Tiếng nói lịch sử: 14/15 đội ghi bàn trước thắng chung kết AFF/ASEAN Cup

Quyền lực của bàn mở điểm

Trước trận đấu vừa qua tại Rajamangala thì trong 15 lần diễn ra chung kết AFF/ASEAN CUP, có tới 14 lần đội vô địch chính là đội ghi bàn trước. Ngay cả khi thể thức thi đấu chung kết hai lượt đi và về được áp dụng từ năm 2004 nhằm gia tăng tính cạnh tranh và cơ hội sửa sai, cánh cửa để một đội bóng lội ngược dòng vẫn là vô cùng hẹp.

Lịch sử giải đấu đã chứng minh rất rõ sự "bảo đảm" này qua từng thời kỳ. Điển hình như tại AFF Cup 2008, đội tuyển Việt Nam dưới sự dẫn dắt của HLV Henrique Calisto đã gây chấn động ngay trên sân Rajamangala khi Vũ Phong và Công Vinh ghi liên tiếp hai bàn mở màn để giành chiến thắng 2-1 ở lượt đi.

Lợi thế lớn ấy đã trở thành bệ phóng tinh thần thép giúp các chiến binh sao vàng giữ vững thế trận và nâng cao cúp vô địch sau trận lượt về tại Mỹ Đình. Hay như tại giải đấu năm 2002, khi mà Indonesia và Thái Lan hòa nhau 2-2 trong thời gian chính thức (Thái Lan mở tỷ số), đội vô địch chung cuộc chính là Thái Lan.

Không tính các trận chung kết một chiều, nơi mà trận lượt đi diễn ra quá áp đảo thì gần như các trận căng thẳng với bàn thắng chia đều cho 2 đội tuyển vẫn kết thúc với chiến thắng dành cho đội mở điểm. Tiêu biểu là AFF Cup 2016. Năm đó, dù Thái Lan phải chịu thất bại 1-2 trên sân của Indonesia ở lượt đi, nhưng chính họ lại là đội mở tỷ số.

Và bàn thắng ở phút 33 ấy đã giúp Voi chiến tạo ra điểm tựa sân khách mang tính quyết định, giúp họ dễ dàng làm chủ cuộc chơi và thắng lại 2-0 ở lượt về, qua đó lên ngôi chung cuộc. Sau chiến thắng 2-0 của đội tuyển Việt Nam trên đất Thái Lan, “điệp khúc” này được kỳ vọng sẽ duy trì.

Ở sân chơi khu vực, nơi trình độ kỹ chiến thuật giữa các đội nhóm đầu không quá chênh lệch, bàn mở tỷ số không đơn thuần mang giá trị về mặt điểm số mà còn là một đòn bẩy tâm lý cực lớn. Khi một đội có được lợi thế dẫn trước, họ ngay lập tức có quyền áp đặt cách chơi phòng ngự phản công thực dụng, bịt kín mọi khoảng trống và chủ động giăng bẫy đối phương.

Ngược lại, đội bị dẫn bàn dễ rơi vào trạng thái nôn nóng, buộc phải dâng cao đội hình, để lộ những khoảng hở chết người nơi hậu tuyến. Có thể khẳng định sau chiến thắng của tuyển Việt Nam vào tối 22/8, bàn thắng mở màn tại chung kết AFF/ASEAN Cup vẫn là chiếc chìa khóa vàng mở toang cánh cửa dẫn đến vinh quang.

15 giải đấu đã diễn ra, có 14 lần đội vô địch là đội mở tỷ số. Ngoại lệ duy nhất lại vận vào đội tuyển Việt Nam. Ở AFF Cup 2022, Việt Nam đã ghi bàn trước tại Mỹ Đình. Tuy nhiên đội tuyển bị cầm hòa 2-2 và thua 0-1 ở lượt về. Cho đến nay, đó vẫn là ngoại lệ duy nhất mà đội ghi bàn trước không thể thắng chung cuộc.

'Lời nguyền' khoảng cách 2 bàn

Tuy vậy, NHM Việt Nam có quyền nghĩ rằng kịch bản trên sẽ không lặp lại vì trong lịch sử giải đấu, đang tồn tại một “định lý”: Hễ đội bóng nào để thua với cách biệt từ 2 bàn trở lên ở trận lượt đi, cánh cửa lội ngược dòng ở trận lượt về là không tồn tại.

Khoảng cách 2 bàn tại đấu trường Đông Nam Á dường như một bức tường thành kiên cố ngăn cách giữa hy vọng và thực tế. Nhìn lại lịch sử hơn hai thập kỷ qua từ các trận bán kết cho đến chung kết, chưa từng có một tiền lệ nào chứng kiến một cuộc "đào thoát vĩ đại" thành công sau khi đã bị dẫn 2 bàn.

Điển hình như trận chung kết năm 2010, thất bại choáng váng 0-3 của Indonesia trên sân Bukit Jalil của Malaysia ở lượt đi đã biến chiến thắng 2-1 của họ tại "chảo lửa" Gelora Bung Karno ở lượt về trở thành nỗ lực vô nghĩa. Tương tự, ở chung kết năm 2014, Thái Lan với chiến thắng 2-0 trên sân nhà đã thiết lập lợi thế quá lớn, khiến màn rượt đuổi nghẹt thở thắng 3-2 của Malaysia tại Bukit Jalil ở lượt về vẫn không thể giúp họ lật ngược thế cờ chung cuộc.

Nguyên nhân cốt lõi khiến khoảng cách 2 bàn trở thành "án tử" nằm ở sự chênh lệch tâm lý và toan tính chiến thuật. Khi bước vào trận lượt về với lợi thế dẫn sâu, đội thắng có quyền thi triển lối đá phòng ngự khu vực kín kẽ, triệt tiêu không gian chơi bóng và chủ động bẻ gãy nhịp độ trận đấu.

Ngược lại, đội ở thế bám đuổi buộc phải đẩy cao toàn bộ đội hình ngay từ những phút đầu. Áp lực phải ghi ít nhất 2 bàn khiến đôi chân của các cầu thủ trở nên căng cứng, tâm lý dễ rơi vào trạng thái ức chế, vội vã. Khi sự nôn nóng dâng cao, cự ly đội hình bị phá vỡ, việc để lộ những khoảng trống mênh mông phía sau lưng cho đối phương tung đòn phản công trừng phạt là điều khó tránh khỏi.

Thậm chí, việc nhận thêm một bàn thua ở lượt về thường lập tức đánh sập hoàn toàn ý chí chiến đấu của đội đang cố gắng lội ngược dòng. Đến thua cách biệt 1 bàn cũng đã đủ khiến một đội tuyển “cóng” chứ chưa nói gì đến 2 bàn như Thái Lan vừa hứng chịu trước Việt Nam.

Bởi vậy, ngay từ lúc này, NHM đã có quyền nghĩ về một lễ hội cho bóng đá Việt Nam trong đêm 26/8.