Tiếng mẹ đẻ mở lối tiếng Việt
Trong những năm đầu công tác tại các điểm trường khó khăn của Trường Mầm non Đồng Văn, xã Đồng Văn (nay là xã Hoành Mô, tỉnh Quảng Ninh), cô Ngô Thị Tâm gặp không ít trở ngại khi giao tiếp với trẻ và phụ huynh. Nhiều trẻ chủ yếu sử dụng tiếng dân tộc trong sinh hoạt hằng ngày, còn lúng túng khi nghe và diễn đạt bằng tiếng Việt.
Từ thực tế ấy, cô tìm cách dạy tiếng Việt bằng chính ngôn ngữ quen thuộc của trẻ. Vốn là người Tày, cô Tâm có thể giao tiếp với những học sinh cùng dân tộc bằng tiếng mẹ đẻ. Cô cũng chủ động học thêm tiếng Dao để dễ dàng giao tiếp với các em học sinh người Dao.
Không chỉ tự học tiếng Dao qua các bài hát phiên âm để đưa vào hoạt động ở lớp, cô Tâm còn nhờ người có uy tín và cán bộ thôn, bản hỗ trợ kết nối với phụ huynh. Qua quá trình tiếp xúc, trò chuyện, cô dần hiểu hơn ngôn ngữ và đời sống của đồng bào địa phương.
Tại điểm trường Khe Tiền, nơi cô công tác, đường đến lớp quanh co, điện lưới chập chờn, điều kiện sinh hoạt còn thiếu thốn. Cô Tâm phải thường xuyên đến nhà vận động phụ huynh đưa con đi học đều đặn. Với lớp mẫu giáo ghép có trẻ 3, 4 và 5 tuổi, việc tổ chức hoạt động phù hợp với từng nhóm tuổi cũng là một thách thức. “Khó khăn nhất là huy động trẻ ra lớp, sau đó là vấn đề ngôn ngữ khi giao tiếp với trẻ và cả phụ huynh”, Tâm chia sẻ.
Bằng tâm huyết, sự yêu nghề, mến trẻ, cô Tâm đã có nhiều sáng kiến giúp trẻ làm quen và học tiếng Việt. Từ hoạt động quen thuộc như vệ sinh, ăn uống, đi ngủ, cô đều sử dụng song ngữ, phiên từ tiếng Tày, tiếng Dao sang tiếng Việt. Khi gặp từ ngữ khó giải thích, cô nhờ những học sinh lớn hơn biết tiếng Dao hỗ trợ, hoặc sử dụng đồ vật mô tả để trẻ dễ hình dung.
Đặc biệt, từ kinh nghiệm giảng dạy, cô Tâm đã có 7 sáng kiến được các cấp từ Xã đến Tỉnh công nhận. Trong đó, sáng kiến “Biện pháp tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc theo hướng tiếp cận đa văn hóa cho trẻ mẫu giáo dân tộc thiểu số" được cấp Tỉnh công nhận. Mới đây, là sáng kiến "Biện pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ mẫu giáo người dân tộc thiểu số dựa trên cơ sở tiếng mẹ đẻ, tại trường mầm non Hoành Mô, năm học 2025 - 2026".
Bà Nông Thị Uyên - Hiệu trưởng trường mầm non Hoành Mô nhận xét, cô giáo Tâm là giáo viên có năng lực chuyên môn tốt, có nhiều sáng tạo trong giảng dạy, ứng dụng có hiệu quả công nghệ trong tổ chức hoạt động cho trẻ; duy trì tốt sĩ số và nề nếp học sinh, tạo được uy tín với đồng nghiệp và người dân nơi công tác.
Hơn 10 năm gắn bó với những điểm trường vùng cao
Năm 2013, sau khi tốt nghiệp trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Ninh, cô Tâm được phân công giảng dạy tại điểm trường Đồng Thắng, Trường Mầm non Đồng Văn. Sau 7 năm công tác, cô chuyển đến điểm trường Khe Tiền cách đây 3 năm, trước khi trở lại Đồng Thắng từ năm 2023. Những năm tháng ở các điểm trường vùng cao giúp cô Tâm tích lũy kinh nghiệm, hiểu hơn đời sống và những khó khăn của trẻ em. Tại đây, cô Tâm cùng đồng nghiệp tận dụng vật liệu sẵn có làm đồ dùng, học liệu, tổ chức các hoạt động học tập kết hợp trò chơi, âm nhạc và vận động để tạo hứng thú cho trẻ.
Chị Dường Thị Múi - người dân thôn Khe Tiền cho biết, trước đây, con chị chủ yếu nói tiếng dân tộc ở nhà nên khi mới đi học còn rụt rè, nhiều khi chưa hiểu hết lời cô giáo. Sau một thời gian, được cô Tâm hướng dẫn và trò chuyện, cháu mạnh dạn hơn, biết nói tiếng Việt và về nhà chủ động kể cho bố mẹ những câu chuyện trên lớp học.
Ngoài công tác chuyên môn, trên cương vị Bí thư Đoàn Thanh niên Trường Mầm non Đồng Văn, cô Tâm tích cực tổ chức hoạt động tình nguyện, kết nối các nhà hảo tâm hỗ trợ quần áo, đồ dùng học tập và vật dụng thiết yếu cho trẻ có hoàn cảnh khó khăn.
Năm 2025, cô là một trong 60 giáo viên được vinh danh trong chương trình “Chia sẻ cùng thầy cô” và được nhận Bằng khen của T.Ư Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam.
Với cô Tâm, việc học tiếng Dao không dừng ở những câu nói phiên âm hay bài hát đưa vào lớp học. Đó còn là cách cô đến gần hơn với học sinh, để mỗi ngày đến lớp, các em có thể hiểu lời cô và dần tự tin nói tiếng Việt.
