Hơn cả một món đồ chơi
Art Toys là các mô hình phiên bản giới hạn do các nghệ sĩ thiết kế, chế tác từ đất sét, nhựa vinyl, nhựa sofubi Nhật Bản, kim loại hay những chất liệu khác. Khác với đồ chơi thông thường, art toys mang đậm phong cách đương đại và văn hóa đường phố, thể hiện cá tính, thông điệp sáng tạo của nghệ sĩ và chủ yếu dùng để trưng bày, sưu tầm.
Tại Việt Nam, art toys không còn chỉ là trào lưu du nhập từ các thương hiệu như Pop Mart, Be@rbrick, Tokidoki mà đang được các nghệ sĩ Việt thổi vào món đồ chơi nghệ thuật nguồn năng lượng đầy táo bạo: Chất liệu truyền thống bắt nhịp với hơi thở đường phố.
Theo anh Nguyễn Thuận Thành (CEO Công ty Headfully Vietnam - Giải pháp quà tặng bản quyền cho thương hiệu): “Các bạn trẻ ngày nay không còn chỉ thể hiện ý tưởng qua tranh hay tượng mà còn kể câu chuyện của mình thông qua các nhân vật. Một hình thù kỳ lạ, một mô hình linh vật, quái vật đều có thể chứa đựng cảm xúc như cô đơn, lo âu, hài hước, nổi loạn hoặc ký ức tuổi thơ".
Với thế hệ lớn lên cùng manga, anime hay game, việc cảm nhận một nhân vật thường dễ dàng và gần gũi hơn so với những tác phẩm trừu tượng. Art toys vừa có yếu tố nghệ thuật, thiết kế, vừa gắn với bản quyền nhân vật, phong cách sống, độ hiếm và cả cộng đồng sưu tập phía sau.
Ở Nhật Bản, bạn sẽ dễ phải lòng những món đồ chơi nghệ thuật lấy cảm hứng từ giáp Samurai, các nhân vật văn hóa đại chúng như Son Goku, Mario hay siêu nhân điện quang Ultraman đậm tính retro.
Cú bắt tay xuyên thế hệ
Có thể bạn chưa biết, một trong những điều làm nên “chất” của những món đồ chơi nghệ thuật chính là vật liệu. Trong đó, Sofubi - loại nhựa dẻo có nguồn gốc từ Nhật Bản là chất liệu đặc trưng. Trước đây, trẻ em Nhật Bản thường chơi đồ chơi làm bằng gốm, sứ nhưng mỗi khi động đất, đồ chơi dễ rơi vỡ. Từ đó, nhựa sofubi ra đời, dẻo dai, bền và ít trầy xước.
Nhiều nghệ sĩ Việt cũng đang kết hợp chất liệu hiện đại với kỹ thuật truyền thống như sơn mài để tạo ra những hướng đi mới cho art toys. Lấy cảm hứng từ phim điện ảnh Godzilla, bạn Nguyễn Hoàng Hiệp (nghệ danh TIES) đã sáng tạo nên nhân vật T-UP.
Nếu Godzilla sinh ra từ phóng xạ thì T-UP lại lớn lên từ những nét vẽ graffiti trên đường phố. Nhân vật có dáng dấp giống một chú chuột, nhưng được đơn giản thành những khối hình cơ bản để khiến người xem vừa thấy quen vừa tò mò.
Thay vì đi theo lối truyền thống với vỏ trứng, đất phù sa hay sơn then, TIES kết hợp sơn xịt graffiti và sơn mài.
“Sơn xịt thì nhanh khô, còn sơn mài thì phải chờ đợi lâu. Hai trạng thái đối lập nhưng khi hòa chung lại tạo ra một nhịp điệu riêng. Các lớp màu được xịt lên rồi mài xuống, để lộ ra những lớp phía dưới theo cách hoàn toàn ngẫu nhiên. Có những màu không thể đoán trước được, phải mài ra mới thấy” - Hoàng Hiệp bật mí.
Chính việc liên tục “mất lớp màu rồi tìm lại lớp màu” khiến T-UP mang hiệu ứng màu độc nhất vô nhị.
Hành trình để hoàn thiện T-UP không hề mượt như vẻ ngoài. Ban đầu, TIES dự định dùng đất sét, nhưng do kích thước lớn và tạo hình phức tạp, chất liệu này không còn phù hợp, buộc TIES phải chuyển sang in 3D.
Có lần in gần tới đôi mắt thì bị lỗi, tay với đầu cũng hư nhiều lần. Một người bạn chuyên in mô hình giúp mình tách từng bộ phận để in riêng. Một người bạn học điêu khắc hỗ trợ mình hoàn thiện phần tạo hình. T-UP không chỉ là tác phẩm của riêng mình mà là giá trị tinh thần của nhiều người.
Nguyễn Hoàng Hiệp (TIES)
Không dừng lại ở phiên bản vật lý, các nghệ sĩ art toys còn bắt tay với các công nghệ mới như AR, VR hay không gian metaverse để người chơi sống cùng nhân vật theo cách mới toanh.
Gương soi cá tính của thế hệ mới
Với nhiều bạn trẻ, art toys còn là cách thể hiện bản sắc cá nhân. Bạn Connie Phương (sinh viên ngành Thiết kế Truyền thông, Đại học Kinh tế TP.HCM) hào hứng: “Lần đầu nhìn thấy tác phẩm K của nghệ sĩ TIES, mình đã nghĩ ngay đến truyện Bộ Quần Áo Mới Của Hoàng Đế. Chi tiết mình thích nhất là chiếc vương miện có nam châm ẩn, có thể di chuyển mà không rơi".
Cách người chơi hệ Z đọc vị art toys tựa như cách chúng mình nhìn thế giới: Thích quan sát, thích đặt câu hỏi và luôn thử nhìn mọi thứ theo nhiều góc khác nhau. Từ đó, mỗi art toys trở thành câu chuyện mở, nơi bạn tự hoàn thiện ý nghĩa theo trải nghiệm của mình.
Bắt đầu từ chính mình
Nếu muốn xây dựng một thương hiệu đồ chơi nghệ thuật riêng, bạn hãy bắt đầu từ những series nhỏ nhưng giàu cá tính. Bạn Trang Khoa (Nghệ danh KAMA) chia sẻ: “Mình đã dành 7 năm để có được món art toy đầu tiên trong đời. Mình xem việc sáng tạo như một cuốn nhật ký cảm xúc. Mình muốn nhân vật KID mang đến cho người chơi sự tự do, niềm vui và sự cân bằng thì chính mình phải thực sự tận hưởng và có được ba điều đó trước đã”.
Gấu của thương hiệu Tụi Tui (@tuitui.decor) là một nhân vật như thế: Vì tác giả từng bị bắt nạt và đi học quyền anh để tự vệ nên đã chế tác đôi găng tay boxing màu đỏ cho Gấu. Những ngày hè trong ký ức tuổi thơ còn được gợi nhắc qua mô hình Gấu đi câu cá, Gấu ăn mật ong bị ong chích. Qua từng mùa, nhân vật tiếp tục được làm mới với nhiều chủ đề như Gấu ngủ đông hay Gấu Halloween.
Không dừng lại ở tạo hình, sản phẩm còn có thể tháo lắp linh hoạt nhờ nam châm để bạn dễ dàng “tráo” các phiên bản với nhau. Một số mẫu còn phát sáng trong bóng tối, được làm từ nhựa resin nhưng xử lý bề mặt mịn và bóng như thủy tinh, gốm sứ. Tụi Tui còn ra mắt bộ sưu tập túi mù (blind box), xây dựng nhân vật xuyên suốt với nhiều biểu cảm, trang phục, dáng người theo chủ đề để người chơi tiếp tục theo dõi và “săn” các phiên bản mới.
Từ những món đồ chơi nghệ thuật nằm gọn trong lòng bàn tay, hãy để các nhân vật lớn lên cùng bạn.
