GS Trần Lâm Biền: Lễ hội chọi trâu đã bị nhạt phai giá trị

GS Trần Lâm Biền: Cần khôi phục giá trị tinh thần, phần lễ của Lễ hội và trả lại Lễ hội về đúng không gian văn hóa của nó (ảnh Dạ Minh)
GS Trần Lâm Biền: Cần khôi phục giá trị tinh thần, phần lễ của Lễ hội và trả lại Lễ hội về đúng không gian văn hóa của nó (ảnh Dạ Minh)
Chỉ chú trọng phần hội (chọi trâu) mà không chú trọng những giá trị tinh thần nghĩa là không làm đúng, không phát huy giá trị tinh thần, ý nghĩa văn hóa của Lễ hội chọi trâu.

GS Trần Lâm Biền nhận định về cách thức tổ chức Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn hiện nay và đề nghị cần nghiên cứu hình thức phát huy giá trị văn hóa, ý nghĩa tốt đẹp của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này.

“Lễ hội chọi trâu đầy chất văn hóa, mang giá trị biểu tượng, muốn gìn giữ, phát huy được giá trị của Lễ hội chọi trâu, phải hiểu lễ hội chọi trâu là gì”- GS Trần Lâm Biền nhấn mạnh.

Theo GS Trần Lâm Biền, theo truyền thuyết, vào ngày hội dịp trăng thượng tuần thường xảy ra hiện tượng thủy triều lên xuống. Trong một dịp như vậy, có hai con trâu chạy từ dưới biển lên và chọi nhau (tượng trưng cho thủy triều lên), chọi chán chúng chạy xuống biển (thủy triều rút). Cho nên, con trâu trong lễ hội chọi trâu đại diện cho thủy triều, liên quan đến mặt trăng.

Bên cạnh đó, hình tượng trâu có sừng hình trăng lưỡi liềm, vai, hông trâu có khoáy biểu tượng cho sức mạnh của sấm chớp, mưa gió… Người xưa tạo nên hội chọi trâu như là một cách cầu mong trời đất cho thủy triều lên xuống hợp lý, tạo thuận lợi cho thuyền bè đi xa, cho mưa thuận gió hòa. Ngày xưa, con trâu đi chọi là của cả làng, nếu chiến thắng thì là vinh dự của cả làng. Dân gian tin rằng, làng nào có trâu thắng thì mọi sự của làng năm đó hanh thông, tốt lành, mùa màng bội thu”.

GS Trần Lâm Biền cũng cho biết, con trâu thắng được đưa lên mảng, kéo ra biển, làm vật tế thần biển, mong thần biển phù hộ cho một năm mưa thuận gió hòa, trời yên biển lặng. Ngoài ra, con trâu gắn với nông nghiệp, với tục thờ mặt trăng, tạo sự sinh sôi nảy nở với ý nghĩa phồn thực, cầu mong nhân khang vật thịnh.

Ở vùng Hiếu Giang, Thạch Hãn, Quảng Trị, cách bờ biển khoảng 10 km, người ta chọi trâu bằng cách để hai người đàn ông khỏe mạnh đội 2 đầu con trâu giả vào để húc nhau. Lúc đó, hiện tượng chọi đó đã được nhân lên thành giá trị văn hóa nhất định. Và những giá trị tốt đẹp đó, theo GS Trần Lâm Biền, cần được tuyên truyền mạnh mẽ trong nhân dân, trong phần lễ của Lễ hội chọi trâu để du khách cũng như người dân hiểu.

GS Trần Lâm Biền: Lễ hội chọi trâu đã bị nhạt phai giá trị ảnh 1 Những giá trị tốt đẹp của chọi trâu đang nhạt phai ý nghĩa

“Nhưng giá trị tốt đẹp của lễ hội chọi trâu bây giờ đã nhạt phai ý nghĩa. Thay vào đó là hiện tượng lợi dụng, bóp méo văn hóa truyền thống, lễ hội, với mục đích trục lợi mà thôi”- GS Trần Lâm Biền chia sẻ.

“Lễ hội chọi trâu truyền thống thật sự rất đẹp, giàu giá trị nhưng người thực hiện lễ hội ngày nay lại đang không hiểu về giá trị lễ hội, chỉ giữ lại tính hội (chọi trâu) chứ không giữ gìn phát huy giá trị tinh thần tốt đẹp. Phần chọi trâu chỉ thúc đẩy tính hiếu kỳ, núp bóng là tinh thần thượng võ, nhưng lại có hiện tượng lợi dụng, bóp méo văn hóa truyền thống, văn hóa lễ hội để kiếm tiền. Ngày nay, thịt của các con trâu chiến thắng được bán với giá vài triệu đồng một kg. Nếu hiểu giá trị lễ hội chọi trâu với tính thiêng liêng, ý nghĩa tốt đẹp của nó thì mới là văn hóa. Nếu không, chỉ là sự hiếu kỳ và tính tàn bạo, là sản phẩm vô văn hóa, lợi dụng truyền thống, làm méo mó bản sắc văn hóa dân tộc”- GS Biền khẳng định.

Quan điểm tạm dừng Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn 2017 được nhà nghiên cứu văn hóa dân gian, GS Trần Lâm Biền ủng hộ.

Theo GS Trần Lâm Biền, hiện nay, các cơ quan có thẩm quyền chưa đi sâu nghiên cứu vấn đề này. Vì vậy, tới khi có sự việc xảy ra trở nên lúng túng trong xử lý. Phải hiểu sâu sắc, cặn kẽ thì mới có cách quản lý đúng đắn, rõ ràng và hợp lý nhất. GS Biền đề nghị, để gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa của Lễ hội chọi trâu, cần khôi phục giá trị tinh thần, phần lễ của Lễ hội và trả lại Lễ hội về đúng không gian văn hóa của nó.

Theo Theo Toquoc.vn
MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Các tác phẩm của Đinh Phong

Đinh Phong - Người bay trong mơ

TP - Họa sĩ Đinh Phong - vào Chủ nhật, 11/4 hôm nay cắt băng phòng tranh cá nhân thứ hai “Giấc mơ siêu thực” tại Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM. Triển lãm kéo dài một tuần. Trước đó, anh có triển lãm “Người bay và giấc mơ siêu thực” ra mắt thành công trước người yêu nghệ thuật và nghệ sĩ phía Bắc tại Hà Nội (tháng 11/2020).
Không thể không yêu

Không thể không yêu

TP - Như đã biết, trong liveshow “Chuyện ba người”, Phi Nhung gặp sự cố mất giọng. Tuy nhiên, khán giả không la ó mà cổ vũ nồng nhiệt cho giọng ca “Bông điên điển”. Có dịp hỏi chuyện một khán giả hâm mộ Phi Nhung tại đêm diễn, chị đáp: “Chỉ ao ước được gặp Phi Nhung một lần trong đời. Nay đã thỏa nguyện”.
Nhạc sĩ Lê Đức Cường và vợ chồng ca sĩ Chế Linh

Người của thời băng nhạc huy hoàng

TP - Những album ghi dấu ấn của Tuấn Vũ như “Hoa biển”, “Giọt lệ đài trang” hay album thành công nhất của “huyền thoại” làng ca nhạc hải ngoại Ngọc Lan… đều có sự đóng góp lặng lẽ của nhạc sỹ - nhạc công Lê Đức Cường. Ông chính là người sáng lập Trung tâm băng nhạc “Người đẹp Bình Dương” từng một thời náo động…
Lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam chúc mừng 2 tác giả đoạt giải cao nhất của cuộc thi; Tác giả Tòng Văn Hân (thứ 2 từ trái sang) và tác giả Nguyễn Văn Song (thứ 2 từ phải sang)

Cuộc thi Thơ để lại nhiều tranh luận

TP - Cuộc thi Thơ do Báo Văn nghệ tổ chức kéo dài trong 2 năm (2019 - 2020) đã thu hút 3.541 tác giả với hàng vạn tác phẩm tham dự. Ngày 9/4, Ban tổ chức đã quyết định trao 12 giải thưởng (không có giải A) cho 12 tác giả. Như rất nhiều cuộc thi trong lĩnh vực văn nghệ, kết quả cuộc thi để lại nhiều tranh luận.
Nhà thơ Kiều Maily diễn xướng “Chỉ còn lại sỏi đá”

Thức lại nghệ thuật diễn xướng thi ca Chăm

TP - Buổi trình diễn thơ Chăm và trò chuyện về hình thức diễn xướng thi ca Hari Ariya chủ đề “Cò cò, sao mày ốm nhom?” khơi gợi lại một nét đời sống, văn hóa, tình cảm thường nhật đầy sắc màu độc đáo của người Chăm.