Những nhạc phẩm trữ tình bất hủ về non nước Việt của Phó Đức Phương

Những nhạc phẩm trữ tình bất hủ về non nước Việt của Phó Đức Phương
"Trên đỉnh Phù Vân", "Hồ trên núi", "Huyền thoại hồ Núi Cốc"... là những nhạc phẩm ca ngợi non nước Việt của nhạc sĩ Phó Đức Phương.

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời trưa 19/9, sau thời gian chống chọi bệnh ung thư tụy. Ông sinh năm 1944 ở Hưng Yên, nổi tiếng với dòng nhạc trữ tình Việt Nam. Nhiều ca khúc nổi tiếng của ông chung âm hưởng ca ngợi non nước Việt, như: Hồ trên núi, Trên đỉnh Phù Vân, Một thoáng Tây Hồ, Huyền thoại hồ núi Cốc, Khúc hát phiêu ly...

Trên đỉnh Phù Vân

Trên đỉnh Phù Vân được sáng tác theo đơn đặt hàng của đạo diễn Lê Hùng và tác giả Nguyễn Khắc Phục cho vở kịch Yêu trên đỉnh Phù Vân của Đoàn kịch Hải Phòng khoảng năm 1995. Ca khúc gửi gắm thông điệp về khát vọng tình yêu, mang âm hưởng dân gian đương đại với tiết tấu nhanh, chậm đan xen. Nhạc sĩ sử dụng ca từ đậm chất ma mị như: "Mênh mang mênh mang Phù Vân Yên Tử/ Vi vu vi vu Trúc Lâm thiền tự/ Thổn thức nỗi lòng ai kẻ tình si/ Nước mắt tràn mi tìm người trong mộng".

Ca khúc gắn liền sự nghiệp âm nhạc của Mỹ Linh. Ca sĩ lần đầu hát năm 1996 và nhanh chóng nhận được sự yêu mến của khán giả. Theo Phó Đức Phương, cô là người thể hiện đúng và hay nhất tinh thần bài hát. Tùng Dương cũng là một trong những ca sĩ thể hiện thành công ca khúc.

Chảy đi sông ơi

Năm 1997, đạo diễn Trọng Khôi mời Phó Đức Phương viết nhạc cho vở kịch Thuyền lá (kịch bản Chu Thơm) của Nhà hát Kịch Việt Nam. Ông sáng tác Chảy đi sông ơi, kể lại mối tình đẹp, cháy bỏng nhưng cuối cùng phải chia xa. Người thất tình đau khổ đến mức ra sông tự tử. Tuy nhiên, đứng trước dòng sông mênh mông, hiền hòa, lòng họ như được cảm hóa. Tác giả sử dụng ca từ giàu hình tượng văn học, lấy hình ảnh con sông "trẻ mãi không già", "không hề tiếc vơi đầy"... để gửi gắm tâm sự tình buồn.

Nhạc sĩ kết hợp âm nhạc dân gian và tiết tấu hiện đại tạo cảm giác gần gũi với công chúng. Ca khúc được Việt Hoàn, Ngọc Tân, Quang Lý và nhiều ca sĩ thể hiện.

Hồ trên núi

Bài hát được nhạc sĩ sáng tác năm 1971 cho bộ phim tài liệu nghệ thuật Sông nước quê hương của đạo diễn Khánh Dư. Ông cùng đoàn phim lên Lục Ngạn (Bắc Giang) thăm một số công trình thủy lợi, trong đó có hồ Cấm Sơn. Khi đang ngồi trên thuyền, nhạc sĩ bỗng viết ra ca từ: "Núi (ư) núi, thuyền (ư) thuyền, mây (ư) mây, nước (ư) nước.../ Thuyền ta ngược, thuyền ta xuôi, giữa dòng nước bạc nhịp chèo ta bơi...".

Phó Đức Phương sử dụng lối điệp từ kết hợp âm hưởng dân ca quan họ khiến bài hát như một bức tranh thiên nhiên yên bình. Ca khúc lần đầu được biết tới qua giọng hát của ca sĩ Quang Phác, phát trên Đài tiếng nói Việt Nam.

Huyền thoại hồ Núi Cốc

Nhạc phẩm ra đời năm 1982 xoay quanh đập Núi Cốc ở tỉnh Thái Nguyên. Ông sử dụng tích truyện dân gian về đôi trai gái yêu nhau nhưng không thể thành vợ chồng. Họ hóa thành núi và sông nơi đây để bên nhau mãi mãi. Ca từ lột tả câu chuyện như: "Một người đau nước mắt thành sông. Một người chờ, chờ hóa núi. Ơi chàng trai ơi ngọn núi biếc. Ơi cô gái ơi dòng sông sâu".

Lời hát giàu hình tượng, kết hợp dân ca quan họ Bắc Ninh tạo cảm giác người nghe như đang ngồi trên thuyền, xuôi theo nhịp chèo trên mặt hồ lộng gió.

Về quê

Về quê được nhạc sĩ sáng tác năm 1998, theo đơn đặt hàng cho đoàn quan họ Bắc Ninh để đi hội diễn theo lịch của Bộ Văn hóa. Trong quá trình viết lời, ông nhiều lần phải buông bút, lau nước mắt vì xúc động. Phó Đức Phương từng nói khi nhận lời viết về nỗi lòng người xa quê, bản thân ông coi đó là mệnh lệnh của trái tim. Nhạc sĩ sử dụng âm nhạc đậm chất dân gian đồng bằng Bắc bộ, ca từ mang tính hình tượng gợi nhớ hình ảnh làng quê êm đềm.

Những cô gái quan họ

Những cô gái quan họ là sáng tác đầu tay của Phó Đức Phương, khi ấy ông 22 tuổi. Nhạc sĩ sáng tác ca khúc khi chờ đến giờ học tại trường Âm nhạc Việt Nam tại Xuân Phúc, Yên Dũng, Hà Bắc (tỉnh cũ). Ngắm nhìn khung cảnh làng quê quan họ, ông viết: "Trên quê hương quan họ. Một làn nắng cũng mang điệu dân ca. Giữa mùa lúa thơm cánh cò bay đẹp như trong mộng".

Nhạc sĩ Trương Quang Lục nhận định: "Nét độc đáo của bài hát là trong giai điệu hoàn toàn không có dấu vết của một làn điệu dân ca quan họ cụ thể nào, nhưng người nghe lại cảm thấy nét duyên dáng của các cô gái trên quê hương quan họ và cái hồn dân gian của nông thôn miền Bắc bàng bạc trong từng câu hát".

Khúc hát phiêu ly

Khúc hát phiêu ly ra đời khoảng năm 1996, là số ít tác phẩm sáng tác không theo đơn đặt hàng của Phó Đức Phương. Trong buổi chiều về Bắc Ninh, nhạc sĩ hoài niệm về dòng sông Tương và tiếng sáo của Trương Chi - chàng ngư dân trong truyện cổ tích Việt Nam. Mượn câu chuyện tình giữa Trương Chi và Mỵ Nương, ông viết nên khúc hát tình duyên tan vỡ với giai điệu mạnh, tiết tấu nhanh chậm thất thường: "Là Trương Chi ta hát khúc Trương Chi ứ hừ ư hừ. Là Trương Chi ta hát khúc phiêu ly. Dân nghèo cái tình chi chiều lạnh ra đi về bến sông đời chua cái khổ đau tiếc gì".

Nhạc phẩm được biết đến qua giọng hát của Thanh Lam, Tùng Dương... nhưng Minh Thu là người khiến Phó Đức Phương ưng ý nhất. Ông nói trong sự kiện năm 2006: "Tôi hài lòng ở mức tuyệt vời". Minh Thu hát với tâm hồn và sự trải nghiệm của người đàn bà nỗi niềm.

Dòng sông ký ức

Phó Đức Phương từng kể tuổi thơ của ông gắn liền với dòng sông ở Tân Tiến (Hưng Yên). Khi ra Hà Nội, ông luôn nhớ nhung, tiếc nuối thời ấu thơ ngụp lặn trên dòng sông. Khi nỗi nhớ dâng trào, ông viết Dòng sông ký ức với ca từ "Chảy mãi, chảy mãi trong lòng tôi. Con sông xưa ngọt ngào đến thế. Chảy mãi, chảy mãi trong lòng tôi. Ơi con sông thương nhớ đầy vơi". Nhạc phẩm mang âm hưởng dân gian và được yêu mến qua giọng hát của Minh Thu.

Một thoáng Tây Hồ

Một thoáng Tây Hồ sáng tác năm 1984, ca ngợi vẻ đẹp của thắng cảnh nổi tiếng thủ đô. Nhạc sĩ sử dụng ngôn từ giàu tính hình tượng - đặc trưng trong âm nhạc của ông - miêu tả cảnh hồ: "Mênh mông hồ sương thu tan trong gió. Bát ngát trăng ngân (ư) một khoảng trời. Một khoảng trời, khoảng tình lắng sâu bao trong đục vơi đầy". Ông kết hợp âm hưởng ca trù tạo giai điệu ma mị, huyền bí.

Theo Theo Vnexpress
MỚI - NÓNG
Bản tin Hình sự: Xuất hiện 'người bún' có thể chui qua khe cổng cực hẹp để trộm tài sản
Bản tin Hình sự: Xuất hiện 'người bún' có thể chui qua khe cổng cực hẹp để trộm tài sản
TPO - TIN NÓNG ngày 16/5: Bắt đối tượng cho dân nghèo vay tiền với lãi suất 'cắt cổ' 365%/năm; Điều tra vụ bảo mẫu dùng túi nilon bịt đầu bé trai 27 tháng tuổi rồi đánh; Lời khai của nghi phạm giết chồng, giấu xác dưới ao hơn 4 tháng ở Cà Mau; Xuất hiện 'người bún' có thể chui qua khe cổng cực hẹp để trộm tài sản...

Có thể bạn quan tâm

NSƯT Đỗ Kỷ và NSND Lan Hương (Hương Bông) ở tuổi “nhàn”

NSƯT Đỗ Kỷ: Vẫn đi xe cũ đưa đón 'mẹ chồng ghê gớm'

TP - Chúng tôi hẹn gặp nhau ở một quán cà phê nhỏ gần nhà anh. Đỗ Kỷ cưỡi trên chiếc Dream cũ đến điểm hẹn, trong trang phục giản dị không ngờ. Anh còn “khai”: Cũng trên “con ngựa” sắt lỗi thời này, anh đã đưa đón “mẹ chồng ghê gớm nhất màn ảnh”, NSND Lan Hương (Hương Bông), trong bao nhiêu sự kiện. Nghệ sỹ sinh ra và lớn lên ở Hà Nội cũng chẳng ngại ăn uống ngay vỉa hè: “Người ta ngồi được, tôi ngồi được. Sao cứ phải tạo áp lực cho chính mình?”.
Nghệ sỹ Áo hát nhạc cổ điển bằng tiếng Việt

Nghệ sỹ Áo hát nhạc cổ điển bằng tiếng Việt

TP - Hôm nay, Chủ nhật, ngày 15/5/2022 (giờ Áo), công chiếu thế giới của buổi hòa nhạc "Hành trình Mùa đông" của đoàn Oper in der Krypta diễn ra trong một nhà hát opera tầm cỡ tại thành phố Viên, thủ đô nước Áo. Điều đặc biệt là “Hành trình mùa đông” đã được hát lên bằng tiếng Việt do nghệ sỹ Áo thể hiện. Dịch giả Chu Thu Phương - một nhà ngoại giao phụ trách văn hóa đã kể lại hành trình một tập ca khúc nổi tiếng, di sản tinh thần nước Áo đã được “Việt hoá” thế nào.
Hàng hóa nghệ thuật

Hàng hóa nghệ thuật

TP - Nếu cứ theo như định nghĩa của mọi loại từ điển trên đời thì hàng hóa là những sản vật dùng để bán nói chung. Và sản vật của mĩ thuật như tranh, tượng… cũng không nằm ngoài định nghĩa này. Thế nhưng câu chuyện sẽ khác đi khi ta có những cách nhìn khác nhau. Nó không chỉ là mối quan tâm của khán giả mĩ thuật mà còn là băn khoăn toan tính của cả người làm nghệ thuật tạo hình.
Nhà phê bình Mai Anh Tuấn và nhà văn Hiền Trang trong buổi tọa đàm

Chuyện nhà văn... ma

TP - Những người viết... ma – ghép của hai từ tiếng Anh “ghost” và “writer” dùng để chỉ những người viết thuê, sáng tạo tác phẩm nhưng hô biến dấu ấn của mình, “bán” tên cho người khác, chỉ lấy nhuận bút. Công việc này đang dần phổ biến ở Việt Nam và được dự đoán sẽ nở rộ trong thời gian tới.
Công trình để đời và 'tình yêu ban chiều' của NSND Trần Hiếu

Công trình để đời và 'tình yêu ban chiều' của NSND Trần Hiếu

TP - NSND Trần Hiếu vừa ra mắt cuốn Sức mạnh của ngôn ngữ trong tiếng hát Việt Nam chia sẻ những kinh nghiệm của ông trong việc ứng dụng kỹ thuật thanh nhạc phương Tây vào phát âm tiếng Việt. Công trình tâm huyết được ông thực hiện suốt nửa thế kỷ được xuất bản với sự trợ giúp của người vợ thứ ba cùng các học trò thân thiết.
Một cảnh trong phim “Dead Poets Society”

Học Văn để làm gì?

TP - Dù luôn có những đề Văn “phát sốt” trên mạng xã hội nhưng dám cá rằng không ít các cô cậu học trò thường tự hỏi rằng tại sao phải học Ngữ Văn? Tại sao phải ngồi phân tích từng câu chữ và hàm ý của tác giả gửi gắm trong đó?
Đông đảo khán giả tới với các chương trình âm nhạc tại Đà Lạt

Bùng nổ du lịch - âm nhạc ở Đà Lạt: Đặc sản phố núi

TP - Hàng trăm ca sỹ nổi tiếng trong và ngoài nước đến Đà Lạt biểu diễn dịp lễ 30/4, 1/5, kéo theo chàng chục ngàn fan hâm mộ đến đây nghỉ dưỡng, xem và nghe thần tượng của mình. Sau đại dịch COVID-19, một trào lưu mới: Du lịch kết hợp âm nhạc bùng nổ ở thành phố ngàn hoa, hy vọng mở ra hướng phát triển của ngành này.