Bài I: Thực tiễn y khoa thúc giục chấm dứt sớm “cơn đau” cho bảo hiểm
Gần 10 năm trước, ngày 16/8/2016, trên tạp chí Y khoa uy tín có bài viết gây giật mình giới chuyên môn về ung thư tuyến giáp: “Worldwide Thyroid – Cancer Epidemic? The Increasing Impack of Overdiagnosis”.
Cảnh báo chẩn đoán quá mức ung thư tuyến giáp nghiêm túc được đưa ra cả 10 năm trước, song chuyển biến quan điểm, thực tế chính sách khá chậm đã làm cho người bệnh chịu thiệt và doanh nghiệp gặp rắc rối, chưa tìm được lối ra.
Sự “đồng pha” tăng vô lý số ca ung thư tuyến giáp
Bài báo quốc tế nói trên được đăng ở tạp chí y khoa The New England Journal of Medicine đã đưa ra nhiều bằng chứng để nói rõ hiện tượng "nghịch lý" trong y khoa với ung thư tuyến giáp: tỷ lệ mắc bệnh tăng vọt nhưng tỷ lệ tử vong vẫn không đổi. Tình trạng “không có giới hạn trong phát hiện ung thư tuyến giáp không triệu chứng, mặc dù tỷ lệ tử vong liên quan vẫn ổn định hoặc giảm nhẹ” đã lan từ Hàn Quốc, Mỹ, Ý, Pháp…sang nhiều nước trong đó có Việt Nam.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế mới đây cũng chỉ ra nguy cơ “chẩn đoán quá mức” làm cho ung thư tuyến giáp trở thành “dịch bệnh” giống như thế giới đã cảnh báo từ 10 năm trước đó.
Trên thế giới, minh chứng cho việc chẩn đoán quá mức ung thư tuyến giáp, một thập kỷ trước, The New England Journal of Medicine đã công bố: Sau khi loại trừ một số yếu tố tác động, tại Mỹ từ năm 1988 đến năm 2007, có khoảng 228.000 trường hợp phụ nữ được coi là chẩn đoán quá mức ung thư tuyến giáp. Con số tương ứng là 65.000 ở Ý; 46.000 ở Pháp và 36.000 ở Nhật Bản. Trong khi đó, từ năm 1993 đến 2007, ở Hàn Quốc có khoảng 77.000 trường hợp bị chẩn đoán quá mức ung thư tuyến giáp...
Trong khi đó, tại Việt Nam, theo TS Nguyễn Trọng Khoa – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), xu hướng đáng lưu ý là tỷ lệ mắc tăng nhanh trong 20 năm qua. Ví dụ tại TP.HCM, tăng từ 2,4 lên 7,5/100.000 dân (năm 1996 đến 2015), với tốc độ tăng trung bình khoảng 8,7%/năm. Đây là một trong những mức tăng nhanh nhất trong các loại ung thư.
TS Khoa cũng chỉ ra nghịch lý trong y khoa với ung thư tuyến giáp tại Việt Nam giống như nhiều nước trên thế giới đã xảy ra hơn 15 năm trước: Tỷ lệ mắc tăng nhanh nhưng tử vong thấp, tử vong chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số tử vong do ung thư và đây là ung thư có tiên lượng tốt nhất trong nhiều loại ung thư.
Chuyên gia, bác sĩ khám và điều trị trực tiếp ung thư tuyến giáp nhìn nhận vấn đề ra sao? Tại hội thảo về ung thư tuyến giáp do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 4/4, TS.BS Nguyễn Thị Phương, Khoa Y học hạt nhân, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, chẩn đoán ung thư tuyến giáp hiện nay rất sớm và nhiều khi chẩn đoán quá mức. Với bệnh nhân mà nhân tuyến giáp kích thước bé, chưa có triệu chứng lâm sàng, chưa di căn hạch và di căn xa cũng gây ra gánh nặng lớn cho hệ thống chẩn đoán và điều trị ung thư tuyến giáp.
“Phát hiện ung thư tuyến giáp cần phẫu thuật rất nhiều. Tỷ lệ theo dõi tích cực rất ít, do chưa đồng bộ hệ thống y tế. Các khuyến cáo ở nhiều nước là theo dõi chủ động, song ở Việt Nam vẫn chưa có khuyến cáo cụ thể với trường hợp bệnh nhân ung thư tuyến giáp nguy cơ thấp” TS Phương nói.
Trăn trở quá dài và mong mỏi của bảo hiểm
Những bất cập trong chẩn đoán, đánh giá tổn thương do ung thư tuyến giáp gây ra rõ ràng đã hiện hữu và gây ra nhiều hệ lụy lớn cho cơ sở y tế chi trả cho khám và điều trị, can thiệp, và chi trả bảo hiểm y tế trở nên thiếu công bằng. Nhiều năm qua, doanh nghiệp bảo hiểm đã gặp khó khăn vướng mắc trong chi trả bảo hiểm với bệnh nhân ung thư tuyến giáp với cơ sở khoa học hở sườn, đi lệch so với chuẩn mực quốc tế.
Trao đổi với Tiền Phong bên lề hội thảo‘Cập nhật phương pháp điều trị, đánh giá tổn thương do ung thư tuyến giáp và liệu pháp hóc-môn’ ngày 4/4, đại diện nhiều doanh nghiệp bảo hiểm tiếp tục nêu nhiều trăn trở và chờ đợi kết luận về chính sách.
Ông Lê Thành Nam, Phó Tổng giám đốc Tài chính AIA Việt Nam nói: “Trong bảo hiểm, việc chi trả bồi thường cần dựa trên thiệt hại và ảnh hưởng tương ứng. Với bệnh lý tuyến giáp, mỗi thể bệnh có mức độ ảnh hưởng và chi phí điều trị rất khác nhau, tác động trực tiếp đến sức khỏe và khả năng lao động của người bệnh. Vì vậy, những diễn đàn trao đổi như hội thảo này có ý nghĩa quan trọng, giúp các bên cùng chia sẻ góc nhìn, hướng tới các giải pháp bảo hiểm phù hợp, công bằng hơn, đảm bảo tính bền vững hơn cho thị trường Việt Nam”.
Còn Phó Tổng giám đốc Pháp lý, Đối ngoại và Đào tạo Bảo hiểm Dai-ichi Life Việt Nam Trần Thanh Tú cho biết, từ ý kiến, thảo luận rất khoa học của các chuyên gia y tế tại hội thảo, chúng tôi tin rằng, việc hoàn thiện khung đánh giá tỷ lệ tổn thương cơ thể đối với ung thư tuyến giáp là rất cần thiết, nhằm bảo đảm phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương/bệnh lý khách quan, thành tựu y khoa và thực tiễn điều trị hiện nay.
“Vấn đề này rất có ý nghĩa trong việc bảo đảm hài hòa giữa tiêu chuẩn đánh giá y khoa và cơ chế chi trả quyền lợi bảo hiểm, đặc biệt liên quan đến quyền lợi bảo hiểm thương tật toàn bộ và vĩnh viễn do bệnh ung thư tuyến giáp, qua đó bảo đảm tính minh bạch, công bằng cho tất cả khách hàng, củng cố niềm tin và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường bảo hiểm nhân thọ”, ông Trần Thanh Tú nói.
Đại diện Công ty Tái bảo hiểm Swiss Re – Bà Joycelyn Bùi Thu Hương - Quản Lý Khách Hàng cấp cao khu vực Đông Nam Á thì cho rằng, với ung thư tuyến giáp nói riêng và các bệnh lý tổn thương cơ thể nói chung, khung đánh giá bảo hiểm cần được cập nhật định kỳ phù hợp với tiến độ phát triển của y học.
“Chúng tôi đánh giá các rủi ro dài hạn trong bối cảnh thực tiễn y khoa không ngừng thay đổi. Dữ liệu từ nhóm khách hàng được bảo hiểm tại Việt Nam cho thấy, ung thư tuyến giáp chiếm gần một nửa số ca yêu cầu chi trả ung thư ở nhóm tuổi 20–40. Tuy nhiên, theo dữ liệu từ WHO, ung thư tuyến giáp không nằm trong 5 loại ung thư phổ biến nhất trên toàn quốc, nhiều trường hợp có tiên lượng tốt, mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng lao động hạn chế. Điều này cho thấy cơ chế chi trả bảo hiểm hiện tại có thể dẫn đến những quan ngại về tính công bằng giữa các nhóm bệnh nhân", bà Joycelyn Bùi Thu Hương nói.
