Ngày 26/9, trong lễ tốt nghiệp của ĐH Bách khoa Hà Nội, Lê Cảnh Hải, một trong 8 thủ khoa đầu ra năm nay, đại diện cho gần 3.500 tân cử nhân, kỹ sư đứng lên phát biểu. Từ một cậu sinh viên năm nhất còn rụt rè, tự ti về bản thân, sau 4 năm, Hải đã tốt nghiệp ngành Toán - Tin với CPA 3.89/4.0, có 6/7 học kỳ nhận học bổng khuyến khích học tập và hai lần tham gia chương trình trao đổi ở nước ngoài.
Nhưng khi đứng trên bục phát biểu, điều Hải nhắc đến không phải là thành tích của bản thân mà chính là người mẹ đã một mình nuôi em khôn lớn. “Con cảm ơn mẹ vì những năm tháng qua đã hy sinh, lo lắng và luôn tin rằng con có thể làm được. Những gì con đạt được ngày hôm nay được xây đắp nên từ tình yêu và sự hy sinh của mẹ. Danh hiệu thủ khoa chính là món quà con muốn dành tặng sau những tháng ngày mẹ vất vả vì con”, Hải xúc động chia sẻ.
Ở phía dưới, bà Lê Thị Sáu (sinh năm 1969), mẹ của Hải cũng không giấu được giọt nước mắt hạnh phúc. Nghe tin con trai trở thành thủ khoa, bà đã bắt xe khách từ Gia Lai ra Hà Nội để kịp dự lễ tốt nghiệp.
Mẹ làm đủ việc để con được đi học
Gia đình của Hải chỉ có hai mẹ con. Bố em không còn liên lạc sau nhiều năm, vì thế bà Sáu quanh năm làm lụng để lo cho con trai ăn học. Ở quê Nam Đàn (Nghệ An), gia đình Hải có khoảng 1,5 sào ruộng. Ngoài những ngày đi làm nông, bà Sáu còn làm đủ việc, ai thuê gì sẽ làm nấy. Hải nhớ mãi, có những ngày mẹ đi đào riềng, công việc vất vả nhưng cả ngày cũng chỉ được khoảng 50.000 đồng. Lớn lên trong hoàn cảnh ấy, Hải tự nhủ mình phải nỗ lực học hành.
Gia đình không có điều kiện đi học thêm, em chủ yếu tự học. Năm lớp 12, Hải giành giải Nhì học sinh giỏi cấp tỉnh môn Sinh học và sau đó trúng tuyển vào ĐH Bách khoa Hà Nội với 26,8 điểm. Ngày Hải đỗ đại học, bà Sáu vừa mừng vừa lo. Học phí và chi phí sinh hoạt ở Hà Nội là khoản tiền không nhỏ. Nhưng người mẹ chưa bao giờ nghĩ đến chuyện để con nghỉ học. “Đời mẹ đã vất vả rồi, mẹ không thể để con tiếp tục vất vả nữa. Vì thế, con nhất định phải đi học”, bà Sáu nói với Hải.
Để có tiền lo cho con, bà Sáu quyết định một mình vào Gia Lai làm rẫy, nuôi tằm cùng họ hàng. Bà cũng dự định vay vốn Ngân hàng Chính sách Xã hội để tạm trang trải học phí. Thấu hiểu hoàn cảnh, ngay từ học kỳ đầu tiên, Hải đã tìm công việc làm thêm.
Giai đoạn đầu, Hải làm công việc dán tem xe khoảng 5 giờ/ngày. Tuy nhiên, công việc này khiến Hải không có nhiều thời gian cho việc học. Nam sinh thường phải tranh thủ học những lúc cửa hàng không có khách. May mắn, đến kỳ II năm Nhất, Hải được Ban Công tác sinh viên giới thiệu học bổng “Chắp cánh Bách khoa” dành cho sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Việc giành học bổng này đã giúp Hải không còn lo lắng về vấn đề học phí.
Từ chương trình, Hải còn được giới thiệu cơ hội trở thành trợ giảng tại một câu lạc bộ Toán. Công việc phù hợp hơn giúp em có thêm thời gian học tập, đồng thời những buổi đứng lớp trở thành cơ hội để Hải rèn khả năng giao tiếp. “Từ một người luôn rụt rè, tự ti, chỉ biết cố gắng hết mình chứ không biết bản thân sẽ đi được bao xa, những sự hỗ trợ ấy giúp em cảm nhận được rằng vẫn có người tin tưởng vào mình ngay cả khi chính mình còn chưa thực sự tin vào bản thân”, Hải nói.
Từ cậu sinh viên tự ti đến thủ khoa Bách khoa
Cũng từ ấy, thay vì mặc cảm, Hải bắt đầu thay đổi, tìm cách học phù hợp với bản thân. Nam sinh chủ động đọc sách trước khi lên lớp để dễ tiếp thu bài giảng, hỏi bạn bè những vấn đề chưa hiểu và duy trì một nhóm bạn cùng học để trao đổi kiến thức. Dần dần, Hải bắt kịp việc học và đạt được những học bổng khuyến khích đầu tiên.
Mùa hè năm thứ ba, Hải có cơ hội đi trao đổi tại Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc (KAIST) trong vòng hai tuần. Tại đây, em được tham gia những lớp học nâng cao về toán như phương trình đạo hàm riêng, giải tích ngẫu nhiên, toán kinh tế, đồng thời được các giảng viên chia sẻ về một số hướng nghiên cứu. Đầu năm thứ tư, Hải tiếp tục có chuyến đi giao lưu tới Vũ Hán và Trùng Khánh (Trung Quốc). Hai chuyến đi đã mở ra cho Hải rất nhiều trải nghiệm mới.
“Trước đó, em chưa từng tham vọng đi học nước ngoài vì hoàn cảnh không cho phép. Tuy nhiên, sau những chuyến đi ấy và được thầy cô trong khoa tư vấn, em bắt đầu nhen nhóm ý định du học”, Hải chia sẻ.
Từ một cậu sinh viên từng lo mình không theo kịp các bạn trong lớp, Hải kết thúc 4 năm đại học với CPA 3.89/4.0 và trở thành một trong 8 thủ khoa đầu ra của Bách khoa Hà Nội. Hiện Hải đang làm trợ lý nghiên cứu tại VinUni, đồng thời chuẩn bị hồ sơ xin học bổng du học bậc thạc sĩ.
Với Hải, hành trình phía trước mới chỉ bắt đầu. Nhưng cột mốc thủ khoa lần này - như lời em nói trong lễ tốt nghiệp – chính là một món quà dành cho người mẹ đã dành nửa đời vất vả để lo cho con. “Em cũng hy vọng từ đây, mình có thể bắt đầu lo được cho mẹ. Mẹ sẽ không còn phải vất vả, đi làm xa nhà và lo lắng về tương lai nữa”, Hải chia sẻ.
