Ngày 9/5, anh Đỗ Đức Thanh - Phó Bí thư thường trực Tỉnh Đoàn Gia Lai, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam tỉnh Gia Lai đã trao bằng khen của Ủy ban Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam tỉnh cho anh A Hải (32 tuổi, Hội viên Chi hội Liên hiệp thanh niên làng Doch 1, xã Ia Ly) vì đã có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Đến thời điểm này, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 đã phát hiện và quy tập được 24 hài cốt trong hang đá.
Anh A Hải nhớ lại, mùa mưa 8 năm về trước, anh cùng một nhóm bạn trong làng đến bãi cỏ dưới chân núi Chư Pa, ở xã Ia Ly để chăn bò. Buổi trưa, anh A Hải và một người nữa vào hang bắt dơi làm thức ăn, nhóm bạn kia ở lại trông coi đàn bò. Hang bên trong tối đen, sâu hun hút, nhiều ngóc ngách như một mê cung kéo dài hàng trăm mét. Hôm đó anh Hải và bạn tự nhiên chọn ngóc ngách khác để tìm dơi.
Không khí trong hang ẩm lạnh, nền đá trơn trượt. Khi anh Hải đi vào trong hang rọi đèn pin xuống một hố sâu đã phát hiện có nhiều mảnh vải nằm rải rác. Linh cảm có điều bất thường, anh Hải quyết định trèo xuống kiểm tra. “Dưới đáy hố này khá rộng như một căn hầm nằm sâu trong lòng núi. Mình thấy trên nền đất nhiều vật dụng đã cũ kỹ như mảnh võng, vải dù, cúc áo, đế dép cao su. Quanh đó các vật dụng khác bát sắt, bàn chải đánh răng, lọ thuốc và đặc biệt là nhiều mảnh xương đã mục theo thời gian”, anh A Hải kể.
Anh Hải không khỏi bàng hoàng. Trấn tĩnh lại, anh Hải và bạn rời khỏi nơi này, về làng kể lại câu chuyện với người thân và hàng xóm. Đêm hôm đó, anh Hải ngủ mơ về một người lính. Giấc mơ ấy lặp đi lặp lại trong 3 lần khác nhau khiến anh trăn trở.
Mấy hôm sau, anh và vợ quay lại hang, mang theo hương, hoa và ít lễ vật. Tại đây, anh cẩn thận thu gom một phần hài cốt cùng các di vật gói gọn trong mảnh tăng, đưa đi chôn cách đó khoảng 20m. Từ đó, mỗi lần đi qua khu vực này, anh đều dừng lại thắp hương cho người lính được anh và mọi người gọi là “chú bộ đội”.
Thời gian cứ thế trôi qua, đến năm 2020, khi lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt trong quá trình tiếp cận địa bàn tình cờ nghe người dân nhắc câu chuyện của anh Hải. Ngay sau đó, lực lượng chức năng tìm đến gặp anh Hải. Anh Hải dẫn lực lượng tìm kiếm hài cốt quay lại khu vực trên qua đường đồi núi. Đến nơi, tổ công tác mở rộng phạm vi tìm kiếm trong toàn bộ hệ thống hang động trên. Thời điểm này, lực lượng chức năng mới chỉ quy tập được 6 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật liên quan.
Qua đó xác định, đây từng là nơi trú ẩn, chiến đấu của bộ đội trong những năm tháng khốc liệt. Nhưng do địa hình núi đá hiểm trở, cây cối rậm rạp, đặc biệt vào mùa mưa, nước đọng trong các hang sâu khiến việc tiếp cận gặp nhiều nguy hiểm. Có thời điểm, việc quy tập buộc phải tạm dừng để đảm bảo an toàn.
Phải đến tháng 4 vừa qua, Đội quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại khu vực hang đá núi Chư Pa. Sau nhiều ngày kiên trì, đơn vị đã quy tập thêm 18 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật liên quan.
Căn cứ tài liệu lịch sử, khu vực núi Chư Pa từng là nơi hoạt động của một số đơn vị thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) trong giai đoạn 1966 - 1969. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm trong thời gian tới.
