TPO - Khi những cơn gió lạnh cuối năm vừa tràn về, cả vùng trồng bưởi tại xã Lam Sơn (Thanh Hóa) cũng bước vào mùa nhộn nhịp nhất. Dọc những tuyến đường làng, bưởi đỏ Luận Văn – giống bưởi từng được dùng làm lễ vật tiến vua, bắt đầu khoác lên mình sắc son trầm ấm, báo hiệu một vụ Tết đang đến rất gần.
Những ngày này, dọc các tuyến đường làng Luận Văn, hình ảnh dễ thấy nhất là những quả bưởi đỏ được bọc giấy cẩn thận, treo lơ lửng trên cành trong những vườn cây rộng, chờ ngày cắt hái. “Nhà tôi trồng bưởi mấy chục năm rồi, nhưng năm nay khách đặt sớm hơn hẳn”, ông Nguyễn Văn Tư - chủ vườn trồng bưởi lâu năm tại làng Luận Văn vừa buộc lại túi bọc bưởi vừa kể. Trên hơn 4 ha đất, vườn bưởi của ông dự kiến cho khoảng 10.000 quả, trong đó quá nửa đã được thương lái đặt trước. Không chỉ bán bưởi, gia đình ông Tư còn dành công nhân giống, ươm hạt, chiết cành từ cây đầu dòng. “Giữ giống quý không thể làm qua loa. Phải kiên nhẫn từ khâu chọn cây mẹ, chăm đất, giữ nước, đến lúc bưởi đậu quả,” ông nói. Người làng Luận Văn vẫn nhắc về thời kỳ giống bưởi này suýt bị lãng quên. Chỉ vài năm gần đây, khi được khôi phục và trồng theo hướng hàng hóa, bưởi đỏ mới thực sự trở lại, không chỉ sống khỏe mà còn trở thành cây làm giàu.
Theo những người trồng bưởi lâu năm tại làng, bưởi Luận Văn trồng bốn năm mới bói quả, tháng 2-3 âm lịch trổ hoa, cuối năm mới cho thu hoạch. Khi còn non, quả xanh mướt; đến giữa tháng 10 âm lịch bắt đầu ánh lên màu đỏ; lúc chín, vỏ đỏ sậm như lớp nhung, toả hương thơm nhẹ. Múi bưởi Luận Văn khi già rất mọng nước, vị ngọt thanh. Mỗi cây cho trung bình khoảng 40-50 quả mỗi vụ. Trọng lượng mỗi quả rơi vào khoảng nửa cân đến hơn 1 cân. Không chỉ đẹp mã, phần tép bên trong cũng mang sắc đỏ hồng tự nhiên, hội tụ đủ “sắc - hương - vị”. Chính đặc điểm này khiến bưởi Luận Văn từ xa xưa được chọn làm lễ vật tiến vua, dùng trong những dịp lễ trọng. Năm nay thời tiết thất thường, mưa bão nhiều, nhưng nhờ kinh nghiệm chăm sóc, bưởi vẫn cho mẫu mã đẹp.
Từ tháng 11 âm lịch, thương lái đã tấp nập vào vườn. Giá bán lẻ dao động 100.000–200.000 đồng/quả; những cặp bưởi tuyển chọn để biếu Tết có thể lên tới 500.000 đồng. Đặc biệt, bưởi chín giữ hương đến 1–2 tháng, trưng suốt Tết không hỏng – điều hiếm loại quả nào có được ưu thế đó.
Hiện bưởi đỏ Luận Văn đã có mặt rộng rãi tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng… trở thành đặc sản quà Tết được ưa chuộng. Ông Phan Bá Tài, Giám đốc HTX Nông nghiệp Thọ Xương, cho biết giống bưởi này đã được công nhận OCOP 3 sao năm 2024, góp phần khẳng định thương hiệu và giá trị sản phẩm.
