Gàu không chỉ do da đầu bẩn
Gàu là tình trạng bong vảy không viêm ở da đầu do quá trình thay mới tế bào da diễn ra nhanh hơn bình thường. Người bị gàu thường xuất hiện các vảy trắng hoặc vàng nhạt, có thể khô, rơi trên tóc và vai áo, đôi khi kèm ngứa nhẹ. Khi bị gàu, da đầu thường không đỏ hoặc chỉ đỏ rất ít.
Theo bác sĩ CKI Lê Cao Trí, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, gàu không đơn thuần xuất phát từ việc vệ sinh da đầu kém. Hoạt động của tuyến bã nhờn, cơ địa, yếu tố nội tiết, miễn dịch và sự phát triển của nấm men Malassezia đều có liên quan đến tình trạng này.
Malassezia là một loại vi sinh vật vốn sống bình thường trên bề mặt da. Khi thời tiết nóng ẩm, nấm men có thể phát triển mạnh hơn, kích thích phản ứng viêm ở những người có cơ địa nhạy cảm, từ đó làm tăng bong vảy và ngứa.
"Vì vậy, ngay cả người thường xuyên gội đầu và giữ vệ sinh tóc sạch sẽ vẫn có thể bị gàu hoặc viêm da tiết bã", bác sĩ Trí nói.
Theo vị chuyên gia, mùa mưa với đặc trưng nóng ẩm là thời điểm nhiều bệnh lý da liễu có xu hướng bùng phát hoặc tái phát, trong đó có gàu và viêm da tiết bã.
Độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho Malassezia phát triển. Cùng với đó, thời tiết nóng ẩm khiến tuyến bã nhờn hoạt động mạnh, làm da đầu nhiều dầu hơn. Bã nhờn lại là nguồn dinh dưỡng thuận lợi cho Malassezia, khiến tình trạng bệnh dễ hình thành vòng xoắn và tái phát.
Một thói quen khác cũng có thể khiến da đầu khó chịu hơn là để tóc ẩm quá lâu sau khi đi mưa hoặc sau khi gội. Nhiều người để tóc khô tự nhiên hoặc buộc tóc khi tóc còn ướt, khiến độ ẩm lưu lại trên da đầu trong thời gian dài.
Bên cạnh đó, trong mùa mưa, nhiều người ngại gội đầu hoặc kéo dài thời gian giữa các lần gội. Khi dầu thừa, mồ hôi, bụi bẩn và tế bào sừng tích tụ trên da đầu, tình trạng gàu và ngứa có thể tiến triển.
Bác sĩ Trí chỉ ra một trong những hiểu lầm phổ biến của nhiều người là có gàu thì phải gội đầu thật nhiều. Tuy nhiên, gội đầu giúp loại bỏ dầu và vảy da, nhưng gội quá nhiều lần hoặc sử dụng dầu gội có tính tẩy rửa mạnh có thể làm mất lớp dầu bảo vệ tự nhiên của da đầu, gây kích ứng và khiến bệnh nặng hơn.
Ngược lại, ngại gội đầu trong thời gian dài cũng không có lợi. Dầu, bụi bẩn và tế bào chết tích tụ nhiều trên da đầu có thể tạo điều kiện để nấm men phát triển. Ngoài ra, các loại dầu dưỡng hoặc sản phẩm tạo kiểu nếu bôi trực tiếp lên da đầu có thể làm tăng lượng dầu trên bề mặt da, khiến bệnh khó kiểm soát hơn. Nếu cần sử dụng, nên dùng ở phần thân và ngọn tóc.
Chăm sóc da đầu thế nào trong mùa mưa?
Đưa ra lời khuyên về chăm sóc da đầu, bác sĩ Trí cho hay người có da đầu bình thường có thể gội đầu đều đặn khoảng 2-3 lần mỗi tuần hoặc điều chỉnh tùy theo mức độ tiết dầu và hoạt động hằng ngày.
Với người có da đầu nhiều dầu hoặc đã được chẩn đoán viêm da tiết bã, bác sĩ có thể chỉ định dầu gội chứa các hoạt chất như ketoconazole, zinc pyrithione, selenium sulfide hoặc salicylic acid theo từng giai đoạn.
Trong thời gian da đầu đang bị viêm, nên hạn chế nhuộm, uốn, duỗi tóc hoặc sử dụng nhiều gel, sáp vuốt tóc và dầu dưỡng bôi trực tiếp lên da đầu vì có thể làm tăng kích ứng. Các vật dụng thường xuyên tiếp xúc với tóc như vỏ gối, mũ nón, lớp lót mũ bảo hiểm, lược cũng cần được vệ sinh thường xuyên và không nên dùng chung với người khác.
Bên cạnh chăm sóc bên ngoài, người mắc viêm da tiết bã cũng nên duy trì chế độ ăn đa dạng với rau xanh, trái cây tươi, cá, các loại hạt và ngũ cốc nguyên cám. Đồng thời, hạn chế thức ăn nhiều đường, đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và rượu bia. Ngủ đủ giấc, tập thể dục và kiểm soát căng thẳng cũng là những yếu tố quan trọng.
Nếu gàu kéo dài nhiều tuần không cải thiện dù đã sử dụng dầu gội trị gàu đúng cách, người bệnh nên đến khám chuyên khoa Da liễu. Đặc biệt, cần đi khám khi da đầu xuất hiện các mảng đỏ lan rộng, ngứa nhiều, rỉ dịch hoặc đóng vảy dày, tổn thương lan sang mặt, tai hoặc ngực hoặc bệnh ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Việc thăm khám giúp phân biệt viêm da tiết bã với những bệnh lý khác như vảy nến da đầu, nấm da đầu hay viêm da tiếp xúc, từ đó có hướng điều trị phù hợp.
Gàu và viêm da tiết bã có giống nhau?
Theo bác sĩ CKI Lê Cao Trí, gàu và viêm da tiết bã không hoàn toàn giống nhau nhưng nằm trên cùng một phổ bệnh liên quan đến hoạt động của tuyến bã nhờn và phản ứng của da đối với nấm men Malassezia.
Gàu thường chỉ gây bong vảy, không có tình trạng viêm rõ rệt. Các vảy thường có màu trắng hoặc vàng nhạt, đôi khi kèm ngứa nhẹ, trong khi da đầu thường không đỏ hoặc chỉ đỏ rất ít.
Viêm da tiết bã là bệnh viêm da mạn tính. Ngoài bong vảy nhờn, người bệnh có thể xuất hiện các mảng da đỏ, nhờn, phủ vảy màu trắng hoặc vàng và ngứa nhiều hơn. Tình trạng này không chỉ xuất hiện ở da đầu mà còn có thể ảnh hưởng đến lông mày, mí mắt, rãnh mũi - má, vùng sau tai, ống tai ngoài, vùng râu, ngực trước và vùng giữa hai bả vai.
