Hội thảo “An ninh nguồn nước Đồng bằng sông Cửu Long trước biến đổi khí hậu” do Báo Tiền Phong cùng UBND TP. Cần Thơ và đơn vị đồng hành - Tập đoàn Keppel tổ chức. Đây là diễn đàn để các bộ ngành, chuyên gia, địa phương và doanh nghiệp cùng thảo luận, chia sẻ các giải pháp, kinh nghiệm trong thích ứng với hạn, mặn, sạt lở và an ninh nguồn nước, hướng tới phát triển bền vững vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra mạnh mẽ.
Nghịch lý ở vùng đất trù phú bậc nhất cả nước
Phát biểu khai mạc hội thảo, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong - đồng Trưởng ban Tổ chức hội thảo - nhấn mạnh một nghịch lý đang hiện hữu ngay tại vùng đất trù phú bậc nhất cả nước là vùng ĐBSCL: Giữa mạng lưới sông ngòi dày đặc vùng sông nước, người dân lại đang thiếu nước ngọt để sinh hoạt và sản xuất.
Những can nước phải chắt chiu trong mùa khô, những cánh đồng mới đầu mùa khô đã nứt nẻ, những vườn cây héo úa không còn là hình ảnh cá biệt, mà đang trở thành thực tế lặp đi lặp lại trong nhiều năm qua tại vùng đất này. Đó không chỉ là câu chuyện của thiên nhiên. Đó là lời cảnh báo về an ninh nguồn nước, một trong những thách thức lớn nhất đối với sự phát triển bền vững của ĐBSCL hôm nay và trong tương lai.
Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nêu rõ: Những năm gần đây, ĐBSCL đang phải đối diện với những biến động chưa từng có. Nguồn nước mặt ngày càng phụ thuộc vào dòng chảy thượng nguồn. Trong khi đó, nguồn nước ngầm bị khai thác quá mức, dẫn đến suy giảm trữ lượng và sụt lún đất. Vấn đề xâm nhập mặn không còn theo quy luật cũ mà ngày càng tiến sâu, kéo dài và khó dự báo.
“Có những nơi, nước mặn đã vào tới từng con kênh nội đồng. Có những thời điểm, ngay cả nước sinh hoạt cũng bị ảnh hưởng. Người dân phải nhờ vào từng chuyến sà lan chở nước về để sử dụng. Không chỉ vậy, biến đổi khí hậu, nước biển dâng, cùng với sự suy giảm phù sa đang làm thay đổi cấu trúc tự nhiên của cả vùng. Đồng bằng không chỉ thiếu nước, mà còn đang mất đi những điều kiện nền tảng để tự phục hồi. Tất cả những yếu tố đó đã tác động trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người dân, đến sản xuất nông nghiệp, đến môi trường và cả cấu trúc kinh tế - xã hội của vùng”, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến cho biết.
Tìm lời giải cho bài toán an ninh nguồn nước của cả vùng
Trước những thách thức đó, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến nhấn mạnh yêu cầu buộc phải đặt ra những câu hỏi rất thẳng thắn: Chúng ta sẽ tiếp tục thích ứng ra sao trong bối cảnh hiện nay?. Chúng ta sẽ đầu tư theo cách dàn trải hay tiếp cận theo tư duy tổng thể, liên kết vùng?. Và quan trọng hơn, chúng ta sẽ hành động đến đâu trước những biến đổi đang diễn ra từng ngày?
Chính từ những câu hỏi đó, Báo Tiền Phong phối hợp với UBND TP. Cần Thơ, cùng sự đồng hành của các cơ quan bộ ngành, các tổ chức và doanh nghiệp, tổ chức Hội thảo “An ninh nguồn nước Đồng bằng sông Cửu Long trước thách thức biến đổi khí hậu”.
“Hội thảo không chỉ nhằm đánh giá thực trạng, mà còn hướng tới mục tiêu cao hơn, đó là tạo ra một diễn đàn kết nối, nơi các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân cùng ngồi lại để tìm lời giải cho bài toán an ninh nguồn nước của cả vùng. Với vai trò là cơ quan báo chí, Báo Tiền Phong không chỉ phản ánh thực trạng mà còn mong muốn góp phần thúc đẩy đối thoại chính sách, lan tỏa nhận thức xã hội và kết nối các nguồn lực cho phát triển bền vững”, nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến khẳng định.
Hội thảo sẽ cùng trao đổi, thảo luận xoay quanh những nội dung rất cốt lõi như: Nhận diện đầy đủ các nguy cơ, từ suy giảm nguồn nước, xâm nhập mặn, sụt lún đất đến những tác động sâu rộng đến sinh kế và môi trường. Phân tích những điểm nghẽn trong quản trị tài nguyên nước, từ cơ chế điều phối liên vùng, quy hoạch, đến chính sách và nguồn lực. Và đặc biệt, đề xuất các giải pháp không chỉ ở tầm vĩ mô, mà cả những giải pháp cụ thể, khả thi, gắn với thực tiễn đời sống người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh.
“Hội thảo hôm nay diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt, đúng dịp Ngày Nước Thế giới 22/3, một sự trùng hợp không phải ngẫu nhiên, mà là một lời nhắc nhở rất rõ ràng: Nước không chỉ là tài nguyên mà là tương lai. An ninh nguồn nước không chỉ là câu chuyện của hôm nay, mà là cam kết với các thế hệ mai sau. Điều đó đòi hỏi chúng ta phải thay đổi cách tiếp cận, từ bị động sang chủ động, từ đơn lẻ sang liên kết, từ ngắn hạn sang dài hạn. Và hơn hết, cần một tinh thần chung, đó là coi an ninh nguồn nước là nền tảng của an ninh phát triển”, ông Nguyễn Ngọc Tiến nhấn mạnh.