Vĩnh biệt Phó Đức Phương - nhạc sĩ của những sứ mệnh

TPO - Nhạc sĩ Phó Đức Phương vừa qua đời hồi 12h18 trưa ngày 19/9 tại bệnh viện. Ông để lại một gia sản ca khúc đồ sộ không phải về số lượng mà về sự độc đáo với màu sắc dân gian đậm đà riêng có. Ông cũng đi vào lịch sử nhạc Việt như người đặt nền móng cho việc thực thi bản quyền tác giả.
Vĩnh biệt Phó Đức Phương - nhạc sĩ của những sứ mệnh ảnh 1 Nhạc sĩ Phó Đức Phương thời kỳ còn làm giám đốc VCPMC- Ảnh: N.M.Hà

Kể từ sáng tác đầu tay Những cô gái quan họ viết năm 21 tuổi, Phó Đức Phương đã ghi tên mình trong số những nhạc sĩ nối dài truyền thống âm nhạc dân tộc. Những sáng tác của ông như Trên đỉnh phù vân, Chảy đi sông ơi, Hồ trên núi, Không thể và có thể, Một thoáng Tây hồ, Huyền thoại hồ núi Cốc, Về quê, Vũ khúc con cò, Lội dòng sông quê... sử dụng chất liệu dân gian nhuần nhuyễn, tinh tế luôn dễ dàng lay động những tâm hồn Việt Nam và vẫn vang lên trên những sân khấu lớn, dù trong nước hay hải ngoại.

Vĩnh biệt Phó Đức Phương - nhạc sĩ của những sứ mệnh ảnh 2 Vũ khúc con cò do Lan Hương thể hiện tại liveshow cuối cùng của nhạc sĩ Phó Đức Phương- Ảnh: N.M.Hà

Phó Đức Phương viết những giai điệu đầu tiên khi đang học lớp 7 ở trường Nguyễn Trãi, Hà Nội. Mặc dù sau này học khoa Toán ĐH Sư phạm, nhưng vẫn nung nấu ý định “chết trên phím đàn”, nên đã thôi học năm cuối để tìm cách thi vào Nhạc viện. Do việc chuyển trường thời ấy không dễ dàng nên ông phải đi đường vòng bằng cách lấy lý do gia đình khó khăn, xin tạm nghỉ học để đi làm nông trường viên ở Hòa Bình năm 1965. Say mê âm nhạc dân gian, nên ngay từ khi chưa thi vào Nhạc viện, ông đã từ tìm tòi học hỏi các nghệ nhân chèo, tuồng, ca trù, quan họ, bài chòi…

Phó Đức Phương là một trong những nhạc sĩ làm nhạc nhiều nhất cho sân khấu và điện ảnh. Có thể kể ra hàng chục bộ phim được ông làm nhạc như Những đứa con, Trăng rằm, Lưu lạc, Giông tố, Vũ khúc con cò... hay nhiều vở kịch như Hồn Trương Ba da hàng thịt, Nguồn sáng trong đời. Tôi và chúng ta, Nghêu sò ốc hến, Thầy khoá làng tôi, Rừng trúc... Ông cũng tự hào là người chuyên viết sáng tác theo đặt hàng mà sản phẩm đầu ra vẫn là các ca khúc giàu cá tính và được đông đảo công chúng yêu mến. Năm 2001, ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật.

Cá tính và tinh thần vì sự nghiệp chung của Phó Đức Phương còn thể hiện qua việc sẵn sàng bỏ ra 18 năm đời mình để khai phá công tác bản quyền âm nhạc. Khi đang mang trong mình trọng bệnh, ông vẫn không tiếc nuối thời gian đã hy sinh cho bản quyền. Ông tâm sự: “Công việc bản quyền mặc dù có lãng phí thời gian dành cho âm nhạc đối với riêng mình nhưng thực ra nó là cái giá xứng đáng phải trả. Bởi nếu không có một người rất hiểu biết và sẵn sàng hy sinh vì nó thì bản quyền âm nhạc không được như bây giờ. Không còn cách nào khác, mình phải hy sinh. Và không riêng gì mình mà công chúng và nói mạnh một chút nữa là nền âm nhạc Việt Nam phải chịu sự hy sinh đấy. Bởi tác phẩm của tớ đồng thời là của công chúng và của đất nước. Khi bỏ ra 18 năm làm quyền tác giả bao nhiêu bài đã bị mất đi. Nhưng cái đấy đất nước và công chúng yêu nhạc phải chấp nhận để tớ làm cái việc có mục đích và ý nghĩa xa hơn. Tức là đem lại lợi ích cho tất cả các nhạc sĩ. Để rồi sau đó mới có nhiều tác phẩm âm nhạc hay hơn”.

Vĩnh biệt Phó Đức Phương - nhạc sĩ của những sứ mệnh ảnh 3 Phương Anh trình diễn Hội thề Mê Linh trong liveshow Khúc hát phiêu ly- Ảnh: N.M.Hà

Những năm tháng cuối cùng nhạc sĩ xác định sẽ dành để viết những bản hùng ca ghi lại những trang sử chói lọi của dân tộc. Ông đã kịp hoàn thành Bạch Đằng bản hùng ca sông thiêng, Mãi mãi Việt Nam, Lời thề sông Hóa (về Trần Hưng Đạo) đến Hội thề Mê Linh (về Trưng Vương)… Bài ca thần chim Lạc sáng tác từ khi chưa làm bản quyền được coi là khởi đầu cho mạch ca khúc này. Và ông “sẵn sàng coi đó là một trách nhiệm một sứ mệnh, một món nợ và đồng thời là một vinh dự”. Thậm chí ông tâm niệm mình phải khỏi bệnh để hoàn thành sứ mệnh ấy. “Nên có một nhạc sĩ đứng ra âm nhạc hóa tất cả những trang sử vàng chói lọi của Việt Nam,” đó là tâm sự của Phó Đức Phương trong lần cuối tôi trò chuyện cùng ông sau liveshow Khúc hát phiêu ly.

Theo đại diện gia đình nhạc sĩ: “Ông ra đi mà chưa kịp trăng trối dặn dò với con cái, vì ông không biết mình sẽ ra đi nhanh đến thế. Sự ra đi của ông là sự bàng hoàng nỗi đau vô hạn cho gia đình, vì trước đó ông còn rất phấn khởi và hy vọng sẽ có những tiến triển về sức khỏe”. Vâng, những dự định của ông có thể còn dang dở, nhưng những dấu ấn âm nhạc Phó Đức Phương để lại sẽ không phai mờ trong tâm khảm nhiều thế hệ người yêu nhạc Việt.

Vĩnh biệt Phó Đức Phương - nhạc sĩ của những sứ mệnh ảnh 4 Lễ tang nhạc sĩ Phó Đức Phương cử hành ngày 24/9 tức 8/8 Âm lịch tại Nhà tang lễ số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Phát tang lúc 11h15, lễ viếng 11h30-13h45, truy điệu 13h. An táng tại Công viên Thiên Đức, Phú Thọ.

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Vĩnh biệt cha đẻ Biệt động Sài Gòn

Vĩnh biệt cha đẻ Biệt động Sài Gòn

TP - Nhà văn, nhà biên kịch Lê Phương-cha đẻ kịch bản điện ảnh kinh điển Biệt động Sài Gòn- vừa rời cõi tạm ở tuổi 90. Ông để lại nhiều tác phẩm nổi bật cả về văn chương lẫn điện ảnh, truyền hình.
NSƯT Đỗ Kỷ và NSND Lan Hương (Hương Bông) ở tuổi “nhàn”

NSƯT Đỗ Kỷ: Vẫn đi xe cũ đưa đón 'mẹ chồng ghê gớm'

TP - Chúng tôi hẹn gặp nhau ở một quán cà phê nhỏ gần nhà anh. Đỗ Kỷ cưỡi trên chiếc Dream cũ đến điểm hẹn, trong trang phục giản dị không ngờ. Anh còn “khai”: Cũng trên “con ngựa” sắt lỗi thời này, anh đã đưa đón “mẹ chồng ghê gớm nhất màn ảnh”, NSND Lan Hương (Hương Bông), trong bao nhiêu sự kiện. Nghệ sỹ sinh ra và lớn lên ở Hà Nội cũng chẳng ngại ăn uống ngay vỉa hè: “Người ta ngồi được, tôi ngồi được. Sao cứ phải tạo áp lực cho chính mình?”.
Nghệ sỹ Áo hát nhạc cổ điển bằng tiếng Việt

Nghệ sỹ Áo hát nhạc cổ điển bằng tiếng Việt

TP - Hôm nay, Chủ nhật, ngày 15/5/2022 (giờ Áo), công chiếu thế giới của buổi hòa nhạc "Hành trình Mùa đông" của đoàn Oper in der Krypta diễn ra trong một nhà hát opera tầm cỡ tại thành phố Viên, thủ đô nước Áo. Điều đặc biệt là “Hành trình mùa đông” đã được hát lên bằng tiếng Việt do nghệ sỹ Áo thể hiện. Dịch giả Chu Thu Phương - một nhà ngoại giao phụ trách văn hóa đã kể lại hành trình một tập ca khúc nổi tiếng, di sản tinh thần nước Áo đã được “Việt hoá” thế nào.
Hàng hóa nghệ thuật

Hàng hóa nghệ thuật

TP - Nếu cứ theo như định nghĩa của mọi loại từ điển trên đời thì hàng hóa là những sản vật dùng để bán nói chung. Và sản vật của mĩ thuật như tranh, tượng… cũng không nằm ngoài định nghĩa này. Thế nhưng câu chuyện sẽ khác đi khi ta có những cách nhìn khác nhau. Nó không chỉ là mối quan tâm của khán giả mĩ thuật mà còn là băn khoăn toan tính của cả người làm nghệ thuật tạo hình.
Nhà phê bình Mai Anh Tuấn và nhà văn Hiền Trang trong buổi tọa đàm

Chuyện nhà văn... ma

TP - Những người viết... ma – ghép của hai từ tiếng Anh “ghost” và “writer” dùng để chỉ những người viết thuê, sáng tạo tác phẩm nhưng hô biến dấu ấn của mình, “bán” tên cho người khác, chỉ lấy nhuận bút. Công việc này đang dần phổ biến ở Việt Nam và được dự đoán sẽ nở rộ trong thời gian tới.
Trang trọng đại lễ Phật đản tại chùa Quán Sứ

Trang trọng đại lễ Phật đản tại chùa Quán Sứ

TPO - Sáng 15/5 tại Hà Nội, Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam long trọng tổ chức Đại lễ Phật đản Phật lịch 2566 - dương lịch 2022 tại chùa Quán Sứ-trụ sở VP1 Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc gửi lẵng hoa chúc mừng.
Công trình để đời và 'tình yêu ban chiều' của NSND Trần Hiếu

Công trình để đời và 'tình yêu ban chiều' của NSND Trần Hiếu

TP - NSND Trần Hiếu vừa ra mắt cuốn Sức mạnh của ngôn ngữ trong tiếng hát Việt Nam chia sẻ những kinh nghiệm của ông trong việc ứng dụng kỹ thuật thanh nhạc phương Tây vào phát âm tiếng Việt. Công trình tâm huyết được ông thực hiện suốt nửa thế kỷ được xuất bản với sự trợ giúp của người vợ thứ ba cùng các học trò thân thiết.