Theo số liệu năm học 2025 - 2026, Việt Nam có khoảng 22.000 lưu học sinh nước ngoài đang học tập tại các cơ sở giáo dục. Trong đó, khoảng 4.000 người thuộc diện Hiệp định, đến từ 14 quốc gia. Riêng trong năm học 2025 - 2026, Việt Nam tiếp nhận 965 lưu học sinh diện Hiệp định. Số liệu này được Bộ GD - ĐT công bố tại Hội nghị giáo dục đại học vừa qua tại TP. HCM.
Bộ GD - ĐT nhìn nhận, hiện chưa xác định được trong khoảng 22.000 lưu học sinh có bao nhiêu sinh viên đại học, học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh; đồng thời chưa tách riêng người học tiếng Việt, người thực tập, trao đổi ngắn hạn và tham gia các chương trình không cấp bằng.
Bộ cho rằng, việc bổ sung cơ cấu trình độ của lưu học sinh có ý nghĩa quan trọng, bởi số lượng người học sau đại học, đặc biệt là nghiên cứu sinh, phản ánh rõ hơn năng lực nghiên cứu, chất lượng học thuật và khả năng tham gia mạng lưới tri thức quốc tế của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam. Đây cũng là cơ sở để đánh giá và so sánh mức độ quốc tế hóa của giáo dục đại học Việt Nam với các nước trong khu vực.
Việt Nam hướng tới trở thành điểm đến giáo dục đại học
Theo Bộ GD - ĐT, Việt Nam cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu là tiếp nhận lưu học sinh sang chủ động xây dựng Việt Nam thành điểm đến giáo dục đại học có sức cạnh tranh trong khu vực.
Để làm được điều này, cần nâng cao cả chất lượng và số lượng chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ; phát triển các chương trình đại học, sau đại học có thế mạnh; tăng học bổng và hỗ trợ tài chính có mục tiêu.
Bên cạnh đó, các dịch vụ dành cho sinh viên quốc tế như tuyển sinh, thị thực, chỗ ở, bảo hiểm, tư vấn và hỗ trợ học thuật cũng cần được cải thiện. Việc xây dựng mạng lưới cựu sinh viên quốc tế và quảng bá giáo dục Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế cũng được đặt ra.
Đặc biệt, với bậc thạc sĩ và tiến sĩ, chính sách thu hút người học quốc tế cần gắn với các nhóm nghiên cứu mạnh, phòng thí nghiệm trọng điểm, chương trình nghiên cứu chung và những ngành Việt Nam có lợi thế học thuật hoặc giá trị chiến lược.
Báo cáo cũng lưu ý, trao đổi sinh viên là một khía cạnh quan trọng của quốc tế hóa giáo dục đại học nhưng chưa được phản ánh đầy đủ qua hệ thống chỉ số thống kê cấp quốc gia.
Việc thu hút sinh viên quốc tế không chỉ phản ánh sức hấp dẫn và vị thế của hệ thống giáo dục đại học mà còn có ý nghĩa đối với ngoại giao nhân dân, xây dựng mạng lưới cựu sinh viên quốc tế và quảng bá hình ảnh Việt Nam.
Công tác quản lý lưu học sinh nước ngoài hiện được thực hiện theo Thông tư 30/2018/TT-BGDĐT. Bộ GD - ĐT phối hợp với đại sứ quán các nước tư vấn cho lưu học sinh lựa chọn ngành học phù hợp với nguyện vọng và chương trình đào tạo của các cơ sở giáo dục Việt Nam. Đồng thời, Bộ phối hợp quản lý gần 4.000 lưu học sinh diện Hiệp định.
Thu hút đầu tư nước ngoài vào giáo dục đại học chưa tương xứng tiềm năng
Hợp tác, đầu tư nước ngoài trong giáo dục đại học đang được đẩy mạnh theo hướng chủ động hơn, từ xúc tiến, lựa chọn đối tác đến kết nối các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam với đại học, tổ chức giáo dục và doanh nghiệp quốc tế.
Theo báo cáo, Bộ GD - ĐT đã thành lập Tổ công tác tham gia Nhóm công tác chung Việt Nam - Australia nhằm hỗ trợ các cơ sở giáo dục đại học Australia thành lập phân hiệu tại Việt Nam giai đoạn 2024 - 2030.
Bộ cũng tổ chức khảo sát cơ hội đầu tư của các đối tác Anh, Australia tại Hải Phòng; làm việc với TP. HCM về giải pháp phát triển thành phố trở thành trung tâm giáo dục quốc tế của khu vực.
Đáng chú ý, Bộ GD - ĐT đang hỗ trợ trường ĐH Southampton và Tập đoàn Navitas xây dựng hồ sơ mở phân hiệu tại TP. HCM, dự kiến hoạt động từ tháng 7/2029.
Bên cạnh xúc tiến dự án cụ thể, Bộ đã hoàn thành tài liệu hướng dẫn đầu tư, thành lập phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học nước ngoài tại Việt Nam; khảo sát nhu cầu hợp tác nghiên cứu, đào tạo giữa doanh nghiệp FDI và các cơ sở giáo dục đại học trong nước.
Hai tài liệu khác cũng đang được xây dựng, gồm Hồ sơ quốc gia giáo dục Việt Nam phục vụ quảng bá, xúc tiến hợp tác đầu tư, công nhận văn bằng và kỹ năng nghề nghiệp; Cẩm nang du học Việt Nam cho sinh viên nước ngoài, dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Theo đánh giá, phương thức xúc tiến đầu tư đã có chuyển biến, từ việc chủ yếu xây dựng tài liệu hướng dẫn, khảo sát thị trường sang hỗ trợ trực tiếp các dự án và đối tác cụ thể. Tuy nhiên, kết quả thu hút đầu tư nước ngoài vào giáo dục đại học vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và vị thế của Việt Nam. Số cơ sở giáo dục đại học nước ngoài có uy tín hiện diện với quy mô lớn tại Việt Nam còn hạn chế. Đặc biệt, các dự án có khả năng tạo chuyển biến rõ rệt trong đào tạo nhân lực công nghệ cao, đào tạo sau đại học, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo vẫn chưa nhiều.
