Hiệu quả từ nguồn khuyến công
Tại HTX Dịch vụ chế biến hải sản Phú Sáng, xã Thiên Cầm, hình ảnh những công đoạn sản xuất thủ công đang dần được thay thế bằng máy móc, thiết bị hiện đại. Trước đây, nhiều khâu chế biến, đóng chai nước mắm của HTX cần đến sức người, vừa mất thời gian, vừa khó nâng công suất khi nhu cầu thị trường tăng. Năm 2024, từ nguồn chương trình khuyến công của tỉnh Hà Tĩnh, HTX được hỗ trợ 300 triệu đồng để đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến phục vụ sản xuất nước mắm.
Khoản hỗ trợ không quá lớn so với tổng nguồn lực đầu tư của một cơ sở sản xuất, nhưng lại giúp HTX giải quyết đúng điểm nghẽn trong dây chuyền. Một số công đoạn được cơ giới hóa, năng suất được nâng lên, chất lượng sản phẩm được kiểm soát tốt hơn, đồng thời giảm bớt sự phụ thuộc vào lao động thủ công.
Bà Nguyễn Thị Sáng - Giám đốc HTX Dịch vụ chế biến hải sản Phú Sáng cho biết, việc đầu tư sản xuất không đơn thuần là câu chuyện kinh doanh mà còn là cách giữ lại hương vị quê nhà. “Tôi từng có thời gian đi nhiều nơi, nếm nhiều loại nước chấm nhưng không có loại nước mắm nào thơm ngon, đậm đà như nước mắm của bà, của mẹ chế biến ở quê nhà. Bởi vậy, dù có cơ hội phát triển sự nghiệp ở nơi khác, tôi vẫn quyết định trở về quê hương để giữ nghề truyền thống”, bà Sáng chia sẻ.
Nước mắm Phú Sáng hiện được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao. Cùng với phát triển sản phẩm chủ lực, HTX mở rộng liên kết thu mua, chế biến và tiêu thụ thủy hải sản, góp phần tạo đầu ra ổn định hơn cho nguồn nguyên liệu của ngư dân vùng cửa biển. Từ một nghề truyền thống, Phú Sáng đang từng bước hình thành cách làm mới, sản xuất bằng công nghệ mới, xây dựng thương hiệu và hướng tới thị trường rộng hơn.
Không riêng lĩnh vực chế biến thủy sản, nguồn vốn khuyến công cũng đang tạo động lực đổi mới tại các cơ sở sản xuất khác. Tại Công ty Cổ phần Chăn nuôi Thiên Lộc, năm 2024, doanh nghiệp được hỗ trợ 300 triệu đồng từ Chương trình khuyến công địa phương để lắp đặt, ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào sản xuất thức ăn chăn nuôi gia súc. Khi thiết bị mới được đưa vào dây chuyền giúp doanh nghiệp hoàn thiện quy trình, nâng năng lực chế biến và kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Theo báo cáo Công ty Cổ phần Chăn nuôi Thiên Lộc, trong 6 tháng đầu năm, sản lượng thức ăn chăn nuôi tăng khoảng 35% so với cùng kỳ; doanh thu tăng gần 40%, riêng doanh thu từ lĩnh vực thức ăn chăn nuôi tăng khoảng 44%. Cùng với đó, sản lượng lợn thương phẩm của doanh nghiệp tăng trên 30%, lợn giống tăng khoảng 36%.
Theo đánh giá của các đơn vị thụ hưởng, chương trình khuyến công không chỉ cấp vốn mà còn tạo niềm tin, khích lệ các cơ sở nhỏ mạnh dạn đầu tư máy móc hiện đại, từng bước xây dựng thương hiệu, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông thôn.
Theo Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh (Sở Công Thương), năm 2024, chương trình khuyến công hỗ trợ hơn 1,5 tỷ đồng cho phát triển công nghiệp nông thôn, trong đó hơn 1,1 tỷ đồng dành cho các đề án ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến. Giai đoạn 2021 - 2025, Hà Tĩnh triển khai 57 đề án với tổng kinh phí hơn 7,6 tỷ đồng, trực tiếp hỗ trợ 25 cơ sở công nghiệp nông thôn.
Ông Trương Văn Thuận - Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh cho biết, cùng với hỗ trợ máy móc, thiết bị, chương trình khuyến công còn tập trung giúp các cơ sở xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm, xúc tiến thương mại và kết nối thị trường.
"Việc đầu tư thiết bị chỉ là một phần trong quá trình nâng cao năng lực sản xuất. Khi năng suất, chất lượng được cải thiện, các cơ sở cũng cần chú trọng xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng giá trị sản phẩm. Đây là hướng được Hà Tĩnh đặt ra trong chương trình khuyến công giai đoạn mới, nhằm giúp công nghiệp nông thôn phát triển theo hướng hiệu quả và bền vững hơn", Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh cho biết.
Hướng đến nền công nghiệp nông thôn xanh
Nếu những chiếc máy mới giúp các cơ sở công nghiệp nông thôn giải bài toán năng suất thì để đi xa hơn, sản phẩm còn phải đáp ứng những yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng, mẫu mã, thương hiệu và thị trường. Đây cũng là hướng mà chính sách khuyến công Hà Tĩnh đang từng bước chuyển mạnh, từ hỗ trợ một khâu sản xuất sang đồng hành với cả quá trình nâng giá trị sản phẩm.
Tháng 5/2026, UBND tỉnh Hà Tĩnh phê duyệt Chương trình khuyến công địa phương giai đoạn 2026 - 2030. So với cách tiếp cận trước đây, chương trình mới đặt trọng tâm rộng hơn vào đổi mới công nghệ, nâng giá trị sản phẩm, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sản xuất bền vững.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những sản phẩm được xem là thế mạnh của Hà Tĩnh. Từ nhung hươu Hương Sơn, trầm hương, cam Khe Mây, bưởi Phúc Trạch đến kẹo cu đơ và các sản phẩm thủy hải sản, dư địa để nâng giá trị vẫn còn rất lớn.
Thay vì chỉ dừng ở bán nguyên liệu hoặc sản phẩm sơ chế, các cơ sở được khuyến khích đầu tư chế biến sâu, hoàn thiện thêm các công đoạn như chiết tách, sấy, đóng chai, đóng gói; đồng thời chú trọng bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.
Khi sản phẩm được nâng cấp từ bên trong đến hình thức bên ngoài, câu chuyện bán hàng cũng được đặt lại. Không chỉ làm ra sản phẩm tốt, các cơ sở phải biết đưa sản phẩm đến đúng thị trường, tận dụng thương mại điện tử và các kênh bán hàng trực tuyến để mở rộng đầu ra.
Trong 5 năm tới, tỉnh dự kiến hỗ trợ khoảng 15 cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến và tiến bộ khoa học kỹ thuật. Trọng tâm là đổi mới, hoàn thiện quy trình công nghệ, xây dựng tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, đăng ký và bảo hộ tài sản trí tuệ.
Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu phát triển theo hướng xanh và bền vững được đặt rõ hơn. Chương trình khuyến công hướng tới khuyến khích sản xuất sạch hơn, tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, đồng thời thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế số.
Cùng với công nghệ, Hà Tĩnh tiếp tục đặt kỳ vọng vào nhóm sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu như một “hạt nhân” để quảng bá thế mạnh địa phương. Tỉnh dự kiến tổ chức bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh vào các năm 2027 và 2029, đồng thời hỗ trợ các sản phẩm tiêu biểu tham gia bình chọn cấp quốc gia.
Mục tiêu đến năm 2030 là có thêm 80 - 100 sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh và 4 - 10 sản phẩm cấp quốc gia được chứng nhận. Đặc biệt, 100% sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu được định hướng có bao bì, nhãn mác chất lượng, gắn với truy xuất nguồn gốc và kênh bán hàng trực tuyến.
Để sản phẩm không chỉ “được công nhận” mà còn bán được, chương trình dự kiến hỗ trợ đầu tư 5 phòng trưng bày, giới thiệu và quảng bá sản phẩm. Các điểm này được kỳ vọng trở thành nơi kết nối sản phẩm với khách hàng, doanh nghiệp phân phối, hoạt động du lịch và xúc tiến thương mại. Sau hỗ trợ, các cơ sở phấn đấu tăng doanh thu 10 - 15%, trên 60% sản phẩm trưng bày được kết nối tiêu thụ ổn định.
Một sản phẩm tốt vẫn cần một người sản xuất đủ năng lực để đưa nó ra thị trường. Vì vậy, chương trình dành nguồn lực cho đào tạo, với khoảng 15 lớp và 1.500 học viên trong giai đoạn 2026 - 2030. Nội dung tập trung vào quản trị, xây dựng nhãn hiệu, chuyển đổi số, sản xuất sạch hơn và sản xuất, tiêu dùng bền vững. Tổng kinh phí thực hiện chương trình trong 5 năm tới dự kiến 22,469 tỷ đồng, trong đó ngân sách tỉnh hỗ trợ 6,719 tỷ đồng, còn lại là nguồn đối ứng của các đơn vị thụ hưởng.
