhất quán kể từ khi xung đột bùng phát.
Các nguồn tin tiết lộ, Israel muốn sử dụng không phận Pháp để vận chuyển vũ khí của Mỹ nhằm sử dụng trong cuộc chiến chống lại Iran, tuy nhiên Paris không đồng ý. Bộ Quốc phòng Israel sau đó cáo buộc Pháp cản trở việc chuyển giao đạn dược cho Israel, theo một tuyên bố.
Bộ này cho biết, Israel sẽ cắt đứt mọi hoạt động mua sắm quốc phòng từ Pháp và sẽ không có bất kỳ sự hợp tác mới nào với quân đội Pháp. Doanh số bán vũ khí của Pháp cho Israel tương đối nhỏ, nhưng không rõ liệu động thái này có ảnh hưởng đến quân đội Pháp đang phục vụ trong lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc tại Li-băng hay không.
Mỹ, Pháp, Ý, Tây Ban Nha và Anh đều là thành viên NATO, cũng như Đức, nơi đặt căn cứ Ramstein - căn cứ lớn nhất của Mỹ ở châu Âu. Đức từng tuyên bố vào đầu cuộc chiến, rằng không có hạn chế nào đối với việc Mỹ sử dụng căn cứ Ramstein, mặc dù vấn đề này đã trở thành tranh cãi sau khi Tổng thống Frank-Walter Steinmeier nói rằng ông tin cuộc chiến là bất hợp pháp
Tương tự Pháp, Ý từ chối cho phép máy bay quân sự Mỹ hạ cánh xuống căn cứ không quân Sigonella ở Sicily trước khi bay đến Trung Đông, các nguồn tin cho biết.
Bộ trưởng Quốc phòng Ý Guido Crosetto sau đó phủ nhận bất kỳ sự rạn nứt nào với Washington hoặc bất kỳ sự thay đổi nào trong chính sách. Ông đã đăng một thông điệp trên mạng xã hội X, nói rằng các căn cứ không quân của Mỹ vẫn hoạt động, nhưng Washington cần giấy tờ cấp phép đặc biệt cho các mục đích sử dụng nằm ngoài những thỏa thuận hiện có.
Trong khi đó, Tây Ban Nha bảo vệ quyết định đóng cửa hoàn toàn không phận đối với máy bay Mỹ tham gia các cuộc tấn công vào Iran.
Thủ tướng Pedro Sanchez là một trong những người chỉ trích mạnh mẽ nhất các cuộc tấn công của Mỹ và Israel. Và Bộ trưởng Quốc phòng Margarita Robles cho biết, Tây Ban Nha sẽ chỉ cho phép đối tác sử dụng các căn cứ của nước này cho mục đích phòng thủ tập thể của các đồng minh NATO.
Tổng thống Trump cũng chỉ trích Anh là không hữu ích, ngay khi Cung điện Buckingham xác nhận Vua Charles và Hoàng hậu Camilla sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ vào cuối tháng 4.
Ông viết trên Truth Social: "Tất cả những quốc gia không thể có nhiên liệu máy bay vì eo biển Hormuz, như Anh, tôi có một đề xuất cho các bạn: Thứ nhất, hãy mua từ Mỹ, chúng tôi có rất nhiều. Thứ hai, hãy can đảm lên, tiến đến eo biển và tự lấy dầu".
Dấu hiệu rạn nứt của NATO
Phát biểu ngày 31/3, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo, rằng Washington sẽ phải xem xét lại mối quan hệ với NATO sau khi cuộc chiến với Iran kết thúc.
Trước đó, trong bài đăng trên Truth Social đề cập đến NATO, Tổng thống Trump viết: “Họ đều đồng ý với chúng ta, nhưng họ không muốn giúp đỡ. Và chúng ta, với tư cách là Mỹ, phải nhớ điều này”.
Đây là một thông điệp thẳng thắn từ ông Trump, rằng nếu các đồng minh không hành động khi Washington kêu gọi, thì vị thế đồng minh của họ sẽ bị đặt dấu hỏi.
Điều này không có nghĩa là Mỹ sắp rút khỏi NATO. Thay vào đó là một sự thay đổi diễn ra từ từ, và thậm chí quan trọng hơn: Một sự phá bỏ âm thầm cấu trúc truyền thống của liên minh.
Có những dấu hiệu ngày càng rõ rệt của sự thay đổi này. Lời lẽ gay gắt hơn, ít cuộc gặp cấp cao hơn, và kế hoạch giảm vai trò của Mỹ trong hệ thống chỉ huy của NATO. Chẳng bao lâu nữa, cả ba bộ chỉ huy tác chiến của liên minh sẽ do châu Âu nắm giữ. Điều này đánh dấu một bước tiến đáng kể hướng tới việc chuyển đổi NATO thành một tổ chức do châu Âu lãnh đạo.
Theo RT, nếu Mỹ từ bỏ vai trò trung tâm trong việc lập kế hoạch và chỉ huy lực lượng, hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. NATO có thể vẫn giữ nguyên hình thức, nhưng bản chất của nó sẽ thay đổi. Washington sẽ không còn dẫn dắt liên minh như trước đây. Đồng thời, Washington cũng sẽ không còn bị ràng buộc bởi các quy định và nghĩa vụ.
Các cuộc tấn công gần đây vào Iran cho thấy Washington vẫn sẵn sàng sử dụng vũ lực khi họ muốn. Tuy nhiên, các liên minh và thể chế từng định hình vai trò lãnh đạo của Mỹ giờ đây được xem là những ràng buộc. Mô hình mới nổi lên là mô hình lãnh đạo không ràng buộc: Khả năng hành động tự do, không bị ràng buộc bởi lợi ích hay kỳ vọng của các đối tác.
Đó là một cách tiếp cận hoàn toàn khác đối với quan hệ quốc tế. Nó đặt NATO vào một vị thế không chắc chắn, về mặt hình thức vẫn còn nguyên vẹn, nhưng ngày càng bị suy yếu.
Theo thời gian, liên minh vẫn có thể tồn tại. Nhưng nó sẽ không còn là tổ chức đã định hình mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương trong nhiều thế hệ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ám chỉ trong một cuộc phỏng vấn với tờ Telegraph, rằng Mỹ đang cân nhắc rời khỏi NATO vì ông cho rằng liên minh này thiếu sự hỗ trợ quân sự mạnh mẽ cho cuộc chiến của ông ở Iran.
“Tôi chưa bao giờ bị NATO thuyết phục. Tôi luôn biết họ là một con hổ giấy, và Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng biết điều đó”, ông nói.
