Đối đầu Mỹ-Trung khiến quốc đảo Palau nhỏ bé ở Thái Bình Dương trở nên quan trọng

Tòa nhà chính phủ Palau
Tòa nhà chính phủ Palau
TPO - Dường như không quốc gia nào quá nhỏ hoặc quá xa để bị loại khỏi chiến dịch của chính quyền tổng thống Donald Trump chống lại nỗ lực của Trung Quốc nhằm thay thế Mỹ trở thành cường quốc thống trị ở Thái Bình Dương.

Bằng chứng cho điều này là Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper quyết định bay gần nửa vòng trái đất, một phần để ông có thể dành vài giờ ở Palau, một quần đảo Thái Bình Dương với dân số chỉ 20.000 người ở phía đông nam Philippines.

Không có gợi ý nào về một mối đe dọa quân sự trực tiếp của Trung Quốc đối với Palau. Thay vào đó, quốc đảo này là một ví dụ về chiến trường đôi khi mờ mịt mà Mỹ và Trung Quốc đang theo đuổi trong cuộc cạnh tranh "cường quốc" để giành ảnh hưởng toàn cầu, trong thời đại của một Washington hướng nội hơn và một Trung Quốc ngày càng quyết đoán và tham vọng.

Cuộc tranh giành quyền lực đang ngày càng gay gắt trên nhiều mặt, được một số người coi là một cuộc "Chiến tranh Lạnh", đang nổi lên giống như cuộc xung đột chủ yếu là không nổ súng diễn ra giữa Mỹ và Liên Xô cũ cho đến khi Liên Xô sụp đổ vào năm 1991.

Bất chấp Bắc Kinh, Palau nhỏ bé thân Mỹ là một trong 15 quốc gia duy nhất có quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, hòn đảo tự trị mà Trung Quốc tuyên bố là lãnh thổ của mình.

"Chúng tôi lo ngại về việc Trung Quốc tiếp tục cố gắng thuyết phục các quốc gia công nhận Đài Loan thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc", Heino Klinck, Phó trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách Đông Á được AP dẫn lời. "Chúng tôi thấy rằng điều đó gây bất ổn, nói một cách thẳng thắn."

Mỹ đã tự làm điều đó khi công nhận Bắc Kinh là chính phủ hợp pháp duy nhất của Trung Quốc vào năm 1979, mặc dù Washington vẫn duy trì quan hệ không chính thức với Đài Loan và bán vũ khí cho Đài Loan theo Đạo luật Quan hệ Đài Loan.

Ông Klinck cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng, nói rộng hơn, ông Esper muốn củng cố cam kết của Mỹ về mối quan hệ lâu dài với Palau.

"Có thể là một quốc gia nhỏ bé, nhưng cú đấm của họ vượt quá cân nặng của họ nếu nói đến tỷ lệ nhập ngũ trong quân đội Mỹ", Klinck nói và cho biết thêm rằng 6 người Palau đã bị giết trong quân phục Mỹ ở Iraq và Afghanistan. Theo Hiệp định Hiệp hội Tự do năm 1994, người Palau đủ điều kiện phục vụ trong quân đội Mỹ.

Danh sách các phàn nàn của chính quyền Trump về Trung Quốc còn dài và vượt xa Palau. Washington phản đối việc quân sự hóa Biển Đông của Trung Quốc, nghi ngờ nước này mở rộng kho vũ khí hạt nhân. Mỹ đã có các biện pháp trả đũa trong năm nay, cáo buộc  Trung Quốc sử dụng các cơ sở ngoại giao ở Mỹ để phối hợp đánh cắp bí mật kinh tế và khoa học. Đại dịch coronavirus và buôn bán thương mại cũng là những điểm nhức nhối.

Về phần mình, Trung Quốc coi chính sách của Mỹ được thiết kế để hạn chế sự trỗi dậy của nước này như một cường quốc kinh tế và quân sự.

Các tàu chiến của Mỹ và Trung Quốc thường xuyên tranh giành vị trí ở Biển Đông. Vào tháng 7, chính quyền Trump đã đưa căng thẳng ngoại giao lên một cấp độ mới khi tuyên bố hầu hết các yêu sách biển của Trung Quốc ở Biển Đông là trái pháp luật.

Bộ trưởng Esper đã bay đến Palau trong tuần này sau khi dừng chân ở Hawaii, trong chuyến thăm đầu tiên đến khu vực châu Á - Thái Bình Dương kể từ khi đại dịch coronavirus buộc ông phải hạn chế đi lại quốc tế từ tháng Ba. Chuyến thăm của ông Esper cho thấy một lý do quan trọng khiến Lầu Năm Góc quan tâm đến việc vun đắp mối quan hệ: Palau nằm trên con đường Bắc Thái Bình Dương liên kết các lực lượng Mỹ đóng tại Hawaii và Guam với các điểm nóng tiềm năng trên lục địa châu Á. Ông Esper cũng sẽ đến thăm Guam.

Theo văn phòng sử gia Lầu Năm Góc, chưa có bộ trưởng quốc phòng Mỹ nào đến thăm Palau.

Trong một nghiên cứu vào năm ngoái, tổ chức tư vấn RAND Corp. cho biết các Quốc gia Liên kết Tự do, trong đó Palau cùng với Micronesia và Quần đảo Marshall, là "yếu tố quan trọng đối với việc thúc đẩy" chiến lược Châu Á - Thái Bình Dương của chính quyền Mỹ. RAND nói vị trí của các quốc gia ở Thái Bình Dương "tương đương với một siêu xa lộ năng lượng chạy qua trung tâm của Bắc Thái Bình Dương vào châu Á."

Palau không xa lạ với căng thẳng Mỹ-Trung. Năm 2009, một số người đàn ông gốc Duy Ngô Nhĩ Trung Quốc bị bắt ở Afghanistan với cáo buộc khủng bố và bị giam giữ tại Vịnh Guantanamo đã được thả và đưa đến Palau. Việc tái định cư của họ ở đó được cho là đã khiến Bắc Kinh tức giận vì Trung Quốc muốn hồi hương số người này.

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Binh lính Mỹ tại một trại huấn luyện ở Herat, Afghanistan. Ảnh: EPA

Đằng sau quyết định rút quân Mỹ khỏi Afghanistan

TP - Sứ mệnh nhổ cỏ lực lượng al Qaeda sau loạt khủng bố 11/9 vào đất Mỹ được đặt tên là “Tự do lâu dài”. Khi đó, Tổng thống George W. Bush nói rằng nhiệm vụ của Mỹ “không chỉ phải bảo vệ quyền tự do quý giá của chúng ta, mà cả tự do của tất cả mọi người để có thể sinh sống và nuôi con mà không phải sợ hãi”.