Khởi nghiệp từ đồng đất quê hương - Bài 2: Ngược dòng xây dựng cà phê sạch

Sạch từ nông trại

Hơn 10 năm nay, Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên cà phê Bazan Đắk Nông Lê Văn Hoàng thường có mặt từ rất sớm tại xưởng sản xuất. Những việc làm quen thuộc của anh là trò chuyện, hỏi han công nhân, ghé qua kho nguyên liệu, rồi lại tất tả ra vườn. Nhịp điệu ấy đã lặp lại suốt nhiều năm, gần như không thay đổi, kể từ ngày Bazan Đắk Nông ra đời vào năm 2015.

“Tôi lớn lên ở Tây Nguyên, gắn bó với cây cà phê và nông nghiệp từ nhỏ”, Hoàng mở đầu câu chuyện về mình một cách ngắn gọn, mộc mạc. Với anh, cà phê không chỉ là sản phẩm kinh doanh, mà là một phần ký ức, một phần đời sống. Chính sự gần gũi ấy khiến Hoàng, như bao bạn trẻ khác, trăn trở tìm cho mình một con đường khởi nghiệp gắn với quê hương.

Thời điểm Hoàng khởi nghiệp, thị trường cà phê trong nước đang ngập tràn những câu chuyện về cà phê trộn, cà phê hóa chất. Người tiêu dùng hoang mang, nông dân thì loay hoay với bài toán đầu ra. Trong bối cảnh ấy, anh có cơ hội được trải nghiệm cà phê chất lượng cao - thứ cà phê giữ trọn hương vị nguyên bản, không phụ gia, không đánh đổi sức khỏe người uống. Trải nghiệm đó thôi thúc anh đi đến quyết định táo bạo, ngược dòng số đông chọn khởi nghiệp với hạt cà phê theo mô hình “Sạch từ nông trại”.

Cà phê được hái chín 100%, rửa sạch, phơi trên sàn, kiểm soát chặt chẽ nhiệt độ và thời gian - những khâu này rất ít doanh nghiệp quan tâm lúc bấy giờ. “Lúc đó, chúng tôi đặt ra một mong muốn rất đơn giản: mọi người dân Việt Nam đều được uống cà phê nguyên chất”, Hoàng nhớ lại. Khát vọng ấy trở thành slogan, là kim chỉ nam cho con đường khởi nghiệp sau này của anh.

“Chọn nông nghiệp, đặc biệt là cà phê, cacao để khởi nghiệp, tôi hiểu mình đang bước vào một lĩnh vực nhiều rủi ro, ít hào quang. Nhưng có lẽ chính sự hồn nhiên của những ngày đầu đã giúp tôi không quá sợ hãi khi dấn thân vào con đường này”, anh chia sẻ.

Anh và cộng sự tìm đến nông dân, đề nghị họ sơ chế cà phê theo quy trình mới, trả giá cao hơn thị trường. Thế nhưng, mọi chuyện không dễ dàng như tính toán. Phần lớn nông dân từ chối, bởi thói quen canh tác cũ, cũng như nỗi lo rủi ro. Họ chưa đủ niềm tin vào người trẻ với ý nghĩ thiếu kinh nghiệm.

Thay đổi tư duy nông dân

Không thuyết phục được nông dân, chàng trai trẻ chọn cách khác - thuê nông trại, tự làm. Anh muốn chứng minh rằng, nếu sơ chế bài bản, hạt cà phê Tây Nguyên hoàn toàn có thể đạt chất lượng cao. Và mô hình ấy thành công ngoài mong đợi. Từ chính nông trại của mình, Hoàng mời các trang trại địa phương đến tham quan, tổ chức những buổi tập huấn cho nông dân. Hoạt động ấy, đến nay đã được Bazan Đắk Nông duy trì suốt 10 năm, giúp thay đổi tư duy của người nông dân trong thu hoạch, bảo quản hạt cà phê đảm bảo tươi ngon, nguyên chất.

Hoàng thành lập Công ty TNHH Một thành viên cà phê Bazan Đắk Nông khi 25 tuổi, với số vốn chủ yếu vay mượn của bố mẹ và người thân. Nhìn lại, anh thừa nhận khó khăn lớn nhất khi ấy không hẳn là thị trường hay niềm tin, mà là nguồn vốn. Để triển khai mô hình cà phê “Sạch từ nông trại” anh cần số tiền ban đầu khoảng 1,5 tỷ đồng nhưng xoay xở vay mượn đủ đường chưa được nửa số đó. “Chúng tôi chỉ ước có tiền để làm những điều mình ấp ủ, khát khao. Tuy nhiên, vì nguồn vốn hạn hẹp nên buộc phải đi từng bước nhỏ, rất chậm, và gắn chặt với nông dân”, anh chia sẻ.

Sự chịu khó, bền bỉ ấy dần tạo được niềm tin, và nhận được sự thấu hiểu, sẵn sàng đồng hành của người nông dân. Triết lý “Sạch từ nông trại” cũng hình thành rất tự nhiên trong quá trình ấy. Với Hoàng, muốn nâng cao thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, không có con đường nào khác ngoài việc thay đổi từ vườn, từ người nông dân. Cà phê hay cacao, nếu chỉ chăm chăm vào khâu chế biến cuối cùng mà bỏ qua sơ chế sau thu hoạch, thì rất khó tạo nên giá trị bền vững.

Giữ vững triết lý đó không hề dễ, anh từng không ít lần đối diện với sự nghi ngại, thậm chí từ chối, khi đưa sản phẩm tiếp cận các thị trường khó tính. Có những cuộc đàm phán với đối tác nước ngoài khiến anh rơi vào hụt hẫng vì tưởng như đã chạm tới thành công, nhưng rồi phải dừng lại chỉ vì không đáp ứng được số lượng lớn mà đối tác yêu cầu.

“Tôi nghĩ, không chỉ doanh nghiệp của mình mà cả thị trường Việt Nam khi ấy cũng chưa có nhiều hạt cà phê chất lượng cao như họ cần”, Hoàng nói.

Chính từ những lần bị từ chối ấy, tham vọng của anh lớn dần với việc thúc đẩy nhà nhà, người người đều chú trọng sơ chế sau thu hoạch, để nông sản Việt đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường quốc tế.

Quả ngọt từ làm nông nghiệp tử tế

Kiên định khởi nghiệp nông nghiệp bằng sự tử tế đã tạo nên khác biệt rõ rệt trong hương vị sản phẩm cà phê của Bazan Đắk Nông. Từ những mẻ cà phê đầu tiên, sản phẩm của anh nhanh chóng tạo tiếng vang, được người tiêu dùng đón nhận và được lựa chọn làm quà tặng trong nhiều hoạt động đối ngoại của tỉnh nhà.

Không dừng lại ở cà phê, trong quá trình gắn bó sâu với nông dân, Hoàng nhận ra cacao cũng đang chịu chung “điểm nghẽn” ở khâu sau thu hoạch. Anh đầu tư quy trình lên men, sơ chế bài bản, từng bước nâng chuẩn chất lượng cacao, mở ra hướng đi mới cho nông sản địa phương. Từ năm 2022, sản phẩm cacao của doanh nghiệp bắt đầu thu hút sự quan tâm của các đối tác quốc tế, tạo tiền đề để Hoàng phát triển chuỗi từ hạt đến thanh socola, hình thành quy trình khép kín “từ trang trại đến bàn ăn”.

Đến nay, doanh nghiệp của anh đã phát triển khoảng 50 sản phẩm cà phê, cacao, socola, xây dựng gần 20 cửa hàng giới thiệu sản phẩm trên cả nước, liên kết hơn 40 nông hộ với quy mô khoảng 200ha, từng bước đưa nông sản Việt giới thiệu tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan.

“Trong suốt hành trình, chúng tôi luôn kiên định với tiêu chí Sạch từ nông trại, thể hiện sự chỉn chu trong từng hạt cà phê, cacao. Mỗi sản phẩm cà phê, cacao được tạo ra đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn chất lượng, không chỉ đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng mà quan trọng hơn là đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng”, anh Hoàng chia sẻ.

Năm 2024 là một dấu mốc đáng nhớ với Bazan Đắk Nông, khi sản phẩm bột cacao nguyên chất của công ty đã được công nhận OCOP 4 sao. Cũng trong năm ấy, cà phê honey Bazan Đắk Nông tiếp tục đạt chuẩn OCOP 4 sao. Những chứng nhận ấy không đơn thuần là danh hiệu, mà là câu trả lời cho hành trình làm nông sản tử tế: nâng tầm giá trị địa phương và từng bước đưa hương vị cà phê đặc sản Tây Nguyên vươn xa hơn trên thị trường trong nước và quốc tế.

"Chúng tôi luôn kiên định với tiêu chí sạch từ nông trại, thể hiện sự chỉn chu trong từng hạt cà phê, cacao. Mỗi sản phẩm cà phê, cacao được tạo ra đều tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn chất lượng, không chỉ đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng mà quan trọng hơn là đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng” Anh Lê Văn Hoàng - Giải thưởng Lương Định Của năm 2020

Anh thể hiện sự quyết tâm sớm chinh phục OCOP 5 sao trong năm 2026, đồng thời mở rộng thị trường và nâng tầm thương hiệu. Hoàng cho rằng, khởi nghiệp nông nghiệp cần sự kiên trì, kiến thức và tầm nhìn dài hạn - những yếu tố không thể thiếu nếu muốn đi đường dài. Hoàng mong muốn, Bazan Đắk Nông sẽ tiếp tục kể câu chuyện nông sản Việt Nam bằng chất lượng, bằng sự chỉn chu trong từng hạt cà phê, từng trái cacao. Đó là câu chuyện về Tây Nguyên không chỉ là vùng nguyên liệu thô, mà là nơi sản sinh ra những sản phẩm có giá trị cao. “Khởi nghiệp nông nghiệp không dễ, nhưng là lĩnh vực có rất nhiều tiềm năng”, Hoàng nhắn gửi.

Với đam mê, sự kiên trì và tinh thần học hỏi không ngừng, Lê Văn Hoàng tin rằng người trẻ hoàn toàn có thể tạo ra giá trị lớn từ nông nghiệp, đồng thời góp phần phát triển quê hương.