Đề xuất thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án
Theo dự thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất bổ sung một số trường hợp Nhà nước được thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong trường hợp thật cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng và kinh tế - xã hội.
Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đồng thời cho phép thu hồi đất trước khi hoàn thành việc bố trí tái định cư đối với một số dự án đặc thù để đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án, sớm đưa đất vào sử dụng.
Cùng với đó, dự thảo cũng sửa đổi quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất theo hướng không quy định cứng là chỉ thực hiện sau khi đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hoàn thành bố trí tái định cư. Đồng thời, trình tự, thủ tục thu hồi đất sẽ không quy định trong Luật Đất đai.
Để khắc phục tình trạng trục lợi chính sách, đầu cơ mua đất "chờ bồi thường", xây dựng trái phép sau khi có thông báo thu hồi đất, dự thảo bổ sung quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người nhận chuyển quyền sử dụng đất trong thời gian thực hiện thông báo thu hồi đất.
Dự thảo cũng bổ sung trường hợp Nhà nước thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất sau khi thu hồi một phần nếu diện tích còn lại không đủ điều kiện để sử dụng và người sử dụng đất có đề nghị thu hồi.
Người dân bị thu hồi đất phải có nơi ở bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ
Một điểm mới khác là dự thảo luật hóa nguyên tắc người có đất bị thu hồi phải có chỗ ở và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.
Dự thảo đưa ra các tiêu chí có thể kiểm chứng, đánh giá như chất lượng chỗ ở, hạ tầng kỹ thuật, sinh kế, việc làm, thu nhập, điều kiện học tập, y tế, giao thông, dịch vụ công và sự hài lòng của người dân.
Bên cạnh đó, giao chính quyền địa phương được ban hành chính sách hỗ trợ đặc biệt khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án quan trọng quốc gia, dự án khẩn cấp có quy mô thu hồi đất lớn, ảnh hướng đến nhiều người sử dụng đất, chủ sở hữu tài sản, đất thu hồi có nguồn gốc phức tạp có thể khác với quy định của Luật Đất đai.
Dự thảo cũng bỏ điều kiện có thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp của cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm bằng tiền không quá 5 lần giá đất trong bảng giá đất; quy định cụ thể cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được hỗ trợ để thuận lợi, thống nhất trong thực hiện.
Ngoài ra, dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung căn cứ thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo kế hoạch sử dụng đất cấp xã, trừ các dự án đã được quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư của Quốc hội, Chính phủ, Bộ, ngành, HĐND cấp tỉnh.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc sửa đổi các quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm tạo động lực cho phát triển hạ tầng, thu hút đầu tư và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước.
Đồng thời, bảo đảm hài hoà lợi ích, giảm khiếu kiện, ổn định đời sống người có đất thu hồi và đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, phòng ngừa trục lợi chính sách, đầu cơ bồi thường, xây dựng trái phép sau khi có thông báo thu hồi đất.
