Luôn có "luật ngầm" với bản thân
Với nhiều người, con số 1600 SAT là một thành tích đặc biệt ấn tượng. Nhưng với em Nguyễn Hà Chi - học sinh lớp 11 Địa 1, Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam (Ams), kết quả ấy trước hết mang lại cảm giác nhẹ nhõm. Sau 3 lần thi và quá trình ôn luyện nghiêm túc, em đã đạt được mục tiêu mình mong muốn.
SAT (Scholastic Assessment Test) là một kỳ thi chuẩn hóa được tổ chức bởi College Board, nhằm đánh giá khả năng học thuật và mức độ sẵn sàng vào đại học của học sinh, đặc biệt là tại Hoa Kỳ.
“Em cảm thấy nhẹ nhõm hơn khi đã bớt một công việc khó nhằn ra khỏi đầu sau 3 lần thi và cố gắng ôn luyện”, Chi nói.
Với Chi, điểm số tuyệt đối ấy không đến từ may mắn đơn thuần. Trong đợt thi lần thứ 3, nữ sinh bắt tay vào ôn sau khi hoàn thành kỳ thi cuối kỳ ở trường, với hơn hai tuần tập trung cao độ.
Trước đó, khi ôn thi học sinh giỏi, em tạm dừng SAT để dồn sức cho môn Địa. Khi kỳ thi học sinh giỏi kết thúc, em quay lại hoàn thành bài tập trên lớp, chuẩn bị cho kiểm tra giữa kỳ, cuối kỳ. Đến sát ngày thi SAT, em lại ưu tiên tối đa cho mục tiêu này và chấp nhận một số đầu việc trên lớp có thể bị ảnh hưởng tạm thời.
"Khi gặp các câu hỏi khó hoặc bất ngờ trong phòng thi, em sẽ tiếp cận câu hỏi từng bước một. Sự điềm tĩnh một phần là tính cách tự nhiên của em, một phần là được rèn luyện qua các trải nghiệm và quá trình tự phản ánh bản thân (self-reflect)", Chi chia sẻ.
Trong phòng thi SAT, khi gặp câu hỏi khó hoặc bất ngờ, Chi không để cảm giác hoảng loạn chi phối. Em đọc đề, viết ra nháp lập luận, sau đó loại từng đáp án để chọn phương án phù hợp nhất. Đây là cách tiếp cận đi từ bản chất, phân tích logic theo từng dạng vấn đề mà em đã được rèn luyện kỹ.
Chi không tự nhận mình là một học sinh bị “áp lực thành tích”, dù em thừa nhận bản thân luôn đặt tiêu chuẩn cao.
“Em đơn giản là muốn làm tốt nhất việc mình đã chọn. Với bất kỳ kỳ thi nào, em cũng muốn làm hết khả năng của mình và luôn có ‘luật ngầm’ với bản thân là không được nhận một kết quả quá thấp”, Chi nói.
Không chỉ gây ấn tượng với điểm SAT tuyệt đối 1600/1600, Nguyễn Hà Chi còn sở hữu bảng thành tích nổi bật ở môn Địa lý: giải Nhì kỳ thi học sinh giỏi thành phố năm học 2024 - 2025, thủ khoa/giải Nhất kỳ thi học sinh giỏi thành phố năm học 2025 - 2026 và giải Ba kỳ thi học sinh giỏi quốc gia môn Địa lý cùng năm học. Với GPA lớp 11 đạt 9,7, Chi cho thấy hình ảnh của một học sinh không chỉ học tốt, mà còn biết sắp xếp thứ tự ưu tiên, giữ sự điềm tĩnh và tự điều chỉnh mình trước áp lực.
Nhìn nhận thất bại như một dạng "dữ liệu" soi chiếu bản thân
Trước khi trở thành học sinh chuyên Địa của Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam, Chi từng phân vân giữa môn Địa lý và tiếng Anh. Dù học chuyên Địa không hỗ trợ trực tiếp quá nhiều cho SAT, hành trình theo đuổi môn học này giúp Chi rèn luyện tư duy hệ thống, khả năng nhìn nhận vấn đề nhiều chiều và thói quen phân tích theo khung.
Một trong những điểm nổi bật ở Hà Chi là khả năng sắp xếp thứ tự ưu tiên. Cùng lúc phải duy trì GPA 9.7, ôn thi học sinh giỏi và luyện SAT, Chi chọn cách không cố ôm đồm tất cả công việc trong cùng một thời điểm. Thay vào đó, nữ sinh chia từng giai đoạn để tập trung vào nhiệm vụ quan trọng nhất.
Theo Chi, biết ưu tiên là điều rất quan trọng trong học tập và đời sống. Nếu không xác định được việc nào cần làm trước, việc nào có thể làm sau, hoặc việc nào có thể tạm gác lại, người học rất dễ rơi vào trạng thái quá tải. “Nếu việc nào cũng làm dở dang, không trọn vẹn, bản thân sẽ thiếu nghỉ ngơi và dễ chán nản”, Chi nói.
Bản thân Chi cũng nhiều lần phải tạm gác một số việc để tập trung cho mục tiêu lớn hơn. Khi ôn thi vào lớp 10 chuyên, em gác lại việc học đàn. Khi thi học sinh giỏi, em tạm dừng SAT. Khi thi SAT, em không quá đặt nặng việc học trên lớp trong một giai đoạn ngắn. Với Chi, đó không phải là sự bỏ cuộc, mà là lựa chọn có chiến lược.
Khác với hình dung về một học sinh luôn vận hành theo thời khóa biểu dày đặc, Chi không học theo kế hoạch quá chặt chẽ.
Với Chi, thất bại không phải là điều cần né tránh. Em nhìn nhận thất bại như một dạng “dữ liệu” để soi lại bản thân: Mình thiếu thời gian, thiếu kiến thức hay thiếu chiến lược. Sau mỗi lần kết quả chưa như mong muốn, em rút kinh nghiệm, nhận diện lỗi sai lặp lại và tìm cách khắc phục.
Cách nhìn ấy giúp Chi không bị đóng khung bởi một kết quả nhất thời. Dù thường xuyên đặt tiêu chuẩn cao cho bản thân, em dần học cách tách thành tích ra khỏi giá trị con người mình.
Thành tích cao có thể tạo áp lực phải giữ hình ảnh “học sinh xuất sắc” trong mắt mọi người, nhưng Chi hiểu rằng điểm số không phải định nghĩa cuối cùng về bản thân.
“Em tin rằng thành tích tại một thời điểm chỉ phản ánh năng lực của mình tại đúng thời điểm đó, chứ không định nghĩa mình là ai hay mình chỉ làm được những gì”, Chi nói.
