Phát triển không chỉ là đi nhanh, mà còn là đi vững
Trao đổi với phóng viên, đại biểu Quốc hội Bùi Hoài Sơn - Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhìn nhận, phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã đặt ra một yêu cầu có tính bước ngoặt: hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, nhưng phải dựa trên những nguyên tắc phát triển thực chất, bền vững và vì con người.
Theo ông Sơn, trong nhiều năm, câu chuyện tăng trưởng luôn được đặt ở vị trí trung tâm của các chiến lược phát triển. Nhưng chưa bao giờ, yêu cầu về tăng trưởng lại được đặt ra với một tầm nhìn vừa quyết liệt, vừa sâu sắc như hiện nay.
“Khi Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng hai con số, đó không đơn thuần là một chỉ tiêu kinh tế, mà là sự thể hiện của khát vọng vươn lên mạnh mẽ của một dân tộc đang bước vào giai đoạn phát triển mới”, đại biểu Quốc hội bày tỏ.
Tuy nhiên, theo ông Sơn, điều quan trọng hơn cả không nằm ở con số, mà nằm ở cách chúng ta hiểu và thực hiện con số ấy. Trong phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư đã đặt ra "bốn nguyên tắc" cốt lõi để dẫn dắt mục tiêu tăng trưởng cao.
Đây không chỉ là những yêu cầu kỹ thuật của quản lý kinh tế, mà là một hệ tư duy phát triển mới - nơi tăng trưởng được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với chất lượng, với sự bền vững, với hiệu quả sử dụng nguồn lực và đặc biệt là với con người.
Về nguyên tắc “tăng trưởng phải thực chất”, Tổng Bí thư nêu rõ: không thể đánh đổi chất lượng và tính bền vững để lấy tốc độ tăng trưởng đơn thuần. Mỗi phần trăm tăng trưởng phải chứa đựng hàm lượng tri thức cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn, sức cạnh tranh bền vững hơn.
“Đây là một thông điệp rất quan trọng. Bởi nếu tăng trưởng chỉ dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ hoặc đầu tư dàn trải, thì sớm muộn cũng sẽ "chạm trần".
Tăng trưởng thực chất đòi hỏi phải chuyển dịch sang mô hình dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và khoa học công nghệ. Và sâu xa hơn, nó đòi hỏi một nền tảng văn hóa phát triển – nơi sự trung thực trong số liệu, sự minh bạch trong quản trị và trách nhiệm trong thực thi trở thành chuẩn mực”, ông Sơn cho hay.
Nguyên tắc thứ hai được người đứng đầu Đảng ta nhấn mạnh, phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Theo đại biểu đoàn Hà Nội, đây là điều kiện tiên quyết để tăng trưởng không trở thành “cơn sốt” nhất thời. Một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong một vài năm, nhưng nếu thiếu ổn định, thiếu kỷ luật tài chính – tiền tệ, thì những hệ lụy sẽ rất lớn và kéo dài.
Điểm đáng lưu ý khác, việc điều hành chính sách phải linh hoạt nhưng không được chủ quan, phải hỗ trợ tăng trưởng nhưng đồng thời phải củng cố niềm tin thị trường và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.
“Có thể thấy một tư duy rất rõ: phát triển không chỉ là đi nhanh, mà còn là đi vững. Ổn định không phải là kìm hãm tăng trưởng, mà chính là nền tảng để tăng trưởng có thể duy trì lâu dài”, ông Bùi Hoài Sơn bày tỏ.
Thay đổi tư duy phân bổ nguồn lực
Nguyên tắc quan trọng khác được Tổng Bí thư nêu rõ, phải sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, tránh dàn trải, lãng phí và tập trung vào các dự án có tính chiến lược. Theo đại biểu, đây là một điểm rất đáng suy ngẫm, bởi trong thực tiễn, không ít nguồn lực của chúng ta đã từng bị phân tán, thiếu trọng tâm, dẫn đến hiệu quả thấp.
Mặt khác, việc sử dụng nguồn lực cũng phải gắn với nguyên tắc khoa học, hạch toán kinh tế – xã hội rõ ràng, ưu tiên các dự án có khả năng tạo ra giá trị gia tăng thực chất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Ông Sơn cho rằng, điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy phân bổ nguồn lực: từ chia đều sang tập trung, từ “đầu tư theo phong trào” sang “đầu tư theo chiến lược”.
Đồng thời cũng mở ra không gian lớn cho hợp tác công – tư, cho việc huy động các nguồn lực xã hội vào phát triển. “Khi nguồn lực được sử dụng đúng chỗ, đúng thời điểm, đúng mục tiêu, thì mỗi đồng vốn bỏ ra sẽ tạo ra giá trị lớn hơn, lan tỏa mạnh hơn và bền vững hơn”, đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho hay.
Nhưng theo ông, trong bốn nguyên tắc ấy, có lẽ nguyên tắc thứ tư là nguyên tắc mang chiều sâu nhân văn rõ nét nhất: Tăng trưởng kinh tế cao phải phục vụ lợi ích, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân và bảo đảm công bằng xã hội. Đây không chỉ là một yêu cầu, mà là một tiêu chuẩn để đánh giá toàn bộ quá trình phát triển.
Đại biểu Quốc hội cho rằng, trong nhiều trường hợp trên thế giới, tăng trưởng kinh tế cao không đồng nghĩa với hạnh phúc xã hội. Có những quốc gia đạt mức tăng trưởng ấn tượng, nhưng khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, bất bình đẳng gia tăng, niềm tin xã hội suy giảm, và con người cảm thấy bị bỏ lại phía sau trong chính sự phát triển ấy.
“Đó là một bài học lớn, cho thấy nếu tăng trưởng không đi cùng công bằng, không hướng tới con người, thì nó có thể tạo ra những rạn nứt xã hội rất khó hàn gắn”, ông nói.
Chính vì vậy, theo ông, khi Tổng Bí thư đặt nguyên tắc này là một trong bốn trụ cột của tăng trưởng, đó là một sự lựa chọn rất rõ ràng về mô hình phát triển. Đó là mô hình phát triển lấy con người làm trung tâm, nơi mọi thành quả kinh tế phải được chuyển hóa thành chất lượng sống, thành cơ hội phát triển, thành sự an tâm và hạnh phúc của người dân.
“Tăng trưởng phải góp phần giảm nghèo, thu hẹp khoảng cách phát triển, mở rộng phúc lợi xã hội, và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau”, ông Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.
