TPO - Tại đền thờ Hoàng Công Chất, cách trung tâm tỉnh Điện Biên khoảng 15 km có quần thể đại thụ gồm si, bồ đề và đa đã gần 300 năm tuổi. Theo dân gian truyền lại, những cây này do Hoàng Công Chất cùng hai tướng trấn vùng biên ải trồng. Cụm cây ngày nay như một biểu tượng của tinh thần đoàn kết các dân tộc vùng Tây Bắc Tổ quốc.
Đền thờ Hoàng Công Chất nằm trong khu Thành Bản Phủ thuộc xã Thanh An, cách trung tâm tỉnh Điện Biên khoảng 15 km. Giai đoạn 1758-1762, Hoàng Công Chất cho xây dựng thành Chiềng Lề (nay là Thành Bản Phủ) làm căn cứ, trên nền cũ Thành Sam Mứn do người Lự dựng từ thế kỷ X, ở trung tâm cánh đồng Mường Thanh.
Theo nội dung ghi trên bia đá, Hoàng Công Chất tên thật là Hoàng Công Thư, quê ở Vũ Thư, Thái Bình. Ông là thủ lĩnh một cuộc khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài chống lại triều đình vua Lê - chúa Trịnh của thế kỷ XVIII. Đến năm 1748, nghĩa quân Hoàng Công Chất vào vùng Thượng Du, Thanh Hóa hoạt động, rồi theo đường rừng núi tiến lên Hưng Hóa (vùng Tây Bắc).
Tại đây, Hoàng Công Chất cùng hai thủ lĩnh người Thái tại Mường Thanh là Lò Văn Ngải, Lò Văn Khanh đã chống lại quân Phẻ từ phương Bắc tràn xuống, giải phóng Mường Thanh (Điện Biên) vào tháng 5 năm 1754. Đối với người dân Điện Biên, Hoàng Công Chất không chỉ có công tiễu trừ giặc Phẻ mà còn đóng góp khai phá, phát triển vùng biên.
Nằm cạnh chính điện thờ Hoàng Công Chất, có một cụm cây to lớn, tươi tốt. Theo ông Đoàn Văn Ngọc, Thủ nhang đền Hoàng Công Chất, dù được đặt tên là "cây đại bồ đề" nhưng thực tế, đây là cụm ba cây gồm cây bồ đề, cây đa và cây si quấn vào nhau. Ba cây này do Hoàng Công Chất cùng Lò Văn Ngải và Lò Văn Khanh trồng. "Người dân nơi đây vẫn truyền nhau câu nói: Thái đen, Thái trắng, Thái Bình, ba Thái đồng tình xây dựng Điện Biên để tưởng nhớ công lao của các vị", ông Ngọc chia sẻ. Thái đen và Thái trắng chỉ hai phân chi của người Thái; còn Thái Bình để chỉ quê hương của Hoàng Công Chất.
Ba cây si, đề, đa chung một gốc, được xem là biểu tượng cho tinh thần đoàn kết giữa người Thái, người Kinh và các dân tộc trên mảnh đất Điện Biên anh hùng.
Gốc cây to, xù xì, nổi lên như một khối uốn lượn. Những bạnh rễ trồi khỏi mặt đất, ôm lấy nhau, tạo thành một nền gốc rộng, sẫm màu theo thời gian.
Tán lá xanh um, xòe rộng, thân cây sẫm màu, bám rêu phong theo năm tháng.
Hàng năm, Lễ hội thành Bản Phủ - đền Hoàng Công Chất được tổ chức để tưởng nhớ công lao của ông cùng các tướng Lò Văn Ngải và Lò Văn Khanh. Ông Đoàn Văn Ngọc - Thủ nhang đền Hoàng Công Chất - cho biết năm nay lễ hội diễn ra từ tối 10 đến 12/4 (tức 23-25/2 âm lịch), gồm phần lễ và phần hội, gắn với đời sống và phong tục của người dân địa phương.
Năm 1981, di tích thành Bản Phủ được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Đền Hoàng Công Chất được xếp hạng và công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia 1994. Năm 2016, Lễ hội thành Bản Phủ - đền Hoàng Công Chất được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
