Nền tảng năng lượng trong cấu trúc phát triển mới
Trong bức tranh phát triển của TP Hồ Chí Minh mở rộng, khu vực ven biển phía Đông Nam – nơi từng là tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đang nổi lên như một trung tâm công nghiệp – năng lượng đặc biệt của cả nước. Hơn bốn thập kỷ qua, sự hình thành và phát triển của ngành dầu khí của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (trước đây là Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam – Petrovietnam) đã tạo nên nền tảng kinh tế – kỹ thuật quan trọng cho khu vực này, đồng thời góp phần định hình cấu trúc công nghiệp của toàn vùng.
Hành trình ấy bắt đầu từ dấu mốc phát hiện mỏ Bạch Hổ năm 1975 và chính thức đưa vào khai thác thương mại từ tháng 6/1986. Sự kiện này không chỉ mở ra kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp dầu khí Việt Nam mà còn đặt nền móng cho quá trình phát triển của một trung tâm năng lượng quy mô lớn tại khu vực Vũng Tàu.
Sau Bạch Hổ, các mỏ dầu khí lớn như Rồng, Đại Hùng hay cụm khí Lan Tây – Lan Đỏ lần lượt được khai thác hiệu quả, đưa khu vực này trở thành trung tâm khai thác dầu khí lớn nhất cả nước. Cùng với các hoạt động ngoài khơi, một hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng hiện đại cũng dần hình thành trên bờ.
Các cảng dịch vụ dầu khí, khu công nghiệp – năng lượng, hệ thống đường ống dẫn khí Nam Côn Sơn, Bạch Hổ – Dinh Cố cùng các nhà máy xử lý và chế biến khí quy mô lớn đã tạo nên mạng lưới hạ tầng năng lượng quan trọng của quốc gia. Không chỉ phục vụ khai thác dầu khí, hệ thống này còn trở thành nền tảng cho sự phát triển của các ngành công nghiệp liên quan như điện khí, hóa chất – phân bón, dịch vụ kỹ thuật biển và logistics năng lượng.
Những đóng góp của lĩnh vực năng lượng đối với kinh tế địa phương thể hiện rõ qua các chỉ số phát triển. Giai đoạn 2020–2024, hoạt động năng lượng tại khu vực mang lại hơn 172.000 tỷ đồng cho ngân sách và kinh tế địa phương. Riêng năm 2022, nguồn thu từ dầu thô đạt khoảng 45.000 tỷ đồng, tương đương 41,84% GRDP của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây.
Trong cấu trúc kinh tế của TP Hồ Chí Minh mở rộng hiện nay, lĩnh vực năng lượng tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Theo ước tính, các hoạt động liên quan đến ngành công nghiệp – năng lượng đóng góp khoảng 19% GRDP của thành phố – một tỷ trọng cho thấy vai trò trụ cột của lĩnh vực này trong tăng trưởng kinh tế.
Bên cạnh đóng góp về kinh tế, khu vực này cũng tập trung lực lượng lao động kỹ thuật cao quy mô lớn. gần 36.000 kỹ sư, chuyên gia và người lao động trong các lĩnh vực dầu khí, dịch vụ kỹ thuật biển, hóa chất – phân bón và logistics năng lượng đang sinh sống và làm việc tại đây, góp phần tạo nên một cộng đồng công nghiệp đặc thù gắn với biển trong không gian phát triển của TP Hồ Chí Minh mở rộng.
Ngoài các đóng góp về kinh tế, Petrovietnam và các đơn vị thành viên cũng tham gia tích cực vào các hoạt động an sinh xã hội tại địa phương. Trong giai đoạn 2020–2025, nhiều chương trình hỗ trợ giáo dục, y tế, chăm lo người nghèo và các dự án cộng đồng đã được triển khai với tổng nguồn lực gần 300 tỷ đồng.
Động lực mới trong chuyển dịch năng lượng
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu, khu vực ven biển của TP Hồ Chí Minh mở rộng tiếp tục được đặt vào vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng quốc gia.
Trong chuyến thăm Trung tâm Công nghiệp năng lượng và Hậu cần kỹ thuật tại Vũng Tàu, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh định hướng xây dựng khu vực này trở thành trung tâm năng lượng quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi.
Lợi thế lớn của khu vực nằm ở nền tảng kỹ thuật biển được tích lũy trong suốt hơn bốn thập kỷ phát triển của ngành dầu khí. Những lĩnh vực năng lượng mới như điện gió ngoài khơi, LNG hay Hydro xanh đều đòi hỏi các năng lực tương đồng như khảo sát địa chất biển, thiết kế kết cấu ngoài khơi, chế tạo chân đế, vận hành cảng chuyên dụng và hệ thống logistics biển.
Đây cũng chính là những năng lực đã được hình thành và phát triển tại Vũng Tàu thông qua hàng trăm công trình dầu khí ngoài khơi trong nhiều thập kỷ.
Một lợi thế khác là hệ thống hạ tầng cảng biển. Cụm cảng dịch vụ dầu khí cùng hệ thống cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải tạo nên cấu trúc kết nối hiếm có giữa cảng công nghiệp phục vụ lắp dựng ngoài khơi và cảng cửa ngõ quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi để khu vực này tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu.
Theo ông Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam, quá trình chuyển dịch năng lượng đang mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho cả ngành năng lượng và khu vực.
Ông cho biết trong thời gian tới, Petrovietnam sẽ tiếp tục thúc đẩy các dự án năng lượng sạch, từng bước xanh hóa nguồn nhiên liệu cho giao thông công cộng tại thành phố, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng sống người dân. Các dự án như LNG Thị Vải, DEF Phú Mỹ xanh… đã và đang được triển khai hiệu quả theo định hướng này.
Song song đó, Petrovietnam sẽ tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng ven biển, cảng biển, logistics, tăng cường liên kết vùng và quốc tế, tạo động lực tăng trưởng mới, đóng góp lớn cho ngân sách và thu hút lao động tại chỗ. Theo ông Sơn, phát triển kinh tế biển luôn gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia. Các công trình ngoài khơi không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần củng cố thế trận quốc phòng – an ninh trên biển.
Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh mở rộng đang hình thành một không gian phát triển mới, nền tảng công nghiệp – năng lượng được tích lũy suốt nhiều thập kỷ tại khu vực ven biển được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng, tạo thêm động lực tăng trưởng cho thành phố và toàn vùng kinh tế phía Nam trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng.