Công thức vận hành đơn giản của thế hệ cũ
Trước đây, thị trường âm nhạc Việt Nam vận hành theo một công thức khá đơn giản và một chiều: Nhạc sĩ viết bài, ca sĩ mua lại rồi thể hiện. Mối quan hệ này mang đậm tính giao dịch theo kiểu "mua đứt bán đoạn". Khi đó, ca sĩ thường tìm đến nhạc sĩ để “đặt hàng” hoặc chọn những ca khúc đã có sẵn miễn sao hợp giọng, dễ nghe nhất.
Cách làm truyền thống này tuy an toàn nhưng lại vô tình tạo ra một khoảng cách lớn giữa "linh hồn" bài hát và cá tính thực sự của người hát. Sản phẩm được ra mắt có thể rất tròn trịa về mặt kỹ thuật, giọng hát, nhưng lại thiếu đi sự gắn kết sâu sắc về mặt tư tưởng. Âm nhạc lúc đó giống như một chiếc áo may sẵn - ai mặc vừa thì mặc, chứ chưa thể là một bộ trang phục được "đo ni đóng giày" dành riêng cho người nghệ sĩ.
Thế hệ singer-songwriter lên ngôi tại Việt Nam
Đến những năm gần đây, làn sóng mới của V-Pop được đánh dấu bằng sự đổ bộ của các singer-songwriter (ca/nhạc sĩ tự sáng tác) như Vũ Cát Tường, Hoàng Dũng, Phùng Khánh Linh, Grey D... Thay vì thụ động chờ bài hát từ các nhạc sĩ, họ tự đặt bút viết nên câu chuyện và giai điệu từ chính trải nghiệm cá nhân của mình. Đây được xem là hình thái làm nhạc giúp nghệ sĩ bộc lộ triệt để và trọn vẹn nhất toàn bộ cá tính, thế giới quan của chính mình.
Dù vậy, tự sáng tác không có nghĩa là làm việc một mình. Sau khi các ca khúc đã được hoàn thiện một cách cơ bản, các singer-songwriter sẽ mang nó vào một tổ đội chuyên nghiệp để tiếp tục phát triển. Đây là thời điểm sức mạnh tập thể được phát huy tối đa thông qua sự phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên gia: Từ producer xây dựng không gian âm thanh, các kỹ sư mixing và mastering tinh chỉnh từng chi tiết kỹ thuật cho đến những người làm concept, hình ảnh. Nghệ sĩ luôn tham gia sâu sát vào toàn bộ quá trình này để đảm bảo sản phẩm cuối cùng khi ra mắt vẫn phản ánh chính xác nhất cá tính của mình.
Mở rộng định nghĩa của một người nghệ sĩ
Chính tư duy làm nhạc theo tổ đội trên đã mở ra một chương mới cho V-Pop, nơi định nghĩa về nghệ sĩ được mở rộng hơn rất nhiều: Bạn không nhất thiết phải sở hữu giọng hát khủng hay biết viết nhạc thì mới làm được sản phẩm âm nhạc.
Nghe qua thì có vẻ giống mô hình ca sĩ giải trí thế hệ trước, nhưng điểm khác biệt cốt lõi nằm ở chỗ: Họ biết cách làm chủ và biến sản phẩm thành tấm gương phản chiếu đúng cá tính của mình. Đó chính là những nghệ sĩ đóng vai trò Giám đốc sáng tạo cho chính dự án của mình.
Minh chứng rõ nét cho xu hướng này là trường hợp của Quỳnh Anh Shyn với EP Girl Phố. Dù không xuất thân là ca sĩ chuyên nghiệp, cô lại thể hiện tư duy nghệ thuật độc bản khi xác định rõ câu chuyện và thế giới hình ảnh mình muốn xây dựng. Từ đó, Quỳnh Anh Shyn đóng vai trò kết nối các tác giả, nhà sản xuất âm nhạc, đồng nghiệp thân thiết và ê-kíp cộng sự để hiện thực hóa dự án.
Cô đồng hành sát sao, liên tục trao đổi, chắt lọc những yếu tố phù hợp nhất với phong cách cá nhân và trực tiếp nhào nặn chúng cùng ê-kíp. Sự kết nối khăng khít này giúp dự án âm nhạc trở nên chân thực và sắc sảo, bởi từ phần nhìn đến âm thanh đều được thiết kế để phản chiếu chính xác tư duy nghệ thuật của người nghệ sĩ.
Nhìn vào bức tranh tổng thể, âm nhạc Việt Nam không còn là sân chơi của những cá nhân đơn độc, mà đã trở thành một hệ sinh thái sáng tạo đa chiều và bài bản. Dù xuất phát điểm là một singer-songwriter tự thân viết nhạc hay một giám đốc sáng tạo biết cách dẫn dắt tổ đội, đích đến cuối cùng của người nghệ sĩ hiện đại vẫn là sự chủ động làm chủ cái "tôi" nghệ thuật của chính mình.
