Tiểu thương nhiều chợ truyền thống cho biết, sức mua rất yếu, nhiều quầy kệ nhiều ngày trong cảnh đìu hiu, lượng khách mua giảm mạnh. Có tiểu thương phải tranh thủ vừa bán hàng vừa chạy xe ôm, đi giao hàng lúc vắng khách để bù chi phí thuê ki ốt, mặt bằng.
Ế chưa từng có
Là một trong các chợ truyền thống nổi tiếng ở Hà Nội, thay vì cảnh nhộn nhịp bán mua, gần trưa 14/1, nhiều ki ốt tại Chợ Hôm mới rục rịch kéo bạt, bày hàng. Mở cửa từ 6h sáng nhưng tới gần trưa, bà Hương Giang - chủ quầy hàng đồ khô mới bán được hàng cho vị khách đầu tiên.
“Tôi bán hàng từ năm 1993 tới nay, chưa năm nào ế như năm nay. Buôn bán ở chợ truyền thống ngày càng khó khăn. Trước đây, từ giữa tháng 11 âm, người mua bán hàng Tết tấp nập, người bán không dám nghỉ ngày nào, giờ nghỉ thoái vì không có ai mua. Ngày hôm qua, cả ngày tôi bán được 180.000 đồng”, bà Giang nói.
Theo bà Giang, quy định quản lý thuế hộ kinh doanh cũng khiến hầu hết tiểu thương những ngày qua phải loay hoay tìm cách thích ứng. Bà cũng như nhiều tiểu thương khác đang tính đến việc bán ki ốt do kinh doanh ngày càng khó khăn.
Quầy hàng của ông N.N.Đ bán bát đũa, đồ gia dụng cũng trong cảnh ngồi đợi khách cả sáng mà không có người mua. Ông Đ kể, kinh doanh chán đến mức có khi 5 ngày không có người mua mở hàng. Khách ít đến mức ông Đ mở ki ốt rồi nhờ bạn hàng xung quanh trông nom, còn ông tranh thủ chạy xe ôm, đi giao hàng bằng xe điện.
“Ít khách mua, ngồi cả ngày ở quầy cũng chán. Tôi tranh thủ chạy xe ôm công nghệ bằng xe điện, kiếm thêm chi phí bù vào tiền phí đóng cho quầy hàng. Chưa bao giờ buôn bán ế thế này”, ông Đ ngậm ngùi.
Chị Nguyễn Thu - tiểu thương bán bánh kẹo, mứt kẹo ở chợ Đồng Xuân cho biết, các mối hàng ở tỉnh lân cận Hà Nội năm nay cũng nhập hàng ít hơn so với trước đây. Trước đây, mùa cao điểm, chị Thu gửi xe tải chở hàng giao tới đầu mối ở địa phương. Nay hàng nhỏ giọt, chị chọn gửi theo xe khách để tiết kiệm tiền vận chuyển.
Không chỉ ở chợ nổi tiếng, chợ truyền thống ở các phường của Hà Nội như Phúc Lợi, Cầu Giấy, Phùng Khoang… chung cảnh đìu hiu. Tại chợ đầu mối Đồng Xuân, chị Nguyễn Hoa - chủ quầy đồ khô cho biết, giá bán các mặt hàng khô hiện tăng khoảng 5-7% so với cùng kỳ năm trước; giá tăng, lượng mua giảm nên năm nay chị không dám nhập nhiều hàng như mọi năm.
“Nhu cầu mua sắm dịp Tết trong vài năm trở lại đây không còn tăng đột biến. Chúng tôi không dám nhập nhiều hàng dự trữ như trước”, chị Hoa nói.
Phải đẩy mạnh hậu kiểm
Việc hàng chính hãng sử dụng nguyên liệu “bẩn” để sản xuất cũng là vấn đề đang được người dân quan tâm những ngày qua sau vụ việc Công ty CP Đồ hộp Hạ Long bị phát hiện mua hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh dịch tả châu Phi.
Chị Nguyễn Nhung (Hoàng Mai, Hà Nội) cho biết, 2 năm trở lại đây chị đã chuyển hẳn sang mua hàng trong siêu thị với giá bán cao hơn khoảng 20-30% so với giá bán ở chợ truyền thống, với niềm tin mua siêu thị sẽ an toàn thực phẩm hơn. “Sau vụ việc đồ hộp Hạ Long, việc mua hàng trong siêu thị cũng không yên tâm như trước”, chị Nhung nói.
Trao đổi với PV Tiền Phong, PGS Trần Hồng Côn (nguyên giảng viên Khoa Hóa Trường Đại học Khoa học tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội) nói rằng, thông thường, các nước có cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm của từng cơ sở khi đưa sản phẩm tới người tiêu dùng.
“Chúng ta có chính sách nhưng thực thi chưa được do thiếu đội ngũ, thiếu lộ trình. Tôi có cảm giác, ta buông lỏng khâu kiểm tra, kiểm soát. Đã có chính sách, nghị định nhưng thực thi yếu”, ông Côn nói.
Theo ông Côn, việc hậu kiểm của nhà quản lý, hệ thống quản lý chất lượng chưa thường xuyên, chưa chắc chắn nên hàng giả, nhái, hàng bẩn vẫn ngang nhiên tồn tại. “Điều này không thuộc về khoa học kỹ thuật mà thuộc về trách nhiệm của cơ quan quản lý, kiểm soát”, ông nhận định. Ông nhấn mạnh, thực tế cho thấy, không thể tiếp tục trông chờ vào sự tự giác của doanh nghiệp khi công bố chất lượng sản phẩm.
Để bịt lỗ hổng hậu kiểm, cần giải pháp mang tính hệ thống từ việc kiểm tra định kỳ bởi cơ quan kiểm định độc lập nhằm xác nhận sản phẩm thực sự đạt đúng chất lượng đã công bố trước khi lưu hành rộng rãi trên thị trường.
Chia sẻ với phóng viên Tiền Phong, cựu giám đốc một siêu thị cho rằng, vụ việc sản phẩm đồ hộp Hạ Long vào siêu thị có trách nhiệm của đơn vị phân phối và siêu thị phải có sự kiểm soát.
Trong quy trình của đơn vị phân phối uy tín cần có việc lưu và kiểm nghiệm mẫu. Tuỳ loại sản phẩm sẽ có quy trình lưu mẫu, kiểm tra, đặc biệt sản phẩm thực phẩm chế biến phải có lưu mẫu. Có đơn vị kiểm tra chất lượng như Tiêu chuẩn Việt Nam tham gia kiểm tra. Việc lưu mẫu không chỉ tại đơn vị mà còn lưu mẫu tại cơ quan kiểm nghiệm.
Dự báo giá thịt lợn tăng cao
Một trong những mặt hàng được dự báo tăng giá trong dịp Tết Bính Ngọ 2026 là thịt lợn. Theo Viện Kinh tế - Tài chính, dịp Tết Nguyên đán, giá thịt lợn hơi có thể chạm mốc 80.000 - 85.000 đồng/kg tại miền Bắc. Giá thịt lợn dự báo tăng do nhu cầu của người dân tăng 15-20% so với ngày thường.
“Khoản chi phí kiểm nghiệm lưu mẫu đều có trong chi phí và là trách nhiệm của đơn vị phân phối. Sản phẩm bị lỗi tại khâu nào, đơn vị phân phối phải biết, chứ không chỉ nói do sản phẩm lỗi từ nhà sản xuất. Ví dụ, sản phẩm từ nhà sản xuất tốt, đưa tới siêu thị bị lỗi sẽ phân rõ trách nhiệm từng khâu: nhà sản xuất - siêu thị - khách hàng.
Khách hàng mua sản phẩm nếu gặp sự cố, siêu thị, nhà phân phối sẽ phải lưu mẫu ở từng quy trình để đối chiếu, chịu trách nhiệm về sau”, vị này chia sẻ.
Bà Trần Thị Phương Lan - Chủ tịch Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam nói: “Qua bài học đồ hộp Hạ Long, các siêu thị phải rút kinh nghiệm, kiểm tra xác suất lô hàng, lưu mẫu đầy đủ”.
Tìm cách ngăn tăng giá “té nước theo mưa”
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Phạm Văn Bình - Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, giá một số mặt hàng phục vụ chuẩn bị Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 có xu hướng tăng nhẹ. Thị trường hàng Tết tương đối ổn định do nguồn cung đáp ứng nhu cầu, giá cả không có biến động bất thường trên diện rộng.
Cục Hải quan và Chi cục Hải quan khu vực được giao tập trung lực lượng bảo đảm thông quan, giải phóng hàng hóa, không để xảy ra ùn tắc tại các cửa khẩu trong dịp Tết. Việc chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả được triển khai cao điểm trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
“Dự kiến sẽ có 3 - 4 đoàn giám sát nắm bắt tình hình thị trường, giá cả thị trường, ổn định thị trường, có giải pháp cân đối cung - cầu, lưu thông hàng hoá”, ông Bình nói.