Khi mỗi khoản chi đều cần được tính toán
Tháng đầu tiên sống xa gia đình để học đại học, Nguyễn Văn Quang (sinh năm 2008) bắt đầu tự chi tiêu những khoản mà trước đây phần lớn do bố mẹ lo liệu. Từ Nghệ An vào Huế học tập, Quang tự tính toán tiền nhà, ăn uống, điện nước, đi lại và những chi phí phát sinh.
Trong tháng 9/2026, Quang chi khoảng 6 - 7 triệu đồng cho sinh hoạt và học tập. Chi phí tháng đầu cao hơn do phải mua sắm đồ dùng và làm quen với môi trường mới. “Việc được đến một vùng đất mới để sinh sống và học tập cũng mang theo tâm lý muốn khám phá, muốn trải nghiệm. Vì vậy, mình khó tránh khỏi những khoản chi cho ăn uống, khám phá đặc sản và văn hóa”, Quang chia sẻ.
Quang chia sẻ, không phải khoản chi nào cũng có thể đáp ứng theo sở thích. Tiền thuê nhà, điện nước và ăn uống là những khoản khó cắt giảm, còn mua sắm quần áo, đồ dùng hay ăn ngoài có thể điều chỉnh tùy điều kiện.
Hiện tại, Quang ở chung căn hộ với hai người bạn từng học cùng trường THPT. Tiền thuê nhà khoảng 7,34 triệu đồng/tháng, chia đều cho ba người, tương đương khoảng 2,45 triệu đồng/người, chưa bao gồm điện nước và chi phí cá nhân. Việc ở ghép giúp nam sinh giảm áp lực tiền nhà, học cách chia sẻ công việc và tôn trọng nếp sinh hoạt chung. Với Quang, tiết kiệm không đơn thuần là giảm số tiền phải trả mỗi tháng. Đó còn là lựa chọn cách sống phù hợp với khả năng tài chính, để vẫn có không gian sinh hoạt thoải mái mà không tạo thêm áp lực cho gia đình.
Quang nhận ra, tiền thuê nhà, ăn uống và điện nước là những khoản khó cắt giảm, trong khi mua sắm hay ăn ngoài có thể điều chỉnh tùy điều kiện. Để chủ động hơn về tài chính, nam sinh nhận kèm môn Ngữ văn cho một số học sinh. Công việc gia sư vừa mang lại thêm thu nhập, vừa giúp Quang củng cố kiến thức và rèn luyện kỹ năng sư phạm.
Tuy vậy, Quang không muốn việc tiết kiệm khiến bản thân bỏ lỡ những cơ hội phát triển. Với định hướng trở thành giáo viên, nam sinh cho rằng, giao tiếp với mọi người, tìm hiểu tâm lý học sinh và trải nghiệm môi trường sống mới cũng là những hành trang cần thiết cho nghề nghiệp tương lai.
Muốn trải nghiệm tuổi trẻ nhưng vẫn phải cân đối túi tiền
Cũng là tân sinh viên, Đoàn Nguyễn Hồng Vân (sinh năm 2008, quê Quảng Trị) theo học ngành Điều dưỡng tại trường ĐH Y - Dược (ĐH Huế). Cô cần khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng cho các nhu cầu sinh hoạt và học tập. Tiền thuê trọ, ăn uống, điện nước, đi lại và tài liệu học tập là những khoản cần ưu tiên. Nếu muốn gặp gỡ bạn bè, uống cà phê hay mua sắm, Vân cân nhắc những khoản khác để không vượt quá ngân sách. “Điều khiến mình áp lực nhất là cảm giác phụ thuộc vào bố mẹ trong khi bản thân muốn tự lập”, Vân chia sẻ. Mỗi lần nghĩ đến việc xin thêm tiền, cô cảm thấy áy náy vì hiểu những vất vả của gia đình. Có những ngày, Vân chọn ăn uống đơn giản, hạn chế đi chơi hoặc “hoãn” mua một món đồ để cố gắng xoay xở đến cuối tháng.
Với Vân, khó khăn không nằm ở một khoản chi lớn, mà ở việc nhiều nhu cầu cùng xuất hiện trong khi ngân sách có hạn. Nếu cần mua thêm tài liệu học tập hoặc phát sinh tiền thuốc men, sửa xe, nữ sinh phải điều chỉnh những khoản khác để bù vào. Vân phải cân nhắc giữa việc mua thêm tài liệu phục vụ môn học và giữ lại tiền cho các khoản sinh hoạt đến cuối tháng. Khi ngân sách hạn chế, nữ sinh tìm tài liệu miễn phí trên mạng, mượn sách từ thư viện hoặc hỏi bạn bè trước khi quyết định mua.
Với Vân, điều đáng lo không đơn thuần là thiếu tiền vui chơi, mà còn là nguy cơ hạn chế những cơ hội học hỏi và phát triển bản thân. Nữ sinh mong muốn được tham gia các hoạt động, rèn luyện kỹ năng và xây dựng những mối quan hệ mới, bên cạnh việc bảo đảm các nhu cầu thiết yếu.
Đến Huế học tập, Vân tìm thấy niềm vui trong những điều bình dị. Những buổi học nhóm, cùng bạn bè ôn bài, chia sẻ tài liệu hay trò chuyện sau giờ học giúp nữ sinh bớt bỡ ngỡ và cảm thấy gắn bó hơn với môi trường đại học. Vân còn tham gia CLB Tình nguyện Blouse Xanh, có thêm cơ hội gặp gỡ bạn mới và tham gia các hoạt động ý nghĩa. Với nữ sinh, đây là những trải nghiệm đáng quý, giúp bản thân tự tin hơn, học cách quan tâm và sẻ chia với mọi người.
Tiết kiệm không có nghĩa là từ bỏ những điều cần thiết
Từ trải nghiệm của mình, Quang và Vân đều nhận thấy quản lý tài chính là kỹ năng quan trọng khi bắt đầu cuộc sống tự lập. Tiết kiệm không chỉ là cắt giảm chi tiêu, mà còn là biết ưu tiên những khoản cần thiết, chủ động tìm giải pháp phù hợp và cân nhắc trước mỗi quyết định.
Vân mong muốn có thêm những lựa chọn phòng trọ phù hợp với khả năng tài chính của sinh viên, cùng các chương trình học bổng và cơ hội việc làm thêm linh hoạt. Quang kỳ vọng sinh viên được quan tâm nhiều hơn về đời sống tinh thần, có cơ hội tiếp cận các hoạt động tư vấn tâm lý và công việc phù hợp để chủ động hơn về tài chính.
Việc sống xa nhà cũng giúp hai tân sinh viên hiểu hơn về giá trị của sự sẻ chia. Khi một người bạn cùng nhà của Quang phải nhập viện, Quang và người bạn còn lại đã điều chỉnh lịch học để thay phiên chăm sóc, góp tiền cá nhân tạm ứng viện phí khi chưa liên lạc được với gia đình người bệnh. Với Vân, những người bạn cùng lớp và các thành viên câu lạc bộ tình nguyện là nguồn động viên giúp nữ sinh hòa nhập với môi trường mới.
Từ những khoản chi phải tính toán mỗi tháng đến những mối quan hệ được vun đắp hằng ngày, Quang và Vân đang học cách cân bằng giữa điều kiện thực tế và mong muốn của bản thân. Lần đầu sống xa gia đình có thể mang đến không ít áp lực, nhưng cũng là cơ hội để người trẻ rèn luyện tính tự lập, biết trân trọng sự hỗ trợ từ gia đình và chủ động tạo nên những trải nghiệm ý nghĩa trong hành trình trưởng thành.
Ảnh: NVCC
