Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh - Trinh sát Đội Hình sự đặc nhiệm, Phòng PC02, Công an TPHCM:
Cùng với các loại tội phạm truyền thống, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong môi trường số đang gia tăng nhanh chóng với nhiều hình thức khác nhau.
Một số thủ đoạn phổ biến hiện nay có thể kể đến như lừa đảo bán các gói du lịch giá rẻ nhằm thu hút người mua, lừa đảo thông qua các cuộc gọi video sử dụng công nghệ Deepfake để giả mạo người quen hoặc người có uy tín, lừa đảo thông báo khóa SIM do chưa chuẩn hóa thông tin thuê bao, hay dụ dỗ người dùng cài đặt các ứng dụng và đường link có nội dung quảng cáo cờ bạc, cá độ hoặc tín dụng đen. Ngoài ra còn có tình trạng phát tán tin nhắn giả mạo thương hiệu nhằm đánh lừa người dùng cung cấp thông tin cá nhân hoặc thực hiện giao dịch tài chính.
Các đối tượng lừa đảo cũng thường lợi dụng tâm lý mong muốn kiếm tiền nhanh của nhiều người để thực hiện các chiêu trò lừa đảo đầu tư tài chính hoặc tuyển cộng tác viên làm việc trực tuyến với mức thu nhập hấp dẫn. Một số đối tượng giả danh cơ quan công an, viện kiểm sát hoặc tòa án để gọi điện đe dọa nạn nhân liên quan đến các vụ án, từ đó yêu cầu chuyển tiền để “phục vụ điều tra”.
Bên cạnh đó, xuất hiện nhiều hình thức lừa đảo khác như bán hàng kém chất lượng trên các sàn thương mại điện tử, đánh cắp thông tin căn cước công dân để vay tín dụng, giả vờ chuyển nhầm tiền vào tài khoản ngân hàng rồi yêu cầu hoàn trả, cung cấp dịch vụ lấy lại tài khoản mạng xã hội hoặc lợi dụng mối quan hệ tình cảm để dụ dỗ nạn nhân chuyển tiền hoặc đầu tư. Thậm chí đã xuất hiện hình thức “bắt cóc online” nhằm gây hoang mang và buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền chuộc.
Trước thực trạng trên, mỗi cá nhân cần chủ động nâng cao ý thức cảnh giác khi tham gia các hoạt động trên môi trường mạng cũng như trong đời sống hàng ngày. Người dân không nên cung cấp thông tin cá nhân, số căn cước công dân hoặc tài khoản ngân hàng cho những người không quen biết. Đồng thời cần thận trọng khi nhận được các cuộc gọi hoặc tin nhắn yêu cầu chuyển tiền, đặc biệt là những trường hợp tự xưng là cơ quan chức năng. Khi gặp các tình huống nghi vấn, người dân cần xác minh thông tin qua các kênh chính thức hoặc liên hệ với cơ quan công an để được hướng dẫn xử lý.
Việc nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa tội phạm là yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ tài sản và an toàn cho mỗi cá nhân cũng như cộng đồng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa người dân và lực lượng chức năng sẽ góp phần hạn chế các loại tội phạm cướp tài sản, trộm cắp tài sản và lừa đảo chiếm đoạt tài sản, từ đó giữ vững an ninh trật tự và xây dựng môi trường xã hội an toàn, lành mạnh.
Đại úy Huỳnh Đỗ Tấn Thịnh - Trinh sát Đội Hình sự đặc nhiệm, Phòng PC02, Công an TPHCM:
Trong thời gian gần đây, tình hình tội phạm cướp tài sản, trộm cắp tài sản và lừa đảo chiếm đoạt tài sản có nhiều diễn biến phức tạp. Đặc biệt, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và mạng xã hội, nhiều đối tượng đã lợi dụng môi trường mạng để thực hiện các hành vi phạm tội với phương thức ngày càng tinh vi, gây thiệt hại lớn về tài sản và ảnh hưởng đến an ninh trật tự xã hội. Việc nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa cho người dân, đặc biệt là sinh viên và thanh niên, trở thành yêu cầu cần thiết nhằm hạn chế các nguy cơ phát sinh tội phạm trong bối cảnh hiện nay.
Một vụ việc điển hình được đề cập trong chuyên đề là vụ cướp xảy ra tại Ngân hàng Sacombank - Chi nhánh Nhị Xuân, huyện Hóc Môn cũ, sáng ngày 24/10/2023. Ba đối tượng thực hiện hành vi phạm tội gồm Nguyễn Ngọc Mỹ, 31 tuổi, ngụ tại Bình Dương; Nguyễn Thị Bích Tuyền, 23 tuổi, ngụ tại Bến Tre; và Lâm Phúc Lợi, 24 tuổi, ngụ tại Vĩnh Long. Các đối tượng đã sử dụng súng để thực hiện hành vi cướp ngân hàng, gây thiệt hại khoảng 3,8 tỷ đồng. Nguyên nhân dẫn đến hành vi phạm tội được xác định là do các đối tượng rơi vào tình trạng nợ nần, từ đó nảy sinh ý định thực hiện hành vi phạm pháp để có tiền giải quyết khó khăn tài chính.
Quá trình điều tra cho thấy các đối tượng quen biết nhau thông qua mạng xã hội Facebook, cụ thể là trong những hội nhóm liên quan đến những người gặp khó khăn tài chính. Ban đầu các đối tượng sử dụng tài khoản ảo để trao đổi thông tin, sau đó hẹn gặp trực tiếp bên ngoài nhằm bàn bạc và tìm giải pháp giải quyết vấn đề tiền bạc. Trong quá trình trao đổi, các đối tượng đã cân nhắc nhiều phương án phạm tội như trộm cắp hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tuy nhiên cuối cùng thống nhất lựa chọn phương án cướp ngân hàng. Sau khi đi đến quyết định, các đối tượng tiến hành bàn bạc kế hoạch cụ thể, phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng người và trực tiếp khảo sát nhiều địa điểm ngân hàng nhằm lựa chọn mục tiêu phù hợp để thực hiện hành vi phạm tội.
PGS, TS. Nguyễn Thị Thu Trang - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Hiến, TPHCM:
Song song với hoạt động hiến máu tại chương trình Chủ Nhật Đỏ, Báo Tiền Phong phối hợp với Trường Đại học Văn Hiến tổ chức tọa đàm khoa học về giao dịch ngân hàng an toàn trên không gian mạng nhằm trao đổi, thảo luận về một vấn đề đang được xã hội và cộng đồng đặc biệt quan tâm. Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, các hoạt động tài chính, giao dịch tiền tệ ngày càng được thực hiện trên nền tảng công nghệ. Điều này mang lại nhiều tiện ích nhưng cũng kéo theo không ít rủi ro như đánh cắp dữ liệu, lừa đảo trực tuyến hay các hình thức tấn công công nghệ cao.
Hiện nay, chỉ một thao tác bất cẩn trên không gian mạng cũng có thể khiến người dùng mất đi tài sản, thậm chí là thành quả tích lũy trong nhiều năm. Vì vậy, đảm bảo an toàn tài chính cá nhân không chỉ là vấn đề của mỗi người mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của xã hội.
Trước những thách thức đó, nhà trường xác định sứ mệnh của giáo dục đại học không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức chuyên môn mà còn phải trang bị cho người học năng lực số, kỹ năng quản lý tài chính và khả năng nhận diện, phòng tránh các rủi ro trên môi trường trực tuyến. Việc nâng cao “sức đề kháng” cho sinh viên trước các chiêu thức lừa đảo và bẫy tài chính trên không gian mạng được xem là nhiệm vụ quan trọng.
Hội thảo cũng cho thấy mô hình hợp tác giữa nhà trường - doanh nghiệp - truyền thông ngày càng được phát huy hiệu quả. Trong đó, nhà trường cung cấp nền tảng tri thức và các kết quả nghiên cứu; doanh nghiệp mang đến những giải pháp công nghệ và kinh nghiệm thực tiễn; còn các cơ quan truyền thông đóng vai trò lan tỏa thông tin, giúp kiến thức và kinh nghiệm nhanh chóng tiếp cận cộng đồng.
Với gần 30 năm hình thành và phát triển, Trường Đại học Văn Hiến kiên định theo đuổi triết lý giáo dục “thành nhân trước thành danh”, hướng đến các giá trị cốt lõi như phát triển bền vững, phục vụ chuyên nghiệp, trách nhiệm với cộng đồng và không ngừng nỗ lực vươn lên trong quá trình hội nhập quốc tế. Nhà trường kỳ vọng những hoạt động học thuật gắn với thực tiễn như hội thảo lần này sẽ góp phần nâng cao nhận thức, giúp sinh viên và người dân chủ động bảo vệ mình trước các rủi ro tài chính trong thời đại số.
Tổng Biên tập báo Tiền Phong Phùng Công Sưởng:
Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà “số hóa” không còn là lựa chọn, nó là hơi thở của nền kinh tế. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của chuyển đổi số, thanh toán không tiền mặt, ngân hàng số và thương mại điện tử, đời sống tài chính của chúng ta đã thay đổi nhanh chóng. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chúng ta có thể chuyển tiền, đầu tư, vay vốn, mua sắm và quản lý tài sản mọi lúc, mọi nơi. Đây là những bước tiến lớn, góp phần thúc đẩy nền kinh tế số của Việt Nam phát triển mạnh mẽ.
Tuy nhiên, song hành với cơ hội luôn là những thách thức. Các hình thức lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, dữ liệu cá nhân có thể bị đánh cắp, tài khoản ngân hàng có nguy cơ bị xâm nhập và không ít người dân đã trở thành nạn nhân của những rủi ro tài chính trong môi trường số. Từ những vụ lừa đảo qua tin nhắn, giả mạo danh tính, đến các cuộc tấn công mã độc nhằm chiếm quyền kiểm soát tài khoản ngân hàng... ranh giới giữa sự an toàn và mất mát tài chính chưa bao giờ mong manh đến thế. Các hình thức lừa đảo trực tuyến đang diễn ra với tốc độ nhanh và mức độ phức tạp cao. Không ít người dân đã trở thành nạn nhân, chịu thiệt hại cả về tài sản lẫn niềm tin. Thực tế đó đặt ra một yêu cầu cấp thiết, mỗi cá nhân không chỉ cần tiếp cận công nghệ, mà còn phải được trang bị kiến thức, kỹ năng và công cụ để tự bảo vệ mình.
Là một cơ quan báo chí, Báo Tiền Phong luôn xác định vai trò không chỉ là kênh thông tin, mà còn là cầu nối giữa cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, chuyên gia công nghệ và cộng đồng người sử dụng. Chúng tôi tin rằng báo chí không chỉ phản ánh vấn đề mà còn phải góp phần kiến tạo giải pháp.
Hội thảo hôm nay được tổ chức với 4 mục tiêu trọng tâm:
Thứ nhất, nhận diện rủi ro: Cập nhật những xu hướng tội phạm tài chính số mới nhất, phân tích các lỗ hổng phổ biến mà người dùng thường gặp phải.
Thứ hai, chia sẻ giải pháp: Từ góc độ chính sách, công nghệ đến kỹ năng cá nhân, làm rõ những công cụ và mô hình bảo vệ tài chính hiệu quả, bền vững.
Thứ ba, thúc đẩy hợp tác: Tạo không gian đối thoại cởi mở giữa cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và người dân, hướng tới xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn và minh bạch.
Thứ tư, thảo luận các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao nhận thức và năng lực tự bảo vệ tài chính cá nhân: Góp phần xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn, minh bạch và bền vững
Chúng tôi tin rằng, với sự tham gia của các chuyên gia đầu ngành, các nhà quản lý, đại diện doanh nghiệp và đông đảo khách mời, hội thảo sẽ không chỉ dừng lại ở việc nhận diện vấn đề, mà còn đưa ra những kiến nghị và giải pháp cụ thể, khả thi, có thể áp dụng ngay trong thực tiễn.
Bảo vệ tài chính cá nhân trong môi trường số không chỉ là trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ, của cơ quan quản lý Nhà nước mà còn là trách nhiệm của mỗi người dùng. Khi mỗi cá nhân nâng cao nhận thức và hành động đúng, chúng ta sẽ cùng nhau tạo nên một cộng đồng số an toàn hơn, văn minh hơn.
Thay mặt ban tổ chức, tôi xin trân trọng cảm ơn sự hiện diện của quý vị đại biểu, các chuyên gia và toàn thể khách mời. Kính chúc hội thảo của chúng ta thành công tốt đẹp, chúc quý vị sức khỏe, hạnh phúc và nhiều giá trị hữu ích thu nhận được từ chương trình hôm nay.
Từ 10h sáng nay (8/3), tại TPHCM, Báo Tiền Phong phối hợp cùng Trường Đại học Văn Hiến, với sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) tổ chức Hội thảo “Giao dịch ngân hàng an toàn trên không gian mạng”. Tham gia hội thảo có các chuyên gia đầu ngành, các nhà quản lý, đại diện doanh nghiệp và đông đảo các bạn sinh viên. Hội thảo không chỉ dừng lại ở việc nhận diện vấn đề, mà còn đưa ra những kiến nghị và giải pháp cụ thể, khả thi, có thể áp dụng ngay trong thực tiễn.