'Quy tắc 4Đ' trong lựa chọn kháng sinh an toàn và hợp lý

Đề kháng kháng sinh gia tăng đang là vấn nạn toàn cầu
Đề kháng kháng sinh gia tăng đang là vấn nạn toàn cầu
Việc sử dụng kháng sinh tràn lan đang khiến nhân loại phải trả giá khi tình trạng kháng thuốc tăng ở mức báo động. Để kháng sinh vẫn còn phát huy tác dụng trong điều trị nhiễm khuẩn, việc lựa chọn, sử dụng kháng sinh an toàn và hợp lý đóng vai trò then chốt.

30% bệnh nhi có vi khuẩn kháng thuốc tại Bệnh viện Nhi Trung ương - con số báo động về tình trạng sử dụng kháng sinh bất hợp lý tại Việt Nam. Chúng ta cần nâng cao tầm quan trọng về việc lựa chọn và sử dụng kháng sinh hợp lý.

Bài phỏng vấn dưới đây với PGS. TS. DS. Nguyễn Hoàng Anh, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Quốc gia về Thông tin thuốc và theo dõi ADR, Giảng viên bộ môn Dược lý, trường Đại học Dược Hà Nội, sẽ bàn rõ hơn về vấn đề này dưới góc độ của dược lý, dược lâm sàng. 

PGS có thể chia sẻ thêm về tình trạng sử dụng kháng sinh hiện nay không?

Trong quá trình nghiên cứu tình trạng sử dụng kháng sinh trên thực tế, chúng tôi thấy có 2 điểm cần rút kinh nghiệm nhiều nhất là: tác dụng phụ của thuốc và thái độ của nhân viên bán thuốc đối với kháng sinh.

Tác dụng phụ liên quan đến kháng sinh rất đa dạng, từ mức độ nhẹ như phát ban, mề đay, mẩn ngứa, cho đến các trường hợp nặng như phát ban toàn thân, loét các hốc tự nhiên, và nghiêm trọng nhất là sốc phản vệ cũng được ghi nhận khá nhiều tại Việt Nam. Khi phân tích những ca này, chúng tôi thấy có rất nhiều trường hợp có thể tránh được nếu như bệnh nhân chú ý hơn đến tiền sử dùng thuốc, dị ứng của bản thân và không tự ý dùng thuốc hay mua thuốc kháng sinh ngoài hiệu thuốc. 

Mặt khác, các nghiên cứu thực hiện với chính các nhân viên ở nhà thuốc cho thấy kiến thức của họ còn tương đối hạn chế về việc lựa chọn kháng sinh hợp lý, tương tác thuốc, tác dụng phụ của thuốc cũng như những dặn dò cần thiết cho bệnh nhân. 

Như vậy theo quan điểm của ông thì việc lựa chọn kháng sinh cần thực hiện như thế nào cho phù hợp?

Lựa chọn kháng sinh cần đảm bảo hợp lý và an toàn, nên có “4 chữ Đ” chúng ta cần hướng tới là: đúng thuốc, đủ liều, đủ thời gian và đúng cách. Cụ thể, chọn kháng sinh không nên dựa vào thế hệ cũ - mới, hoặc giá thành của thuốc, mà quan trọng nhất là kháng sinh được lựa chọn phải có phổ tác dụng tác dụng trên vi khuẩn nghi ngờ gây bệnh, thấm được vị trí nhiễm khuẩn và phù hợp với cơ địa người bệnh. Về liều dùng, nếu thiếu sẽ không đạt hiệu quả điều trị và khơi mào cho vi khuẩn kháng thuốc, còn nếu quá cao thì gây ra các tác dụng phụ. Thời gian dùng kháng sinh cũng không thể ngắn quá hay dài quá. Cuối cùng là phải luôn theo dõi, đánh giá đúng cách trong quá trình điều trị về phác đồ điều trị, các tác dụng không mong muốn, để điều chỉnh kịp thời.

'Quy tắc 4Đ' trong lựa chọn kháng sinh an toàn và hợp lý ảnh 1 Theo PGS.TS.DS Nguyễn Hoàng Anh, lựa chọn kháng sinh cần đảm bảo “quy tắc 4Đ”: đúng thuốc, đủ liều, đủ thời gian và đúng cách

Việc phối hợp nhiều kháng sinh có nên hay không thưa ông?

Không cần phải phối hợp nhiều loại kháng sinh khi không thực sự cần thiết. Việc phối hợp này chỉ được ưu tiên trong các trường hợp như: khi điều trị kinh nghiệm (tức không biết căn nguyên gây bệnh nhưng nhiễm khuẩn thấy trên bệnh nhân là rất nặng đòi hỏi phải có phác đồ đúng ngay từ đầu), trên những nhiễm khuẩn nghi ngờ có vai trò của nhiều loại vi khuẩn khác nhau (đa khuẩn), trên những bệnh nhân có tiên lượng nặng, có cơ địa xấu và nhiều bệnh mắc kèm theo. 

Ông có lời khuyên gì dành cho bệnh nhân và nhân viên y tế về việc hạn chế tình trạng đề kháng kháng sinh? 

Đối với nhân viên y tế, quan trọng là phải lựa chọn đúng kháng sinh. Đã điều trị nhiễm trùng là phải đánh thật nhanh và mạnh sau khi có chẩn đoán, do đó các y bác sĩ cần tuân thủ nguyên tắc lựa chọn kháng sinh hợp lý dựa trên phổ tác dụng, đặc tính dược động học của kháng sinh và cơ địa của bệnh nhân, ưu tiên sử dụng những kháng sinh còn nhạy cảm với vi khuẩn, nếu cần thiết thì phải phối hợp kháng sinh hợp lý, chế độ liều luôn phải đảm bảo để tránh kháng thuốc. 

Về phía bệnh nhân, cần tuân thủ phác đồ điều trị, không tự ý mua, sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, và cần theo dõi thường xuyên hiệu quả sử dụng, các tác dụng không mong muốn, báo lại cho bác sĩ để có hướng điều chỉnh phù hợp. 

Xin cám ơn ông.

Chương trình giáo dục sức khỏe cộng đồng do VPĐD GlaxoSmithKline Pte Ltd tại Tp.HCM phối hợp cùng Hội Hô hấp Tp.HCM thực hiện, nhằm cung cấp kiến thức cũng như nâng cao nhận thức trong cộng đồng về sử dụng kháng sinh hợp lý, giảm thiểu tình trạng đề kháng kháng sinh.

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Năm ca tiên lượng tử vong, trong đó 3 ca không có bệnh nền, trở nặng nhanh

Năm ca tiên lượng tử vong, trong đó 3 ca không có bệnh nền, trở nặng nhanh

TPO - Bộ Y tế cho biết cả nước hiện có gần 6.000 bệnh nhân đang điều trị tại 106 cơ sở y tế. Trong số này có 3.283 có biểu hiện lâm sàng nhẹ, 107 ca tiên lượng nặng, 138 ca nặng phải thở ôxy, 39 ca nặng phải thở máy không xâm nhập, 26 ca nguy kịch phải thở máy xâm nhập và 12 ca nguy kịch phải đặt ECMO (tuần hoàn ngoài cơ thể). Hiện có 5 bệnh nhân tiên lượng nguy cơ tử vong cao.
Nhiều trường hợp phát hiện ca nhiễm khi người dân đến khám sàng lọc ở bệnh viện

TPHCM: Còn những mầm bệnh len lỏi âm thầm trong cộng đồng

TPO - "Mầm bệnh hiện nay đang được đánh giá là âm thầm lây lan trong cộng đồng. Cụ thể là khi truy vết chuỗi lây nhiễm nhóm truyền giáo Phục Hưng, phát hiện những trường hợp F4, F5 trước đó đã đưa đi cách ly hoặc trong khu vực phong tỏa", ông Nguyễn Trí Dũng - Giám đốc HCDC, cho hay. 
Phong tỏa khu chung cư tại quận Bình Tân có ca mắc COVID-19

TPHCM cân nhắc thí điểm cách ly F1 tại nhà

TPO - Theo phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM Nguyễn Hữu Hưng, giải pháp thực hiện cách ly trường hợp F1 tại nhà là khả thi. Việc cách ly tại nhà sẽ giúp tâm lý của người bị cách ly nhẹ nhàng hơn do được ở ngay tại nhà mình cùng với người thân.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Thị Thanh Lịch khảo sát tại Trung tâm Y tế huyện Đức Cơ

Gia Lai lên kế hoạch lập bệnh viện điều trị COVID-19 ở vùng biên với Campuchia

TPO - Do có đường biên giới với Campuchia dài khoảng 90km, trước diễn biến phức tạp của dịch COVID-19 ở nước láng giềng này, tỉnh Gia Lai đang lên kế hoạch mở rộng các khu cách ly tập trung và thành lập các bệnh viện điều trị COVID-19 khu vực biên giới nhằm chủ động, sẵn sàng trong phòng chống dịch.
TPHCM tiếp tục giãn cách thêm 2 tuần để phòng COVID-19

Vì sao TPHCM tiếp tục giãn cách thêm 2 tuần?

TPO - TPHCM tiếp tục giãn cách thêm 2 tuần không có nghĩa là số ca bệnh giảm; nhưng là thời điểm vừa đủ để ngành chức năng đánh giá dịch bệnh. Mỗi tuần, TPHCM sẽ đánh giá lại tình hình dịch bệnh để quyết định tăng cấp hay giảm cấp…