PGS Lâm Ngọc Ấn sinh ngày 13/1/1929 tại Cần Thơ, trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước. Từ khi còn rất trẻ, ông đã sớm tham gia cách mạng, năm 1945 gia nhập lực lượng Thanh niên Tiền phong tại quê nhà. Chính môi trường ấy hun đúc ở ông tinh thần dấn thân, ý thức phụng sự cộng đồng và lý tưởng “làm thầy thuốc là để phục vụ nhân dân” theo ông suốt cuộc đời.
Năm 1950, ông được cử theo học lớp y tá chuyên ngành RHM do Phòng Nha khoa Nam bộ tổ chức. Sau khi tốt nghiệp, ông về công tác tại Phòng Nha khoa tỉnh Cần Thơ. Năm 1954, ông tập kết ra Bắc, tiếp tục học tập, từng bước hoàn thiện con đường chuyên môn với các lớp y sĩ nha khoa, bác sĩ đa khoa và chuyên khoa RHM trong giai đoạn 1960–1963. Đây là nền tảng quan trọng để ông bước vào con đường học thuật chuyên sâu sau này.
Từ năm 1968 đến 1973, BS Lâm Ngọc Ấn được cử đi học nghiên cứu sinh tại Hungary. Năm 1973, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ chuyên ngành phẫu thuật tạo hình hàm mặt. Trở về nước, ông đảm nhiệm cương vị Chủ nhiệm khoa RHM Bệnh viện E (Hà Nội) cho đến ngày đất nước thống nhất, trở thành một trong những chuyên gia đầu ngành hiếm hoi được đào tạo bài bản ở nước ngoài trong bối cảnh y tế Việt Nam còn vô cùng thiếu thốn.
Sau năm 1975, ông được điều động vào TP.HCM, giữ chức Trưởng khoa Phẫu thuật hàm mặt và tạo hình trực (Trại 52) tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Đây là giai đoạn ông trực tiếp điều trị nhiều ca chấn thương phức tạp, trong đó có các trường hợp tổn thương vùng cổ – mặt do đạn M79, kể cả ca bệnh được chuyển từ Phnom Penh sang Việt Nam. Ông cũng là người thực hiện ca cắm ghép nha khoa đầu tiên tại Việt Nam, mở ra hướng tiếp cận mới cho điều trị phục hồi răng.
Ngày 17/5/1980, Bộ Y tế thành lập Viện Răng Hàm Mặt Việt Nam, giao nhiệm vụ quản lý chuyên ngành RHM trên phạm vi cả nước. BS Lâm Ngọc Ấn công tác tại Viện và lần lượt đảm nhiệm các vị trí Trưởng khoa Phẫu thuật hàm mặt, Phó Viện trưởng rồi Viện trưởng (1990–2002). Năm 1990, ông được phong học hàm Phó Giáo sư. Trong vai trò người đứng đầu Viện ở thời kỳ đầu đổi mới, ông không chỉ chú trọng phát triển nguồn nhân lực mà còn quyết liệt cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, xây dựng thêm khu nhà 3 tầng, sắp xếp lại hệ thống khoa phòng, đặt nền móng cho diện mạo Viện RHM Việt Nam và Bệnh viện RHM Trung ương TP.HCM ngày nay.
Song song với công tác quản lý, PGS Lâm Ngọc Ấn là người thầy tận tâm. Ông giữ vai trò Trưởng Bộ môn Phẫu thuật hàm mặt, Khoa RHM – Đại học Y Dược TP.HCM, đào tạo nhiều thế hệ bác sĩ, chuyên gia đầu ngành. Với cương vị Phó Chủ tịch Hội RHM Việt Nam nhiều nhiệm kỳ, ông góp phần định hình định hướng phát triển chuyên môn, gắn đào tạo với thực hành và nhu cầu cộng đồng.
Dấu ấn xã hội sâu đậm nhất của ông là chương trình phẫu thuật sứt môi – hở hàm ếch cho trẻ em. Ông đã kết nối hiệu quả với các tổ chức nhân đạo trong và ngoài nước như Operation Smile, Face the Challenge, Quỹ Bảo trợ Trẻ em Việt Nam, tổ chức hàng loạt đợt phẫu thuật từ thiện tại nhiều địa phương, trả lại nụ cười và tương lai cho hàng ngàn trẻ em nghèo. Trong lĩnh vực dự phòng, ông là người thúc đẩy mạnh mẽ mạng lưới nha học đường tại các tỉnh phía Nam, đặt nền tảng cho chăm sóc răng miệng cộng đồng.
Đặc biệt, dưới sự dẫn dắt của ông, ngành RHM Việt Nam từng bước hội nhập quốc tế. Hai hội nghị nha khoa và triển lãm quốc tế tổ chức tại TP.HCM năm 1994 và 1996 đã đưa Việt Nam gia nhập các tổ chức nha khoa lớn trên thế giới, đánh dấu bước trưởng thành quan trọng của chuyên ngành.
Với những cống hiến bền bỉ và toàn diện, PGS Lâm Ngọc Ấn được phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân cùng nhiều huân chương, huy chương cao quý. Nhưng hơn cả danh hiệu, di sản lớn nhất ông để lại chính là một thế hệ bác sĩ RHM giỏi chuyên môn, vững y đức và một nền tảng phát triển vững chắc cho chuyên ngành Răng Hàm Mặt Việt Nam.