SCMP đưa tin những ngày gần đây, nhà của Han Yaping ở một ngôi làng nhỏ thuộc tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) liên tục tiếp đón khách lạ, hầu hết là streamer, ghé thăm.
Cô gái 18 tuổi trở nên nổi tiếng trên mạng xã hội xứ tỉ dân sau khi đứng đầu kỳ thi gaokao (cao khảo) - kỳ thi tuyển sinh đại học toàn quốc của Trung Quốc. Han đạt số điểm 699/750.
Với thành tích ấn tượng này, cô được cả hai trường đại học hàng đầu Trung Quốc là Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh "săn đón".
Để hiểu rõ hơn, gaokao được đánh giá là một trong những kỳ thi tuyển sinh đại học khốc liệt nhất thế giới. Mỗi năm có khoảng 13-14 triệu thí sinh tham dự. Việc đỗ vào các trường hàng đầu như Thanh Hoa hay Bắc Đại đòi hỏi điểm số gần như tuyệt đối, với tỷ lệ trúng tuyển thường chỉ dưới 1% ở nhiều địa phương. Đối với học sinh nghèo, gaokao được xem như cơ hội để thay đổi số phận.
Việc trở thành thủ khoa gaokao chứng tỏ năng lực học tập của Han Yaping thuộc hàng siêu cấp. Người ta càng nể phục cựu học sinh trung học này hơn khi biết cô xuất thân từ gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Theo truyền thông Trung Quốc, mẹ cô mắc bệnh viêm cột sống dính khớp - bệnh lý viêm hệ thống mạn tính gây tổn thương chủ yếu ở các khớp vùng chậu và cột sống - khiến bà không thể lao động. Mọi gánh nặng tài chính đè lên vai cha Han. Ông kiếm sống bằng nghề nông và làm các công việc thời vụ. Han còn có một em gái.
Hoàn cảnh gia đình khó khăn góp phần tạo động lực cho Han nỗ lực hết mình trong học tập. Cô may mắn được nhà trường miễn toàn bộ học phí, bố trí chỗ ở miễn phí và còn có trợ cấp hằng tháng.
Cha Han cho biết gia đình chỉ cho con gái 10-20 nhân dân tệ (khoảng 38.700-77.400 đồng) tiền tiêu vặt mỗi tuần. Thế nhưng, Han ít khi sử dụng đến số tiền này, mỗi lần về nhà lại mang phần còn lại trả cho cha mẹ.
Không có nhiều tiền nên Han không tham gia bất kỳ lớp học thêm nào. Ngoài thời gian lên lớp, cô chủ yếu tự học. Trên tường nhà Han treo kín giấy khen mà cô đạt được trong nhiều năm qua. Bố mẹ cô luôn tự hào về con gái.
Tính đến thời điểm trả lời phỏng vấn, Han chưa quyết định chọn trường và ngành học. Nữ sinh Gen Z cho biết phân vân giữa việc theo học ngành y hay ngành kỹ thuật. Cô thiên về lựa chọn trước hơn vì muốn giúp mẹ cải thiện tình trạng sức khỏe.
Nhiều bác sĩ và chuyên gia y tế đã chủ động liên hệ với Han qua mạng xã hội. Họ chia sẻ kinh nghiệm và thông tin chuyên môn để giúp nữ sinh đưa ra lựa chọn phù hợp.
Danh tiếng "thủ khoa gaokao" của Han thu hút đông đảo streamer đến quay vlog. Một số người còn đề nghị quyên góp tiền giúp Han có thêm tài chính cho việc học đại học sau này.
Han bày tỏ lòng biết ơn nhưng từ chối sự giúp đỡ đó. Cô cho biết sẽ làm thêm trong thời gian học đại học. Ngoài ra, các trường đại học cũng đưa ra những chính sách hỗ trợ tài chính để chiêu mộ nhân tài.
"Tôi tin rằng tri thức có thể thay đổi cuộc đời. Tôi quyết tâm cải thiện hoàn cảnh gia đình và mang đến cho bố mẹ một cuộc sống tốt đẹp hơn thông qua con đường học vấn", Han chia sẻ.
Việc bất ngờ nổi tiếng gây ra cho Han những rắc rối không đáng có. Trước kỳ thi đại học, Han tiết lộ không dùng điện thoại di động. Cô khuyên những học sinh khác nên chăm chỉ học tập để tương lai thuận lợi hơn, đồng thời cho rằng nhiều người trẻ sao nhãng việc học vì nghiện điện thoại.
Phát ngôn này nhanh chóng làm dấy lên cuộc tranh luận sôi nổi. Một số người chỉ trích cô là "thiển cận" và lập luận rằng điện thoại thông minh chỉ đơn thuần là công cụ, sử dụng như thế nào là tùy từng người. Có người phản bác rằng không hiếm người học hành chăm chỉ vẫn gặp khó khăn trong tương lai.
Bên cạnh đó, nhiều người bày tỏ sự đồng cảm với Han. Theo họ, với một học sinh không nhận được sự hỗ trợ về tài chính hay giáo dục từ gia đình, việc cố gắng hết sức để nắm lấy cơ hội thay đổi cuộc đời là điều đáng trân trọng.
