Lối sống analog
Theo India Today, màn hình đang chi phối cuộc sống của chúng ta. Từ lúc thức dậy, con người phải đối mặt với hàng loạt thông báo. Một ngày trôi qua trong vòng xoáy liên tục - email, mạng xã hội, tin tức - rồi kết thúc bằng việc xem thêm một video ngắn nữa.
Việc lặp đi lặp lại đó khiến ngày càng nhiều người cảm thấy mệt mỏi và bắt đầu phản kháng sự thống trị của công nghệ số.
Trong bối cảnh đó, một xu hướng mới nổi lên trong cộng đồng Gen Y (1981-1996) và Gen Z (1997-2012): Coi trọng những trải nghiệm thực tế và sự kết nối trực tiếp với đời thực. Nó được gọi bằng cái tên “lối sống analog”.
Điều ngược đời là trong khi mọi người kêu gọi ngừng sử dụng mạng xã hội, phong trào nói trên lại được bắt đầu và lan rộng thông qua Instagram - bằng cách chia sẻ những khoảnh khắc sống thực.
Dù không thể thoát ly hoàn toàn, lối sống analog phần nào cho thấy được nhu cầu được chậm lại của giới trẻ trong thời đại công nghệ số phát triển thần tốc.
“Tôi chưa bao giờ thực sự để ý đến việc những túi hàng của Blinkit (công ty thương mại nhanh hàng đầu Ấn Độ) thường kèm theo hoạt động thủ công và trò chơi bút–giấy. Nhưng giờ đây, khi tôi có ý thức tránh lướt điện thoại không ngừng và đón nhận trải nghiệm truyền thống, tôi bắt đầu chú ý đến những bài tập sáng tạo này và thực sự thấy thích thú”, Vikas Huria, làm trong ngành quảng cáo, chia sẻ.
Anh cũng đặt mua vài cuốn truyện tranh từng đọc khi còn nhỏ và bộ kit vẽ lót cốc để tiêu khiển trong thời gian trốn tránh thế giới số.
Mong muốn “offline” cũng được phản ánh qua loạt xu hướng nhỏ khác, chẳng hạn như digital sunset (hoàng hôn kỹ thuật số), analog bags và sự hồi sinh toàn cầu của đĩa than.
Digital sunset hiểu nôm na là “nhịn màn hình”, khuyến khích mọi người hạn chế sử dụng thiết bị điện tử ít nhất một giờ trước khi đi ngủ.
Trong khi đó, analog bag nổi lên như giải pháp phổ biến để chống lại thói quen lướt mạng xã hội tiêu cực trong giới trẻ thuộc Gen Z và Gen Y. Được thiết kế để giữ điện thoại ngoài tầm với, những chiếc túi này chứa đầy các hoạt động đòi hỏi tiếp xúc trực tiếp như bộ đan len mini, tạp chí, Jenga (rút gỗ), trò xếp hình, sổ tay, toan vẽ hoặc Lego. Loại túi này đóng vai trò như những công cụ chống lại sự nhàm chán.
Nhu cầu được sống chậm
Sự quan tâm trở lại đối với đĩa than cũng có ý nghĩa tương tự, khi nhiều người tìm kiếm những trải nghiệm chân thực và hấp dẫn hơn. Nhấn nút "tiếp theo" trên Spotify không mang lại cảm giác tương tự như việc đặt một đĩa than lên bàn xoay và ngồi nghe nhạc một cách thư thái, chăm chú, không bị thôi thúc muốn tua nhanh. Đó là mong muốn được thoát khỏi màn hình, những thao tác chạm và lướt cảm ứng.
Sự thay đổi này phản chiếu xu hướng trước đây, khi mọi người rời xa các ứng dụng hẹn hò, tìm đến các giải chạy marathon và câu lạc bộ sách để gặp gỡ bạn đời tiềm năng sau khi mệt mỏi với việc vuốt màn hình liên tục.
Hiện nay, các cộng đồng ngoại tuyến hồi sinh mạnh mẽ. Các buổi giao lưu âm nhạc, câu lạc bộ trò chơi board game và các buổi trò chuyện thân mật đang gắn kết mọi người lại với nhau, khiến việc gặp gỡ người lạ thông qua những trải nghiệm chung đơn giản ngày càng trở nên phổ biến. Dù mạng xã hội là động lực thúc đẩy xu hướng, phong trào analog khuyến khích kết nối trực tiếp.
Với Gen Y, lối sống analog gợi lại ký ức tuổi thơ. Còn với Gen Z, đó là trải nghiệm đầu đời đầy hứng khởi. Dù là biến điện thoại di động thành điện thoại bàn, khám phá lại đĩa than hay tham dự một buổi hòa nhạc, cảm giác phấn khích từ các phương tiện vật lý là điều có thể chạm tới và mang lại sự ổn định.
Với một số người, việc đón nhận lối sống analog còn đồng nghĩa với việc chống lại sức hấp dẫn của dịch vụ giao hàng nhanh và quay trở lại thói quen tự đi mua sắm thực phẩm tại các chợ địa phương.
“Tôi đã ngừng sử dụng dịch vụ giao hàng nhanh. Tôi nhận ra khá muộn rằng chúng ta thực ra không cần mua sắm thần tốc. Thứ chúng ta cần là thường xuyên bước ra khỏi nhà - đi dạo, quan sát xung quanh và bước vào cửa hàng tạp hóa. Nếu biết lên kế hoạch, hầu hết những cái gọi là "tình huống khẩn cấp" thực ra chẳng hề khẩn cấp”, influencer Ananya Dwivedi viết trên Instagram.
Sự thay đổi này cho thấy mong muốn làm chậm lại, kết nối lại với thế giới thực và tập trung vào những trải nghiệm có ý nghĩa. Nó không chỉ đơn thuần là hoài niệm mà còn phản ánh sự ưu tiên ngày càng tăng đối với sức khỏe tinh thần. Việc tiếp xúc liên tục với màn hình làm giảm khả năng sáng tạo, thay thế sự tham gia chủ động bằng tiêu thụ thụ động và góp phần gây căng thẳng. Ngay cả khả năng tập trung cũng bị ảnh hưởng.
Bác sĩ Stephanie Steele-Wren, chuyên gia tâm lý học người Mỹ, phân tích với Bustle: “Có điều gì đó ở trọng lượng và kết cấu của một vật thể có thể kéo bạn ra khỏi cảm giác vội vã mà truyền thông số tạo ra và sống trọn vẹn hơn trong khoảnh khắc hiện tại”.
Các phương tiện vật lý - sách, đĩa than hay thư tay - khuyến khích ý thức về sự chủ động, làm chậm nhịp sống và thúc đẩy sự tham gia có ý thức.
Ngay cả những việc nhỏ như đọc sách mỗi ngày, sử dụng sổ kế hoạch cá nhân hoặc nghe băng cassette cũng có thể giúp nuôi dưỡng cảm giác bình tĩnh và tập trung. Cách tiếp cận này cũng hỗ trợ hệ thần kinh, vốn thường bị kích thích quá mức bởi các thông báo và sự mới lạ liên tục. Hạn chế sử dụng điện thoại giúp giảm căng thẳng và khôi phục cảm giác kiểm soát thời gian của bản thân.
Một người dùng trên diễn đàn Reddit chia sẻ về lối sống analog: “Chứng lo âu của tôi tăng vọt kể từ khi tải các ứng dụng công việc về điện thoại (thật không may, tôi cần chúng trong trường hợp khẩn cấp). Tôi làm trong ngành marketing, nên ngay cả khi đã tan làm, tôi cũng không hoàn toàn được nghỉ. Để cảm thấy kiểm soát tốt hơn quỹ thời gian rảnh, tôi nghe nhạc bằng đĩa than và CD. Tôi đọc sách giấy, viết nhật ký trong sổ, dựa nhiều hơn vào các cuộc gọi điện thoại và giao tiếp trực tiếp. Việc đặt ra ranh giới giúp cân bằng sức khỏe tinh thần và công việc mang lại cảm giác tự do”.
Xu hướng thịnh hành trong năm 2026
Sống analog không có nghĩa là từ bỏ hoàn toàn công nghệ. Điều đó là không thể trong thời đại ngày nay. Nhưng điều đó tạo ra ranh giới, giành lại thời gian và tìm kiếm sự cân bằng để hạn chế kích thích quá mức, đồng thời nuôi dưỡng sự gắn kết có ý nghĩa.
CNN đưa tin, dù quy mô của xu hướng này khó đo lường, những dấu hiệu cho thấy sự quan tâm ngày càng tăng đã thể hiện rõ trong hành vi tiêu dùng. Nhà bán lẻ đồ thủ công mỹ nghệ Michael's ghi nhận sự tăng vọt về nhu cầu đối với các sở thích truyền thống.
Theo Michael's, công ty có hơn 1.300 cửa hàng trên khắp Bắc Mỹ, số lượt tìm kiếm cụm từ “analog hobbies" (hoạt động truyền thống) trên website của công ty tăng 136% trong sáu tháng qua.
Doanh số các bộ kit thủ công có hướng dẫn tăng 86% trong năm 2025. Công ty dự đoán con số này sẽ còn tăng thêm 30-40% trong năm nay. Sự quan tâm đến hoạt động truyền thống cũng tăng mạnh: Lượt tìm kiếm bộ dụng cụ đan len tăng 1.200% trong năm 2025. Để đáp ứng điều này, Michael's có kế hoạch dành thêm không gian cửa hàng cho mặt hàng dụng cụ đan len.
Stacey Shively - giám đốc phụ trách kinh doanh của Michael’s, cho biết nhiều khách hàng đang chuyển sang làm đồ thủ công như cách để giảm bớt việc sử dụng thiết bị kỹ thuật số liên tục - hành vi đã gia tăng trong và sau đại dịch COVID-19. Cô nói: “Tôi nghĩ đây thực sự là sự chuyển đổi văn hóa lớn đang diễn ra”.
Avriel Epps, nhà nghiên cứu AI và trợ lý giáo sư tại Đại học California Riverside (Mỹ), giải thích: “Nội dung do AI tạo ra khá mệt mỏi, cả về mặt thao tác xem lẫn việc nó quá lặp đi lặp lại và thiếu tính độc đáo. Việc chuyển sang lối sống analog không nhất thiết là cô lập mình khỏi thông tin trên Internet, mà là để Internet không thể tiếp cận thông tin về tôi”.
Avriel Epps hiện đã ngừng sử dụng bộ dịch vụ của Google và áp dụng chế độ “kiêng màn hình” vào Chủ nhật.
