Khoảng 7h mỗi ngày, chị Nguyễn Thị Yến (SN 1991) và mẹ chồng rời căn hộ chung cư, bắt đầu hành trình đến cửa hàng ngũ kim của gia đình trên phố Thuốc Bắc, phường Hoàn Kiếm.
Quãng đường di chuyển khoảng 7km. Hai mẹ con thường tranh thủ ăn sáng trên đường. Tầm 8h, họ có mặt tại cửa hàng rộng chừng 50m2, cao 4 tầng, bày bán các loại khóa cửa, phụ kiện cửa, thiết bị cho tủ bếp, nhà tắm...
Đây là công việc gia đình chồng Yến đã duy trì qua nhiều thế hệ. Đến thời chồng chị, anh Phạm Nhật Quang, cửa hàng tiếp tục được nối nghề sang thế hệ thứ ba.
Một ngày làm việc của Yến bắt đầu bằng việc kiểm tra, sắp xếp hàng hóa. Khi có khách, chị tư vấn sản phẩm, lấy hàng và hướng dẫn khách lựa chọn. Những mặt hàng được cất ở tầng trên, chị tự mình chạy lên lấy rồi mang xuống.
Công việc đôi lúc khá nặng nhọc, nhưng người phụ nữ 35 tuổi cho rằng mình ít chịu áp lực hơn so với những năm làm kế toán.
“Làm ở cửa hàng nhìn thì có vẻ vất vả, nhưng tôi cảm thấy thoải mái hơn, không phải đau đầu vì sổ sách”, chị Yến chia sẻ.
Trước khi về làm cho gia đình chồng, Yến có nhiều năm làm kế toán tại một công ty ở Hà Đông. Công việc gắn với hóa đơn, chứng từ, những con số và áp lực về tiến độ. Mỗi ngày, chị còn phải di chuyển quãng đường khá xa, thường xuyên đối mặt với cảnh ùn tắc.
“Nhìn bề ngoài, công việc văn phòng có vẻ nhẹ nhàng, được mặc đẹp. Trước kia, mỗi ngày đi làm, tôi mặc váy, đi giày cao gót nhưng luôn trong tình trạng căng thẳng đầu óc. Công việc hiện tại chỉ cần ăn mặc đơn giản nhưng tôi thấy khỏe khoắn, hạnh phúc”, chị nói.
Sự thay đổi công việc của Yến không diễn ra ngay sau khi kết hôn. Đó là lựa chọn được hình thành sau khi chị có con và bắt đầu nhìn lại cách sắp xếp công việc, gia đình.
Từ nàng dâu đến người đồng hành với mẹ chồng giữ nghề gia đình
Chị Yến và chồng từng học chung trường đại học nhưng chỉ bắt đầu tìm hiểu sau khi tốt nghiệp. Hai người gặp nhau trong một buổi sinh nhật bạn chung, quen nhau khoảng 2 năm rồi kết hôn năm 2019.
Trước đám cưới, chuyện sống cùng bố mẹ chồng đã được hai người bàn bạc. Bố mẹ anh Quang đều lớn tuổi, trong nhà chỉ còn hai ông bà nên anh muốn vợ chồng ở cùng để tiện chăm sóc.
Khi ấy, hai vợ chồng cũng chưa đủ điều kiện mua nhà riêng tại Hà Nội. Với Yến, sống cùng bố mẹ chồng vừa phù hợp với hoàn cảnh, vừa giúp chị có cơ hội gần gũi và chăm sóc ông bà.
Trước khi kết hôn, chị nhiều lần đến nhà chồng và có thời gian tiếp xúc với bố mẹ chồng tương lai. Qua những lần gặp gỡ, Yến nhận thấy ông bà dễ chịu, không quá khắt khe nên không mang tâm lý lo lắng về cuộc sống làm dâu.
Sau khi cưới, chị vẫn tiếp tục công việc kế toán. Đến khi sinh con, chị nghỉ 6 tháng rồi quay trở lại công ty. Trong thời gian nghỉ thai sản, doanh nghiệp đã tuyển người khác thay vị trí của chị.
Ngày trở lại làm việc, Yến nhận ra công việc ở công ty vẫn vận hành bình thường dù không có mình. Trong khi đó, cửa hàng gia đình chồng lại đang cần thêm người phụ giúp.
Mẹ chồng chị - bà Tạ Bích Vân (SN 1955) - khi ấy đề nghị con dâu về làm cùng gia đình.
Lời đề nghị đến đúng lúc Yến muốn tìm một công việc linh hoạt hơn để có thể dành thời gian cho con nhỏ. Sau khi cân nhắc, chị quyết định nghỉ việc kế toán.
Năm 2020, Yến chính thức bước vào cửa hàng ngũ kim trên phố cổ, bắt đầu công việc hoàn toàn khác với chuyên môn được đào tạo.
Từ một nhân viên văn phòng, chị trở thành người cùng mẹ chồng bán hàng, kiểm kê và sắp xếp từng món đồ trong cửa tiệm đã gắn bó với gia đình chồng qua nhiều năm.
Điều khiến chị có thể thích nghi với công việc mới không chỉ nằm ở việc thay đổi môi trường làm việc. Trong gia đình, chị và mẹ chồng cũng dần hình thành cách phối hợp riêng. Hai mẹ con cùng đi làm, cùng bán hàng nhưng không vì thế mà mang công việc về nhà.
Mẹ chồng là sếp, coi con dâu như con gái
Chị Yến thường làm buổi sáng, còn chồng chị làm ca chiều đến tối. Khoảng 15h, chị rời cửa hàng để về đón con, lo việc gia đình và chuẩn bị bữa tối.
Cách phân chia thời gian này giúp vợ chồng chị có thể thay phiên nhau làm việc và chăm sóc con. Đây là một trong những điều khiến chị cảm thấy công việc hiện tại phù hợp với cuộc sống gia đình.
Mỗi tháng, chị nhận khoảng 10 triệu đồng tiền lương từ chính mẹ chồng.
Khoản tiền không phải toàn bộ thu nhập của gia đình nhưng giúp Yến có khoản chi tiêu riêng. Trong khi đó, các khoản chi tiêu chung của gia đình như phí sinh hoạt, ăn uống, tiền điện nước hay học hành của các con đều do bố mẹ chồng hỗ trợ.
Với nhiều gia đình, chuyện mẹ chồng trực tiếp quản lý, trả lương cho con dâu có thể dễ nảy sinh cảm giác ranh giới giữa công việc và quan hệ gia đình bị xóa nhòa.
Nhưng gần 7 năm sống cùng mẹ chồng, Yến cho rằng điều quan trọng là hai người không đặt nặng việc ai là người “quản lý” ai. Bà Vân cũng coi con dâu như con gái trong gia đình.
“Với tôi, con dâu cũng là con gái. Các con là những người kề cận, sau này có thể chăm lo cho vợ chồng tôi khi về già. Vì vậy, hiện tại có thể hỗ trợ gì để các con bớt vất vả thì chúng tôi không nề hà”, bà Vân chia sẻ.
Bà vốn bận rộn với công việc kinh doanh nên không đặt ra quá nhiều quy tắc trong sinh hoạt gia đình. Những ngày lễ Tết cũng được tổ chức đơn giản. chị vì thế không cảm thấy mình phải cố gắng đáp ứng những khuôn mẫu hay phép tắc quá nặng nề của một nàng dâu.
Ở chiều ngược lại, chị cũng không xem việc được mẹ chồng hỗ trợ là điều mặc nhiên. Chị chủ động tham gia công việc ở cửa hàng, chia sẻ việc kinh doanh của gia đình và sắp xếp thời gian để vừa hoàn thành công việc, vừa chăm sóc con cái.
Có lẽ chính sự phân định tương đối rõ ràng ấy giúp mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu của gia đình không bị cuốn vào những va chạm thường gặp trong đời sống chung.
Hai người có thể cùng bước vào cửa hàng mỗi sáng, cùng làm việc trong nhiều giờ, nhưng khi trở về nhà vẫn giữ được sự thoải mái của một mối quan hệ gia đình.
Không phải lựa chọn nào cũng cần được đo bằng mức lương
Từ công việc kế toán sang bán hàng ở nhà, chị Yến không xem đây là một bước lùi trong sự nghiệp.
Chị từng có công việc văn phòng, mức độ ổn định nhất định và một chuyên môn được đào tạo bài bản. Nhưng sau khi có con, điều chị quan tâm hơn là tìm một công việc phù hợp với nhịp sống của gia đình.
Công việc mới cho phép chị chủ động thời gian và chăm lo nhà cửa. Với chị, sự thay đổi ấy không phải câu chuyện bỏ một công việc tốt để tìm một công việc nhàn hơn. Đó là quá trình tự điều chỉnh để tìm một cách sống phù hợp với hoàn cảnh của mình.
Mỗi ngày, cửa tiệm ngũ kim trên phố vẫn mở cửa đón khách. Sau ba thế hệ, công việc mà gia đình bà Vân đã gắn bó suốt nhiều năm nay tiếp tục được duy trì với sự góp sức của cả con trai và con dâu.
