Đào tạo “tinh hoa” cho Quân đội hiện đại
Tại hội thảo “Đào tạo tài năng - Giải pháp đột phá phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” tổ chức mới đây, Thiếu tướng, GS.TS Trần Xuân Nam - Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự (KTQS), cho biết, trước yêu cầu hiện đại hóa Quân đội và sự phát triển rất nhanh của khoa học công nghệ, việc đào tạo đội ngũ kỹ sư quân sự tài năng, thạc sĩ tài năng, tiến sĩ chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược đã trở thành yêu cầu cấp thiết.
Theo Thiếu tướng Trần Xuân Nam, mục tiêu của chương trình là hình thành đội ngũ cán bộ kỹ thuật có khả năng “làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi” trong nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vũ khí, trang bị kỹ thuật thế hệ mới; đồng thời trở thành lực lượng nòng cốt trong quá trình xây dựng nền công nghiệp quốc phòng tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng.
Một trong những điểm đáng chú ý được Học viện KTQS công bố là định hướng ưu tiên đào tạo các ngành gắn với yêu cầu hiện đại hóa vũ khí, trang bị kỹ thuật và phát triển công nghệ quốc phòng như khoa học máy tính, điện tử viễn thông, ra đa dẫn đường, cơ khí động lực, cơ điện tử, điều khiển và tự động hóa.
Đáng chú ý, Học viện KTQS hiện là một trong 18 cơ sở giáo dục được Chính phủ giao nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp bán dẫn. Nhà trường cũng đang xây dựng lộ trình đào tạo nhân lực chất lượng cao trong các ngành kỹ thuật, công nghệ then chốt phục vụ hiện đại hóa Quân đội.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2026-2030, Học viện dự kiến đào tạo 100-150 kỹ sư quân sự tài năng, 60-75 thạc sĩ tài năng và 30 tiến sĩ chất lượng cao. Giai đoạn 2030-2035, quy mô tiếp tục được mở rộng... Người học cũng được tham gia các nhóm nghiên cứu phát triển sản phẩm, thực tập tại doanh nghiệp công nghệ, nhà máy quốc phòng và các phòng thí nghiệm hiện đại trong, ngoài nước.
“Việc xây dựng và triển khai đào tạo kỹ sư quân sự tài năng trong lĩnh vực kỹ thuật, khoa học, công nghệ chiến lược phục vụ hiện đại hóa Quân đội là yêu cầu cấp thiết và có ý nghĩa chiến lược lâu dài”, Thiếu tướng Trần Xuân Nam nhấn mạnh.
Hiện, Học viện KTQS có gần 2.000 cán bộ, giảng viên; trong đó gần 750 cán bộ trực tiếp tham gia giảng dạy và nghiên cứu khoa học, với 8 giáo sư, 97 phó giáo sư và 545 tiến sĩ. Nhà trường cũng đang vận hành 82 phòng thí nghiệm cùng 27 xưởng, trạm thực hành phục vụ đào tạo và nghiên cứu.
“Khát” nhân lực công nghệ cao cho công nghiệp quốc phòng
Trong khi đó, Thiếu tướng, TS. Dương Văn Yên - Phó Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng (CNQP), cho rằng cùng với sự phát triển của chiến tranh công nghệ cao và các phương thức tác chiến mới, CNQP Việt Nam đang mở rộng nghiên cứu, thiết kế, chế tạo nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại, tích hợp hệ thống.
Theo Thiếu tướng Dương Văn Yên, thời gian tới, ngành CNQP sẽ tập trung nghiên cứu các phiên bản hiện đại của tên lửa phòng không, chống hạm, chống tăng; các loại xe tăng, pháo tự hành, tàu quân sự cùng nhiều phương tiện không người lái trên không, mặt nước, dưới nước và mặt đất...
Thiếu tướng Dương Văn Yên cho biết, đội ngũ cán bộ kỹ thuật hiện nay đã từng bước làm chủ một số công nghệ nền, công nghệ lõi, tham gia nghiên cứu, sản xuất nhiều loại vũ khí, trang bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại. Tuy nhiên, nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn còn thiếu hụt ở nhiều lĩnh vực mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tích hợp hệ thống, vật liệu đặc chủng hay năng lượng cao.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất được lãnh đạo Tổng cục CNQP đề cập, là sự thiếu hụt các chuyên gia đầu ngành và các “tổng công trình sư” có khả năng chủ trì nghiên cứu, thiết kế các tổ hợp vũ khí hiện đại, tích hợp đa lĩnh vực.
“Thiếu các tổng công trình sư, nhà khoa học đầu ngành, chuyên gia giỏi có khả năng chủ trì các chương trình, đề án lớn để thiết kế các tổ hợp, hệ thống vũ khí hiện đại, phức tạp, tích hợp đa ngành”, Thiếu tướng Dương Văn Yên nêu rõ.
Đáng chú ý, giai đoạn 2026-2030, Tổng cục CNQP dự kiến cần khoảng 600-700 cán bộ kỹ thuật ở nhiều lĩnh vực từ cơ khí chính xác, vật liệu, điện tử, điều khiển đến AI, robot và tự động hóa, chip bán dẫn, vi mạch, hệ thống nhúng và hàng không vũ trụ. Trong đó, nhu cầu riêng cho các ngành mới khoảng 100-150 người.
Theo Phó Chủ nhiệm Tổng cục CNQP, việc làm chủ các hệ thống vũ khí hiện đại trong tương lai sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng xây dựng đội ngũ cán bộ kỹ thuật chất lượng cao, làm chủ công nghệ nền và công nghệ lõi.
