Mở ra không gian chính sách để thanh niên khởi nghiệp đổi mới sáng tạo

“Bệ đỡ” chính sách cho đổi mới sáng tạo

Trần Nhân Kiệt (Sáng lập & CEO Công ty CP Sản phẩm xanh BINKS)

Dự thảo văn kiện trình Đại hội lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh việc xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là động lực chính.

Trong tâm thế của một startup trẻ, tôi kỳ vọng Đại hội sẽ có những quyết sách đột phá về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để tạo “bệ đỡ” đủ mạnh, cho các start-up “sống được – lớn được – đi xa được”.

Điều tôi mong muốn nhất đó là trong 5 năm tới, cơ chế, chính sách sẽ đi nhanh hơn thực tiễn. Bởi các hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thường đưa ra những sản phẩm, công nghệ, mô hình mới rất nhanh, nhưng nếu thủ tục vẫn rườm rà, quy định chưa theo kịp, doanh nghiệp sẽ bị kẹt ngay từ giai đoạn thử nghiệm.

Vì vậy, tôi kỳ vọng vào các cơ chế sandbox rõ ràng cho các lĩnh vực như công nghệ giáo dục, y tế, tài chính số, nông nghiệp công nghệ… với quy trình minh bạch: điều kiện tham gia, thời hạn thử nghiệm khoảng 12–24 tháng, có tiêu chí đánh giá để được mở rộng chính thức. Khi “được thử hợp pháp” và có lộ trình rõ ràng, start-up mới dám đầu tư dài hơi cho R&D (nghiên cứu và phát triển sản phẩm) thay vì chạy trong vùng xám.

Về nguồn lực, cần có một bước chuyển mạnh sang tư duy đầu tư cho R&D và đổi mới sáng tạo như đầu tư cho tăng trưởng. Hiện, chi cho R&D của Việt Nam còn thấp so với nhiều nước trong khu vực, nếu 5 năm tới có mục tiêu nâng tỷ lệ đầu tư và quan trọng hơn là cơ chế giải ngân nhanh – đơn giản – đo theo kết quả sẽ tạo khác biệt rất lớn.

Start-up không chỉ cần tiền, mà cần cả hạ tầng dùng chung như: phòng thí nghiệm, trung tâm kiểm định, dữ liệu, nền tảng điện toán đám mây và sự hỗ trợ chuyên gia. Có hạ tầng và cơ chế tiếp cận tốt, thanh niên khởi nghiệp đổi mới sáng tạo mới đủ sức làm sản phẩm đạt chuẩn, thay vì chỉ dừng ở mức ý tưởng.

Một điểm cực kỳ quan trọng khác là đầu ra thị trường. Thời gian vừa qua, vốn đầu tư vào start-up có giai đoạn chững lại, nên “đơn hàng thật” mới là thứ giúp doanh nghiệp tồn tại.

Vì vậy, với những cơ chế để thúc đẩy mua sắm công cho đổi mới sáng tạo, các bộ ngành, địa phương, trường học có thể trở thành “khách hàng đầu tiên” của sản phẩm Việt đạt chuẩn, với cơ chế thí điểm quy mô nhỏ rồi nhân rộng. Nếu làm tốt, start-up vừa có doanh thu, vừa có uy tín, vừa có dữ liệu triển khai thực tế để cải tiến sản phẩm và đủ sức gọi vốn lớn hơn.

Người trẻ tiên phong mang văn hóa Việt ra thế giới

Trương Văn An (Đồng sáng lập Công ty TNHH CaThiFood)

Là đảng viên trẻ khởi nghiệp tại Đà Nẵng – vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa và khát vọng vươn ra biển lớn, tôi mong chờ, kỳ vọng vào Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với niềm tin vững chắc vào định hướng phát triển kinh tế bền vững trên nền tảng văn hóa Việt Nam.

Những thành tựu kinh tế nổi bật thời gian qua, cùng vai trò ngày càng rõ nét của khu vực kinh tế tư nhân, cho thấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới: tự tin hơn, chủ động hơn và bản lĩnh hơn trong hội nhập quốc tế. Doanh nghiệp tư nhân không chỉ là động lực tăng trưởng mà đang dần trở thành chủ thể sáng tạo, kết nối kinh tế với xã hội, với văn hóa và bản sắc dân tộc.

Nghị quyết số 80-NQ/TW đã khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, là sức mạnh nội sinh của phát triển bền vững. Từ hành trình khởi nghiệp gắn với văn hóa quê hương, tôi nhận thấy tiềm năng lớn của kinh tế văn hóa, kinh tế di sản – nơi ký ức cộng đồng có thể được chuyển hóa thành sản phẩm, thương hiệu và tạo ra giá trị gia tăng. Với đảng viên trẻ làm kinh tế, đó không chỉ là cơ hội kinh doanh mà còn là trách nhiệm gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt.

Tôi mong tinh thần ấy sẽ truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ: Yêu quê hương bằng hành động cụ thể, tiếp nối truyền thống cha ông bằng tư duy đổi mới, để mỗi sản phẩm Việt không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn kể được câu chuyện đất nước mình với thế giới.

Thế hệ chúng tôi sẵn sàng dấn thân, đổi mới và cống hiến. Tôi kỳ vọng Đại hội XIV sẽ tiếp tục mở ra không gian chính sách thuận lợi để kinh tế tư nhân, đặc biệt là các start-up trẻ, được trao niềm tin và cơ hội cống hiến.

Giai đoạn phát triển mới chính là lúc thế hệ trẻ khẳng định vai trò tiên phong, góp phần xây dựng một Việt Nam hùng cường, giàu bản sắc và hội nhập sâu rộng.

Động lực cho các dự án “Make in Vietnam”

Phạm Lê Tú (Sinh viên trường Đại học Bách khoa – Đại học Đà Nẵng)

Là một người trẻ đang trực tiếp nghiên cứu và phát triển dự án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo và thị giác máy tính trong quan trắc ngập lụt đô thị tại TP. Đà Nẵng” và mong muốn dấn thân khởi nghiệp, tôi cảm thấy rất tự hào khi Việt Nam ghi nhận là một trong 9 quốc gia cải thiện thứ hạng nhanh nhất thập kỷ qua, vươn lên vị trí 44 toàn cầu về chỉ số đổi mới sáng tạo.

Điều này chứng tỏ đổi mới sáng tạo không chỉ còn là khẩu hiệu, mà thực sự trở thành động lực phát triển, là yêu cầu cấp thiết để nâng cao vị thế cạnh tranh quốc gia trong thời đại mới.

Tôi kỳ vọng vào sự cụ thể hóa hành lang pháp lý cho "Dữ liệu mở" (Open Data). Năm 2025, với việc sửa đổi 10 luật về khoa học công nghệ, tôi mong chờ những quy định cởi mở hơn về chia sẻ dữ liệu.

Với các startup công nghệ, đặc biệt là lĩnh vực AI, Deep Learning, dữ liệu chính là “huyết mạch” của toàn bộ dự án. Như với dự án của chúng tôi, để mô hình dự báo ngập lụt chính xác, việc tiếp cận nguồn dữ liệu hạ tầng, camera, thủy văn từ cơ quan quản lý là rất cần thiết.

Tôi kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng sẽ có những quyết sách để ưu tiên đầu tư vào hạ tầng dữ liệu số quốc gia – nơi mà các nhóm khởi nghiệp có thể được quyền khai thác nguồn dữ liệu vô cùng quý giá (một cách có kiểm soát) để phục vụ cho các dự án cộng đồng. Khi đó, các ý tưởng sẽ nhanh chóng phát triển giai đoạn ý tưởng thành ứng dụng, thực nghiệm thay vì 'chết yểu' và không thể phát triển thêm vì tình trạng thiếu dữ liệu thực tế.

Tôi cũng đặt niềm tin lớn vào việc triển khai cơ chế thử nghiệm (sandbox) theo tinh thần của Nghị quyết 57 với chủ trương “chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo mục tiêu và kết quả cuối cùng” và đặc biệt là cơ chế “chấp nhận rủi ro có kiểm soát”.

Với tinh thần đó, các địa phương, doanh nghiệp sẽ được “cởi trói” về cơ chế pháp lý, mạnh dạn hơn trong việc đặt hàng sinh viên hay các start-up công nghệ thí điểm giải pháp ngay trên địa bàn.

Thế hệ Gen Z khởi nghiệp không chỉ vì mong muốn làm kinh tế, mà còn vì sự cống hiến để góp phần giải quyết các bài toán xã hội. Những quyết sách, chủ trương, tinh thần của Đại hội lần thứ XIV của Đảng sẽ là động lực vô cùng mạnh mẽ để những dự án “Make in Vietnam” của thế hệ trẻ tự tin giải quyết các vấn đề cấp bách hiện nay.