Sáng 4/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).
Pháp luật phải đi trước để kiến tạo
Phát biểu tại phiên thảo luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, việc bổ sung, sửa đổi là cần thiết, vì “chúng ta đang đứng trước ba yêu cầu gần như phải rà soát lại toàn bộ hệ thống thể chế pháp luật”.
Vấn đề đầu tiên, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, là yêu cầu phát triển của đất nước là tốc độ rất cao, rất nhanh. Thế giới phát triển rất nhanh, chúng ta không nhanh sẽ mất thời cơ, sẽ tụt hậu. 20 năm qua, thế giới phát triển bằng với tốc độ 200 năm trước, đồng thời, hiện nay cũng nảy sinh nhiều vấn đề, chỉ qua một đêm thôi tình hình có thể khác nếu không nhanh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, một số quy định, cách làm của chúng ta trước đây chưa đáp ứng được với yêu cầu nhanh hiện nay, vì thế, phải sửa để phục vụ tốc độ phát triển trong giai đoạn hiện nay. “Những luật thảo luận hôm nay cũng phục vụ cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Đã đúng rồi, làm hay rồi, nhưng mà chậm thì cũng phải sửa để làm cho nhanh, cho kịp thời”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.
Thứ hai, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, luật phải càng ngày càng gần gũi với thực tiễn. Cuộc sống luôn phát sinh các vấn đề mới, những quy định của pháp luật phải làm sao đi trước để kiến tạo, chứ không phải chờ xảy ra chuyện rồi mới bắt đầu quy định để bịt lại.
“Cuộc sống muôn màu, muôn vẻ, diễn biến liên tục. Nếu chúng ta quy định cứng nhắc thì không phù hợp với thực tiễn. Yêu cầu làm sao phải phù hợp, và thậm chí cao hơn là phải đi trước thực tiễn, phải dự báo được tình hình để không chỉ quy định những cái được làm, không được làm mà còn phải phục vụ yêu cầu kiến tạo cho những mục tiêu đó. Chúng ta phải có thay đổi, phải có cách suy nghĩ khác”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Thứ ba, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đến việc pháp luật phải đáp ứng được những yêu cầu thay đổi đất nước. Ví dụ, 9 nhóm luật về quân sự, quốc phòng trước đây xây dựng theo chính quyền 4 cấp, chính quyền địa phương 3 cấp. Hiện nay, chính quyền địa phương còn 2 cấp, thì phải sửa đổi, nếu không áp dụng vào thực tiễn không biết ai làm việc gì, xã làm những gì, tỉnh làm những gì…
Làm sao để không còn giả, không còn bắt nạt trong xã hội
Đi sâu vào dự thảo luật phổ biến, giáo dục pháp luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh quan điểm, pháp luật đi đến đâu thì phải được giới thiệu đến đấy. Có những quy định mới thì phải giáo dục, hướng dẫn cho người dân biết.
“Tôi rất đồng tình ý kiến của đại biểu Bùi Hoài Sơn, rằng pháp luật quy định khái quát lên một số vấn đề đời sống thôi. Cái quan trọng là văn hóa, đạo đức, truyền thống, phong tục tập quán”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói và nhấn mạnh, đó mới là cái gốc.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, vừa qua, Trung ương đã xây dựng nghị quyết về xây dựng một xã hội văn minh, an toàn; làm sao để không còn giả, không còn tặc, không còn vi phạm, không còn bắt nạt trong xã hội, hướng tới một xã hội phát triển văn minh.
Nhấn mạnh việc giáo dục, phổ biến pháp luật rất quan trọng, trong đó, hội đồng phổ biến pháp luật cấp xã là rất cần thiết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, không có nghĩa thành lập hội đồng rồi cử thêm 5 – 10 cán bộ tham gia, mà định hướng chủ tịch xã làm chủ tịch hội đồng, thành viên gồm có cán bộ công an, quân đội, tư pháp, mặt trận… theo chế độ kiêm nhiệm.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trước đây có tình trạng phổ biến là ở trên cấp bộ có chức năng gì thì ở xã phường có cán bộ đó. Nhưng hiện nay, ở cấp xã, phường, một người phải làm rất nhiều việc.
“Có ý kiến bảo có Bộ Tư pháp thì xã cũng phải có cán bộ tư pháp. Tôi hỏi cán bộ tư pháp làm việc gì, thì chỉ có mỗi làm thủ tục khai sinh, khai tử. Tôi bảo thế không được. Cán bộ tư pháp phải giáo dục pháp luật, phải biết hướng dẫn pháp luật. Còn thủ tục hành chính sau này tự động hóa hết, người dân có thể tự làm”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu…
Liên quan đến mô hình tổ chức Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ ủng hộ việc duy trì cơ chế gắn kết chặt chẽ giữa cấp ủy Đảng với lực lượng quân sự. Theo đó, bí thư đảng ủy cấp xã giữ vai trò lãnh đạo chính trị, trong khi Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự là sĩ quan chuyên nghiệp, chịu trách nhiệm về chuyên môn quân sự.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đây là mô hình phù hợp với nguyên tắc Đảng lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối, toàn diện đối với Quân đội, đồng thời tạo điều kiện huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh ở cơ sở.
