Ngày 3/4, hai thành viên phi hành đoàn trên chiếc máy bay F-15E Strike Eagle của Mỹ đã phải nhảy dù thoát hiểm sau khi máy bay trúng đòn tấn công từ Iran.
Phi công được giải cứu ngay sau đó, trong khi sĩ quan phụ trách hệ thống vũ khí vẫn mất tích, buộc quân đội Mỹ phải triển khai chiến dịch tìm kiếm khẩn cấp. Diễn biến này được cho là có thể kéo theo những hệ lụy đáng kể đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, cũng như chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel phát động từ ngày 28/2.
Cuộc chạy đua của Mỹ và Iran
Sau khi nhảy dù khỏi máy bay F-15E, sĩ quan Mỹ đã trốn trong một khe núi, khiến cả lực lượng Mỹ và Iran gặp khó khăn trong việc xác định vị trí.
Quân đội Mỹ đã điều lực lượng đặc nhiệm vào sâu trong lãnh thổ Iran để giải cứu sĩ quan mất tích. Trong khi chính quyền Iran tuyên bố trao thưởng hậu hĩnh cho bất kỳ công dân nào tìm thấy người này.
Một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ cho biết, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã khởi động một chiến dịch đánh lạc hướng lực lượng Iran, khiến họ tin rằng viên sĩ quan mất tích đã được giải cứu và đang di chuyển ra khỏi nước này bằng một đoàn xe trên bộ. CIA cuối cùng cũng tìm ra nơi ẩn náu của viên sĩ quan, chuyển thông tin cho Lầu Năm Góc - cơ quan tiến hành chiến dịch giải cứu.
Theo một quan chức cấp cao của Mỹ, viên sĩ quan nói trên đã lẩn tránh lực lượng Iran trong hơn 24 giờ, có lúc leo lên một sườn núi cao 2.100 m.
Người này được trang bị thiết bị định vị và thiết bị liên lạc an toàn để phối hợp với đơn vị tìm kiếm cứu nạn. Nhưng anh buộc phải hạn chế sử dụng thiết bị định vị, vì lực lượng Iran cũng có thể phát hiện tín hiệu của nó.
Máy bay tấn công của Mỹ đã thả bom và nổ súng vào các đoàn xe của Iran để ngăn họ tiếp cận khu vực mà sĩ quan F-15 đang ẩn náu. Khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ đến gần khu vực này, họ tiếp tục nổ súng để ngăn lực lượng Iran áp sát địa điểm giải cứu, nhưng không giao tranh trực tiếp với người Iran.
Một quan chức quân sự cấp cao của Mỹ mô tả nhiệm vụ giải cứu sĩ quan mất tích là một trong những nhiệm vụ khó khăn và phức tạp nhất trong lịch sử các chiến dịch đặc biệt của Mỹ, do địa hình đồi núi hiểm trở, vết thương của viên sĩ quan và việc lực lượng Iran ồ ạt tiến đến hiện trường.
Trong một diễn biến bất ngờ sau khi sĩ quan F-15 được giải cứu, hai máy bay vận tải C-130 dự định chở các binh sĩ đặc nhiệm Mỹ đến nơi an toàn đã bị mắc kẹt tại một khu vực hẻo lánh ở Iran. Các chỉ huy đã quyết định điều ba máy bay mới đến để đưa toàn bộ quân nhân Mỹ ra khỏi khu vực an toàn, và cho phát nổ hai máy bay bị hỏng để chúng không rơi vào tay Iran.
Sự hân hoan của ông Trump
Sáng sớm 5/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng sĩ quan Không quân Mỹ mất tích ở Iran đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu trong một chiến dịch đầy rủi ro.
Ông Trump cho biết, không có thương vong nào của đội cứu hộ được báo cáo. Một quan chức cấp cao của quân đội Mỹ xác nhận, tất cả các binh sĩ đặc nhiệm và sĩ quan mất tích đều trở về an toàn. Máy bay cứu hộ đã đưa quân nhân bị thương đến Kuwait để điều trị y tế.
“CHÚNG TA ĐÃ CỨU ĐƯỢC ANH ẤY!”, ông Trump viết trong bài đăng trên mạng xã hội. “Người chiến binh dũng cảm này đã ở phía sau chiến tuyến của đối phương, trên những ngọn núi hiểm trở của Iran, bị họ truy đuổi”.
Ông Trump cho biết sĩ quan được giải cứu “bị thương, nhưng anh ấy sẽ ổn”.
Bài đăng hân hoan của ông Trump trái ngược với lời đe dọa của ông trước đó, rằng quân đội Mỹ sẽ tấn công cơ sở hạ tầng điện lực của Iran nếu chính phủ nước này không mở cửa eo biển Hormuz cho giao thông hàng hóa. “Thời gian đang cạn dần - chỉ còn 48 giờ nữa trước khi địa ngục ập xuống đầu họ”, ông Trump viết.
Việc hai máy bay F-15E và A-10 Warthog của Mỹ bị rơi trong cùng một ngày đã làm dấy lên câu hỏi về khả năng phòng thủ của Iran sau một tháng bị Mỹ và Israel tấn công. Ông Trump ca ngợi chiến dịch giải cứu là bằng chứng cho thấy hệ thống phòng thủ của Iran đã bị hư hại nặng nề, nếu không muốn nói là bị phá hủy hoàn toàn.
“Việc chúng ta có thể thực hiện thành công chiến dịch này, mà không có một người Mỹ nào thiệt mạng hay bị thương, một lần nữa chứng minh rằng chúng ta đã đạt được ưu thế và sự thống trị tuyệt đối trên không phận Iran”, ông viết.
Theo nhà phân tích an ninh quốc gia Alex Plitsas, chiến dịch giải cứu thành viên phi hành đoàn F-15 là một trong những chiến dịch “nguy hiểm” nhất trong lịch sử quân đội Mỹ, giúp ngăn chặn việc Iran bắt giữ sĩ quan Mỹ.
Nếu sĩ quan mất tích không được tìm thấy, Tổng thống Donald Trump có thể phải đối mặt với hàng loạt hệ quả nghiêm trọng cả về chính trị lẫn quân sự.
Trước hết, nguy cơ binh sĩ Mỹ rơi vào tay Iran sẽ tạo ra một khủng hoảng con tin mới, làm suy yếu vị thế của Washington trên bàn đàm phán.
Bên cạnh đó, việc không thể bảo vệ hoặc giải cứu quân nhân sẽ làm dấy lên chỉ trích trong nước, đặc biệt khi chính quyền Mỹ từng khẳng định ưu thế tuyệt đối trên không ở Iran.
Điều này có thể làm xói mòn niềm tin của công chúng Mỹ đối với chiến lược quân sự của ông Trump.
Ngoài ra, áp lực phải mở rộng chiến dịch để giải cứu hoặc trả đũa cũng có thể đẩy Mỹ vào vòng xoáy leo thang nguy hiểm hơn, làm tăng chi phí chiến tranh và rủi ro đối đầu trực tiếp với Iran.
Do đó, kịch bản “mất tích không hồi kết” không chỉ là vấn đề nhân đạo, mà còn có thể trở thành bước ngoặt bất lợi cho toàn bộ chiến dịch quân sự.