Vừa qua, bất chấp trời đổ mưa, hàng chục rồi đến hàng trăm phụ huynh đội áo mưa, vạ vật trước cổng trường THPT Phan Bội Châu xếp hàng, lấy số chờ trời sáng, nhà trường mở cổng. Họ sợ chỉ cần rời đi sẽ mất chỗ và không thể đăng ký được hồ sơ cho con vào lớp 10.
Đây không phải là lần đầu tiên phụ huynh ở Hà Nội xuyên đêm xếp hàng trước cổng trường chờ lấy số. Những năm trước, hiện tượng này đã xảy ra tại các trường tư và trường chất lượng cao như: THPT Phan Huy Chú, THPT Hoàng Cầu, THCS - THPT Tạ Quang Bửu.
300 phụ huynh không dám ngủ, đội mưa, vạ vật chờ nhà trường mở cửa với hi vọng được con được ghi danh xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng có thật là tiếp tục được học lên lớp 10 THPT.
Chị Thuận, ở phường Hà Đông (Hà Nội) ấm ức vì sau một đêm xếp hàng, giữ chỗ lấy số, cuối cùng nhận được thông báo về đăng ký trực tuyến. “Đáng lẽ, nhà trường phải triển khai hình thức đăng ký trực tuyến từ trước, phụ huynh đỡ khổ”, chị Thuận nói.
Chị chia sẻ, con năm nay thi vượt cấp, cả gia đình mất ăn, mất ngủ vì lo, chẳng may trượt trường công lập sẽ phải rẽ hướng nào. Hơn 2 tháng trời, chị âm thầm đi đến từng trường tư thục để tận mắt thấy cơ sở vật chất và lê la diễn đàn mạng tìm hiểu chất lượng trường học.
Trường tư không thiếu nhưng cũng “ba bảy loại”, trường tốt cũng học phí cao, tuyển đầu vào khó. Trường cơ sở vật chất tạm bợ, gia đình không tin tưởng lựa chọn. Do đó, cân đo đong đếm cuối cùng chốt nộp hồ sơ vào 2 trường tư có mức học phí vừa phải lại gần nhà.
Thiếu trường công lập
Nguyên nhân cốt lõi khiến phụ huynh phải đổ đi tìm phương án khác chính là tỉ lệ học sinh vào trường công lập ở Hà Nội lâu nay quá thấp. Hà Nội hiện có 122 trường THPT công lập nhưng hằng năm có tới hơn 100.000 thí sinh dự thi vào lớp 10. Số trường này chưa đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh.
Năm nay, có khoảng 140 nghìn em tốt nghiệp THCS, nhưng thời điểm này Hà Nội chưa công bố chỉ tiêu tuyển sinh.
Năm 2023-2024, tỉ lệ học sinh vào lớp 10 công lập là 60,9%; năm 2024-2025, tỉ lệ này khoảng 61% và năm ngoái tăng thêm 3%. Chưa kể, con số này được tính cào bằng trên toàn thành phố, trong đó các trường nội đô có điểm chuẩn cao, chênh lệch rất lớn với các trường ngoại thành. Có những học sinh, điểm trung bình hơn 8 điểm/môn vẫn trượt nguyện vọng 1.
Học sinh chịu áp lực, căng thẳng kỳ thi tuyển sinh lớp 10. Các gia đình gia tăng lịch học thêm cho con từ sớm để đạt mục tiêu đỗ vào trường công lập nhưng mỗi năm vẫn có hàng chục nghìn học sinh thi trượt.
Sở GD&ĐT Hà Nội luôn khẳng định, Hà Nội không thiếu chỗ học cho học sinh. Ngoài trường công lập, hiện nay Thủ đô có hơn 100 trường tư thục, trung tâm GDTX, trường nghề… đáp ứng yêu cầu học tập đa dạng của học sinh. Tuy nhiên, phụ huynh có những lý do khác nhau để mong muốn, con được học lên lớp 10 trong môi trường tốt. Vì thế, học nghề nhiều năm qua vẫn chỉ ì ạch ở con số khoảng 10% học sinh lựa chọn sau tốt nghiệp THCS.
Áp lực kỳ thi tuyển sinh lớp 10 không chỉ ở học sinh, mà còn dồn lên vai phụ huynh. Từ năng lực học tập của con, một số phụ huynh xác định xét học bạ, rẽ hướng cho học trường tư nhưng nhiều người con học tốt vẫn phải tìm phương án dự phòng, chống trượt, chống sốc. Thậm chí, có người rải nhiều bộ hồ sơ để tiếp túc cân nhắc, lựa chọn.
Theo hiệu trưởng một trường THPT, kỳ thi lớp 10 căng thẳng như hiện nay, phụ huynh sẵn sàng thêm phương án ở trường tư cho con là đúng đắn. Khi đó, con sẽ ôn thi với tâm lý giảm áp lực. Tuy nhiên, khi tìm hiểu trường tư phụ huynh cần quan tâm đến vị trí, mức học phí, chất lượng dạy học và các tổ hợp môn học có phù hợp với con hay không. Đặc biệt, tìm hiểu kỹ về cơ sở vật chất có đáp ứng nhu cầu học tập cũng như tổ hợp các môn có phù hợp với định hướng, năng lực của con khi lên lớp 10 hay không.
Liên quan đến tuyển sinh đầu cấp, Sở GD&ĐT Hà Nội yêu cầu các trường chất lượng cao và trường tư thục thực hiện tuyển sinh theo hình thức trực tuyến. Bên cạnh đó, Sở này yêu cầu các nhà trường không được yêu cầu phụ huynh nộp tiền giữ chỗ, đặt cọc hoặc thu các khoản không đúng quy định.