Giới hạn mới cho không gian mạng tuổi teen
Dự thảo sửa đổi Nghị định 147/2024 về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet đề xuất trẻ dưới 16 tuổi sẽ không được tự đăng ký tài khoản mạng xã hội. Việc đăng ký phải do cha mẹ hoặc người giám hộ thực hiện; đồng thời, phụ huynh sẽ giám sát thời gian sử dụng, nội dung và hoạt động của con trên nền tảng.
Ngay sau khi thông tin được đưa ra, nhiều phụ huynh bày tỏ sự đồng tình với mục tiêu bảo vệ người dùng nhỏ tuổi trước các nội dung độc hại, lừa đảo hay bạo lực trên mạng. Tuy nhiên, bên cạnh sự ủng hộ ấy cũng xuất hiện không ít băn khoăn: Liệu quy định mới có đủ để giúp người dùng nhỏ tuổi sử dụng Internet an toàn hơn?
Là phụ huynh có con trai học THCS, cô Ngân Đoàn (TP.HCM) thừa nhận việc quản lý con trong thời đại số không hề đơn giản. Mỗi lần nhắc con dừng chơi game hay rời mạng xã hội, cô đều rơi vào tình huống “nói mãi con không nghe”, trong khi bản thân cũng không biết nên đặt giới hạn như thế nào để vừa đủ nghiêm, vừa không khiến con phản ứng: “Nhiều lúc tôi chỉ mong có một quy định chung để con có sự e ngại và nghiêm túc chấp hành hơn, chứ chỉ mình cha mẹ nhắc nhở thì rất khó”, cô Ngân Đoàn chia sẻ.
Cũng từ góc nhìn của một phụ huynh, chị Thùy Hương có con trai vừa tốt nghiệp trường THCS - THPT Nguyễn Khuyến, môi trường áp dụng quy định rất nghiêm ngặt: Học sinh tuyệt đối không được sử dụng điện thoại và các thiết bị điện tử trong suốt thời gian học ở trường. Khi cần thiết, học sinh có thể nhờ sự trợ giúp từ giáo viên hoặc văn phòng nhà trường để gọi điện về nhà.
Chị Thùy Hương cho biết mình ủng hộ mục tiêu bảo vệ trẻ người dùng nhỏ tuổi nhưng không hoàn toàn đồng tình với việc cấm tuyệt đối việc sử dụng MXH: “Mạng xã hội hiện nay dần trở thành một phần của không gian giao tiếp, học tập và là cổng thông tin nhanh nhất. Việc cấm đoán sẽ gây ra sự tò mò, lén lút, từ đó trẻ em dễ phạm sai lầm kéo dài do một số thông tin xấu, lừa đảo, các trang web thiếu tiêu cực sẽ khiến các em nghe theo, thậm chí thực hiện mà phụ huynh không hề hay biết, vô tình đẩy trẻ em vào thế nguy hiểm hơn”.
Nếu quy định được áp dụng, phụ huynh sẽ bớt áp lực hơn trong việc phải tự đặt ra các quy định trong gia đình, đặc biệt là kiểm soát thời gian sử dụng mạng xã hội của con cái. Điều đó không đồng nghĩa với việc cha mẹ có thể “giao phó” hoàn toàn cho quy định mà vẫn tiếp tục hỗ trợ kịp thời khi trẻ gặp khủng hoảng trên môi trường trực tuyến.
Môi trường số cần "hàng rào" nhưng cũng cần "lối đi"
Với Gen Alpha, mạng xã hội không còn đơn thuần là nơi xem video ngắn hay tán gẫu với bạn bè mà còn là nơi tìm tài liệu học tập, theo dõi thông tin về trường học, tham gia câu lạc bộ, cập nhật học bổng hay xây dựng hồ sơ cá nhân từ sớm. Chính vì vậy, câu chuyện quản lý ngày càng trở nên phức tạp hơn so với vài năm trước.
Tại Úc - một trong những quốc gia tiên phong áp dụng đạo luật cấm người dùng dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, Ủy viên An toàn Trực tuyến eSafety Commissioner - bà Julie Inman Grant cho biết:
Việc trì hoãn thời điểm trẻ em được tiếp cận các tài khoản mạng xã hội sẽ mang lại cho các em thêm thời gian để học hỏi và trưởng thành, thay vì sớm phải đối mặt với những thuật toán, cơ chế cuộn nội dung không hồi kết, bắt nạt trực tuyến, lạm dụng hình ảnh, bao gồm cả hình ảnh giả mạo bằng công nghệ deepfake.
Từ góc nhìn truyền thông, anh Nguyễn Hồ Đăng Khôi (chuyên viên truyền thông) nhận định, cùng với các quy định quản lý, những giải pháp từ chính các nền tảng công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều nền tảng đã áp dụng các tính năng như xác minh độ tuổi, lọc nội dung theo lứa tuổi, giới hạn nhắn tin từ người lạ hoặc bổ sung nền tảng dành riêng cho trẻ em để phụ huynh theo dõi việc sử dụng của con cái như YouTube Kids, Netflix Kids, Amazon Kids. Những cách tiếp cận này giúp tăng mức độ bảo vệ người dùng nhỏ tuổi mà vẫn đáp ứng nhu cầu học tập, giải trí và khám phá trên môi trường số.
Điều lý tưởng nhất là quy định này có thể tạo ra được một “điểm cân bằng” vừa phải tạo điều kiện cho các bên kinh doanh và khai thác nội dung, vừa phải đảm bảo được mục tiêu cốt lõi của luật pháp: Bảo vệ người dùng khỏi những nội dung chưa được chọn lọc tuyệt đối, đặc biệt là trong bối cảnh chưa thể kiểm soát rạch ròi ranh giới giữa nội dung tốt và xấu trên không gian mạng.
