Bốn nhóm hành động cốt lõi
Dự thảo văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định rõ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trụ cột phát triển. Trong bức tranh ấy, thanh niên được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo, là lực lượng xung kích đưa đất nước phát triển. Vậy, thanh niên cần làm gì để phát huy vai trò tiên phong của mình, đặc biệt trên các lĩnh vực khởi nghiệp, chuyển đổi số và sáng tạo?
Theo TS. Phạm Giang Nam (Đại học Phenikaa), đây không chỉ là sự ghi nhận vai trò của thế hệ trẻ, mà quan trọng hơn, là một yêu cầu rất cụ thể về trách nhiệm và hành động.
“Khi thanh niên được đặt vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, điều đó đồng nghĩa với việc mỗi người trẻ cần tự xác định rõ mình phải làm gì, đóng góp ra sao cho những ưu tiên lớn của đất nước”, anh Nam chia sẻ.
“Tôi tin rằng, Đại hội XIV của Đảng sẽ là dấu mốc mở ra một giai đoạn phát triển mới, nơi khát vọng vươn mình của dân tộc được cụ thể hóa bằng những quyết sách mạnh mẽ và tầm nhìn dài hạn. Người trẻ chúng tôi sẽ hành động bằng tinh thần học tập, nghiên cứu, lao động, sản xuất… miệt mài, sáng tạo, đột phá trên từng lĩnh vực để góp sức trẻ đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới”. Anh Lê Anh Tiến, Tổng giám đốc CTCP công nghệ Bot bán hàng
Từ góc nhìn của một nhà khoa học trẻ, TS. Nam cho rằng, để phát huy thực chất vai trò xung kích trong giai đoạn phát triển mới, thanh niên cần tập trung vào bốn nhóm hành động cốt lõi.
Trước hết là chủ động trang bị năng lực nền tảng của kỷ nguyên số, đặc biệt là tư duy số, tư duy dữ liệu, năng lực công nghệ và khả năng học tập suốt đời. Trong bối cảnh khoa học - công nghệ thay đổi nhanh chóng, việc chỉ “biết công nghệ” là chưa đủ; người trẻ cần hiểu bản chất, làm chủ công nghệ và biết vận dụng tri thức đó để giải quyết những bài toán thực tiễn của đất nước.
Cùng với việc làm chủ tri thức và công nghệ, thanh niên cần mạnh dạn dấn thân vào đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp dựa trên nền tảng tri thức, đặc biệt là khởi nghiệp công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo gắn với những lĩnh vực ưu tiên của đất nước như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, y tế, giáo dục hay nông nghiệp công nghệ cao.
Bên cạnh đó, người trẻ làm khoa học cần vượt qua tư duy nghiên cứu thuần túy hàn lâm, tăng cường kết nối chặt chẽ giữa nghiên cứu - ứng dụng - thị trường. Khi kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại trên các công bố khoa học mà được đưa vào thực tiễn, khoa học và công nghệ mới thực sự phát huy vai trò là động lực của tăng trưởng và phát triển bền vững.
Cuối cùng, TS. Phạm Giang Nam nhấn mạnh vai trò của bản lĩnh chính trị, đạo đức khoa học và khát vọng cống hiến. Với người làm khoa học, mọi lựa chọn nghề nghiệp và học thuật cần được đặt trên nền tảng lợi ích quốc gia - dân tộc, tránh chạy theo thành tích ngắn hạn hay sự dễ dãi trong nghiên cứu.
Đặt mình trong bối cảnh ấy, TS. Phạm Giang Nam xác định ba giá trị then chốt làm kim chỉ nam cho con đường nghiên cứu và cống hiến của bản thân: Trách nhiệm - Bản lĩnh - Phụng sự. Trách nhiệm, bởi tri thức khoa học không chỉ để khẳng định cá nhân, mà phải góp phần giải quyết những vấn đề lớn của đất nước như nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng, quản trị thông minh và phát triển bền vững.
Bản lĩnh, để dám theo đuổi những hướng nghiên cứu khó, mới, có chiều sâu, không thỏa hiệp với sự dễ dãi. Và phụng sự, là gắn sự nghiệp nghiên cứu cá nhân với khát vọng phát triển quốc gia, với mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 mà Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội XIV của Đảng đã xác lập.
Tinh thần ấy được thể hiện rõ trong hướng nghiên cứu chuyên môn mà TS Nam đang theo đuổi. Hiện, anh tập trung vào lĩnh vực sàng lọc thuốc và các hoạt chất có hoạt tính sinh học cao dựa trên tri thức dược học dân tộc, hóa học thực vật, dược lý học và các sản phẩm tự nhiên có nguồn gốc từ vi sinh vật, động vật biển. Đây là lĩnh vực then chốt nhằm khai thác hiệu quả tài nguyên thiên nhiên Việt Nam, đóng góp cho kinh tế xanh, y tế cộng đồng, phù hợp với định hướng trong văn kiện Đại hội XIV về khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên, đặc biệt là tài nguyên biển và phát triển công nghệ cao.
Từ hướng nghiên cứu này, anh Nam và cộng sự đã đạt được một số kết quả nổi bật, như phát hiện các hoạt chất từ cây thuốc dân gian Việt Nam có hoạt tính chống ung thư, cũng như các hợp chất từ động vật biển Việt Nam có hoạt tính kháng khuẩn, kháng ký sinh trùng.
Bên cạnh đó, anh Nam còn tham gia các dự án nghiên cứu tại châu Âu nhằm phát triển kháng sinh mới từ nguồn tài nguyên vi sinh vật biển. Các kết quả nghiên cứu đã được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín.
Một hướng đi trọng tâm mà anh Nam theo đuổi là tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn nhằm tạo ra những đột phá trong sàng lọc, phát hiện hợp chất tự nhiên phục vụ nghiên cứu dược liệu, phát triển thuốc.
Thông qua việc kết hợp các cơ sở dữ liệu lớn về cấu trúc hóa học, hoạt tính sinh học, dữ liệu “omics” và tri thức y - dược truyền thống, các mô hình học máy, học sâu có thể dự đoán nhanh hoạt tính sinh học, độc tính và khả năng tương tác đích của hàng triệu hợp chất.
Ðổi mới sáng tạo gắn với phát triển đất nước
Cách đây 5 năm, anh Lê Anh Tiến, Tổng Giám đốc CTCP công nghệ Bot bán hàng tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng với tư cách một đại biểu trẻ. “Khi ấy, đó là niềm vinh dự, tự hào lớn, nhưng cũng là trải nghiệm mang nhiều cảm xúc cho tôi.
Hôm nay, khi đất nước đang hướng tới Đại hội XIV của Đảng, cảm xúc ấy được chuyển hoá lớn hơn bằng việc xác định cho mình tinh thần trách nhiệm của một người trẻ trong thời đại mới cần phải làm gì trước ngưỡng cửa lịch sử của đất nước, với mục tiêu phát triển cao và bền vững trong kỷ nguyên mới”, anh Tiến bày tỏ.
Theo anh Tiến, bối cảnh đất nước bước vào Đại hội XIV cho thấy một thực tế: Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt phát triển mới. Những mục tiêu được đặt ra cao hơn, dài hạn hơn và đòi hỏi năng lực thực thi mạnh mẽ hơn. Đảng và Nhà nước tin tưởng đặt thanh niên vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển.
“Niềm tin chỉ thực sự có giá trị khi được đáp lại bằng năng lực và hành động cụ thể. Nếu người trẻ không chuyển hóa được niềm tin ấy thành kết quả thực tiễn, thì chính chúng tôi sẽ là người đánh mất cơ hội của thế hệ mình”, anh Tiến nói.
Cũng theo anh Tiến, thách thức lớn nhất của người trẻ hiện nay không nằm ở thiếu điều kiện hay cơ hội, mà nằm ở tư duy trách nhiệm. Trách nhiệm thể hiện ở khả năng làm việc đến cùng, theo đuổi mục tiêu dài hạn và chấp nhận áp lực khi đảm nhận vai trò dẫn dắt.
“Người trẻ trong kỷ nguyên mới không thể chỉ giỏi thích nghi, mà phải đủ bản lĩnh để kiến tạo; không thể chỉ nhanh nhạy với xu hướng, mà phải tạo ra giá trị có chiều sâu và bền vững cho xã hội”, anh Tiến nói.
Anh Tiến cho rằng, phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng kinh tế tư nhân vững mạnh, nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế hay gìn giữ các giá trị văn hóa, con người Việt Nam - tất cả đều cần sự nhập cuộc thực chất của người trẻ, bằng năng lực chuyên môn, bằng tư duy đổi mới và bằng đạo đức nghề nghiệp.
Trong vai trò là một người trẻ khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ, đang điều hành doanh nghiệp Bot Bán Hàng - nền tảng Chatbot bán hàng số 1 tại Việt Nam với hơn 10 triệu người dùng từ nhiều quốc gia, anh Tiến tự đặt ra một cam kết rõ ràng hơn cho chính mình. Đó là tiếp tục theo đuổi con đường đổi mới sáng tạo gắn với nhu cầu phát triển của đất nước; xây dựng các giá trị kinh doanh và công nghệ không chỉ phục vụ tăng trưởng, mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, sức chống chịu của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, lan tỏa tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm và dài hạn tới cộng đồng người trẻ, đặc biệt là những bạn trẻ đang khởi nghiệp tự tin dấn thân trên con đường làm giàu cho bản thân và đất nước.