Chủ thể “kiến tạo chính sách”
Ngày 2/4, Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức Hội thảo về Luật Thủ đô sửa đổi: “Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho TP Hà Nội”.
Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu, thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng về xây dựng và phát triển Thủ đô, gần đây nhất là Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.
Theo đó, Nghị quyết đã nâng tầm mục tiêu phát triển Thủ đô với tầm nhìn dài hạn 100 năm, định hướng Thủ đô không phải chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước mà còn phải trở thành thành phố toàn cầu, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và chỉ số hạnh phúc cao nhất thế giới vào năm 2065.
Nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, Bộ Tư pháp đã chủ trì, phối hợp với UBND thành phố Hà Nội và các bộ, ngành liên quan xây dựng dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều chính sách, quy định đặc thù, vượt trội.
Theo cơ quan chủ trì soạn thảo, đây không chỉ đơn thuần là một dự án luật mà còn là dịp để kiến tạo thể chế, tạo không gian pháp lý đủ mạnh cho Hà Nội chủ động phát triển, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt các địa phương trong vùng và cả nước.
“Đặc biệt, lần này có cách tiếp cận rất mới là Luật Thủ đô sẽ đặt nền tảng pháp lý để Hà Nội thử nghiệm một số cơ chế, chính sách mới, đóng vai trò là “mô hình mẫu” để có thể đánh giá, tổng kết và nếu đủ cơ sở thì nhân rộng ra phạm vi cả nước”, ông Hiếu nhấn mạnh.
Đề cập đến định hướng sửa đổi, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho biết, lần sửa đổi này đã chuyển mạnh từ “thực thi chính sách” sang “thiết kế chính sách”. "Nếu như trước đây, Hà Nội chủ yếu thực hiện các quy định, cơ chế do Trung ương ban hành theo hướng thống nhất, thì với cách tiếp cận mới, thành phố được trao thẩm quyền rộng hơn để chủ động xây dựng, lựa chọn và điều chỉnh các chính sách phù hợp", ông Hoàn nhấn mạnh.
Theo ông, đây không chỉ là sự mở rộng về thẩm quyền, mà còn là sự thay đổi về chất trong tư duy quản trị, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh, linh hoạt trong bối cảnh kinh tế số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Với cơ chế này, Hà Nội từng bước trở thành chủ thể “kiến tạo chính sách”, có khả năng dẫn dắt mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố toàn cầu trong kỷ nguyên mới.
Vừa ban hành vừa thực thi, kiểm soát thế nào?
Điểm đáng lưu ý khác, ngoài phân quyền toàn diện cho thành phố trong xác lập các biện pháp đặc thù để giải quyết triệt để các “điểm nghẽn” về ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, dự thảo còn cho phép kiến tạo không gian cho đổi mới sáng tạo thông qua cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) các mô hình kinh tế, quản trị mới...
Ông Nguyễn Hữu Thành, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho rằng, các cơ chế này rất thuận lợi cho cho địa phương. Nhưng theo ông, việc thành phố vừa ban hành lại vừa thực thi chính sách thì cơ chế kiểm soát cũng là một vấn đề. Do vậy, phải nghiên cứu để quy định một cơ chế, chính sách kiểm soát cho nó hiệu quả.
Trong khi đó, Phó Chủ nhiệm Ủy ban dân nguyện và giám sát của Quốc hội Trần Thị Nhị Hà bày tỏ mong muốn Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị cần được thể chế rất mạnh mẽ, thể hiện sự đột phá của y tế Thủ đô là đầu tàu cho cả nước, đặc biệt về phát triển y tế cơ sở.
“Nếu phát triển y tế cơ sở thì mô hình bác sĩ gia đình, khám chữa bệnh từ xa đều rất cần thiết và giảm áp lực cho tuyến trên cũng như rất gần với người dân”, bà Hà lưu ý.
