Cảm giác bận rộn tăng, công việc vẫn “đứng im”
Bạn Thu Trang (21 tuổi, sinh sống tại Hà Nội) cho biết việc sử dụng điện thoại đã trở thành thói quen gần như vô thức, từ lúc vừa thức dậy đến những khoảng thời gian rảnh trong ngày đều dành để lướt các nền tảng mạng xã hội. Ban đầu, Trang chỉ coi đây là cách giải trí ngắn sau giờ học, nhưng thực tế nhiều lần cô dành hàng giờ để lướt vô định mà khó kiểm soát.
“Mình thường tự đặt ra khoảng nghỉ 5 - 10 phút sau khi học, coi như phần thưởng. Nhưng thực tế, mỗi lần cầm điện thoại lên là rất khó dừng lại. Có khi mình dành hơn một tiếng chỉ để lướt vô định, thậm chí thời gian đó còn dài hơn cả thời gian mình tập trung học”, cô nói.
Theo Trang, chính những khoảng thời gian bị “nuốt chửng” một cách âm thầm đó khiến cô thường xuyên rơi vào trạng thái bận rộn nhưng không hiệu quả.
Ở một góc nhìn khác, Ngọc Khánh (22 tuổi, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) cho rằng bản thân không dành quá nhiều thời gian liên tục cho mạng xã hội nhưng vẫn thường xuyên rơi vào cảm giác thiếu thời gian.
“Mình không lướt mạng hàng giờ liền, nhưng cứ mỗi khi rảnh tay một chút hoặc thấy chán là lại mở điện thoại lên xem vài phút. Những khoảng thời gian rất ngắn như vài phút xem video, vài chục giây lướt trang chủ cứ lặp đi lặp lại trong ngày”, Khánh chia sẻ.
Ban đầu, Khánh không nhận ra mức độ ảnh hưởng của thói quen này. Tuy nhiên, sau một thời gian, cô bắt đầu nhận thấy hậu quả rõ rệt. “Đến cuối ngày, mình vẫn có cảm giác rất bận, nhưng khi nhìn lại số lượng công việc hoàn thành lại không nhiều. Ngược lại, thời gian dành cho mạng xã hội dù ngắn nhưng cộng dồn lại thì khá lớn”, cô nói.
Khánh cho biết, cảm giác trống rỗng trở nên rõ rệt hơn khi nhịp sinh hoạt bị ngắt quãng liên tục bởi các lần sử dụng mạng xã hội. Theo cô, việc liên tục chuyển đổi giữa các nội dung ngắn khiến khả năng duy trì sự tập trung bị suy giảm. Mỗi lần quay trở lại công việc chính, Khánh thường phải mất thêm thời gian để lấy lại trạng thái làm việc, làm giảm hiệu quả chung trong ngày.
Nguy cơ làm “mỏng” khả năng tư duy
Thạc sĩ Tâm lý học Trần Gia Bảo cho rằng, tình trạng người trẻ luôn online mạng xã hội nhưng vẫn cảm thấy thiếu thời gian và giảm hiệu quả học tập, làm việc đang dần trở thành thực trạng phổ biến trong đời sống hiện đại.
Chuyên gia cho rằng, một trong những nguyên nhân lớn đến từ chính cơ chế vận hành của các nền tảng mạng xã hội hiện nay. Những lượt thích, bình luận hay thông báo liên tục được thiết kế nhằm kích thích cảm giác hưng phấn và giữ người dùng ở lại lâu hơn trên ứng dụng.
“Mỗi lần nhận được tương tác, não bộ sẽ có xu hướng tìm kiếm cảm giác thỏa mãn tiếp theo. Điều này khiến nhiều người hình thành thói quen cầm điện thoại và lướt mạng xã hội một cách vô thức, dù ban đầu chỉ định sử dụng trong vài phút”, anh phân tích.
Bên cạnh đó, hội chứng FOMO (sợ bị bỏ lỡ) cũng là yếu tố khiến nhiều người khó rời khỏi mạng xã hội. Nỗi lo bỏ lỡ thông tin, xu hướng hoặc tương tác mới khiến người dùng trở nên nhạy cảm hơn với các thông báo từ điện thoại và hình thành phản xạ kiểm tra mạng xã hội liên tục.
Theo chuyên gia, tình trạng này kéo dài có thể ảnh hưởng đến cả khả năng tư duy lẫn sức khỏe tinh thần. Việc tiếp xúc thường xuyên với các nội dung ngắn, tốc độ cao dễ khiến khả năng tập trung và tư duy chiều sâu suy giảm.
“Não bộ gần như không có khoảng nghỉ thực sự, khiến nhiều người rơi vào trạng thái mệt mỏi kéo dài dù không hoạt động thể chất quá nhiều. Ngoài ra, việc thường xuyên tiếp xúc với những hình ảnh hoàn hảo trên mạng xã hội cũng dễ khiến người trẻ tự so sánh, nảy sinh cảm giác lo âu hoặc bất mãn với cuộc sống của chính mình”, ThS Trần Gia Bảo chia sẻ.
Để hạn chế tình trạng này, chuyên gia cho rằng người trẻ cần chuyển từ thói quen sử dụng mạng xã hội một cách bị động sang chủ động kiểm soát thời gian online. Mỗi người có thể bắt đầu bằng việc thiết lập những khoảng thời gian hạn chế sử dụng thiết bị công nghệ trong ngày, như khi ăn uống, trước giờ ngủ hoặc ngay sau khi thức dậy. Việc tắt bớt thông báo ứng dụng cũng giúp giảm đáng kể những lần xao nhãng không cần thiết.
Ngoài ra, ThS Trần Gia Bảo khuyến khích xây dựng các hoạt động thay thế như đọc sách, vận động nhẹ, thiền hoặc tập thở để giảm sự phụ thuộc vào điện thoại. Với khả năng tập trung, người trẻ có thể áp dụng các phương pháp như pomodoro, bắt đầu bằng những khoảng tập trung ngắn rồi tăng dần theo thời gian để rèn luyện sự chú ý.
“Dù áp dụng phương pháp nào, điều quan trọng nhất vẫn là sự duy trì và thực hành đều đặn. Người trẻ cần tự nhìn lại xem bản thân có đang rơi vào trạng thái lướt mạng xã hội vô định hay không để kịp thời điều chỉnh”, chuyên gia tâm lý khuyến nghị.
